Bahagi 3
Hindi ako makatulog buong gabi pagkatapos mabasa ang sulat ng bank. Hawak ko ang titulo ng lupa ng condo na 80sqm sa Novaliches, nakapangalan pa rin kay Carlo at sa akin, hindi pa fully sa akin lang. Ang sabi ng bank, may utang na ₱4 million na nakatali dito, ginamit ni Carlo noong bumili siya ng bahay para kay Trish sa may bandang Commonwealth. Iyon pala ang bahay na tinitirhan ni Trish at ng baby girl.

Si Franco, kahit pagod galing sa maghapong hearing sa bagong opisina niyang libre, umupo sa sahig kasama ko at binasa ang bawat papel. Sabi niya, hindi ito basta hold, panloloko ito. Dahil conjugal property na ang condo, hindi niya dapat ito maisanla nang walang pirma ko. Ibig sabihin may pineke siyang pirma. Doon ko naalala, noong buntis pa ako kay Enzo, may pinapirma sa akin si Carlo na maraming papel, sabi niya para sa insurance.

Kinabukasan, dinala ko si Enzo sa therapy center sa may Quezon Ave. Habang naghihintay, nakita ko ulit si Trish sa labas, nakaupo sa bench, pinapadede ang baby gamit ang bote na parang tubig lang ang laman. Lumapit ako. Akala ko magagalit ako, pero nang makita ko ang mga mata niya, pagod na pagod, parang ako noon.

“Trish, bakit ka nandito?” tanong ko.

Umiyak siya, “Ate Liza, pinalayas kami ni Carlo. Sabi niya babae ang anak namin, wala daw silbi, hindi pwedeng tagapagmana. Yung bahay sa Commonwealth, binawi ng bank kasi hindi siya nagbabayad. Wala kaming matirahan.”

Doon ko nalaman ang buong katotohanan. Hindi lang ako ang niloko ni Carlo. Si Trish din. Akala niya mahal siya ni Carlo, akala niya kapag nagkaanak siya ng lalaki, pakakasalan siya. Pero babae ang lumabas, at doon siya iniwan. Ang mas masakit, ang tatay ni Carlo na kunwaring nalugi, hindi pala totoo. May tinatagong shares at bank account sa Makati, lahat nasa pangalan ng tatay niya para hindi masama sa hatian ng ari-arian namin noong divorce.

Umuwi kami na kasama si Trish at ang baby. Hindi ko alam kung tama ba, pero hindi ko kayang iwan ang bata sa kalsada. Si Franco, pagdating galing opisina, nagulat, pero hindi nagalit. Kumuha siya ng gatas at diaper sa Ministop sa baba ng condo at binigay kay Trish. Si Enzo, na dati takot sa ibang tao, lumapit sa baby at hinaplos ang ulo nito.

Kinagabihan, dumating si Doña Leticia nang walang abiso. May dala siyang sopas at prutas. Akala ko magagalit siya dahil may ibang babae at bata sa bahay, pero naupo siya at tinignan si Trish. Sabi niya, “Ikaw ba yung sekretarya?” Tumango si Trish at yumuko. Sabi ni Doña Leticia, “Naranasan ko rin yan noon, may kabit ang asawa ko. Kaya alam ko ang hirap.”

Doon ko nakita ang ibang mukha ni Doña Leticia. Hindi na siya yung malamig na biyenan. Naging nanay siya na nasaktan din noon. Kinausap niya si Trish at tinanong kung may pamilya pa ito sa probinsya. Sabi ni Trish wala na, lumayas siya dati dahil sa kahirapan.

Samantala, si Atty. Bea, ang ex-wife ni Franco, biglang pumunta sa bagong opisina ni Franco. Dala niya ang file ng kaso ng tatay ni Carlo. Sabi niya kay Franco, “May utang ka sa akin, Franco. Tulungan mo akong isara ang kaso ng piskal laban sa tatay ni Carlo, pero kapalit, gusto kong sabihin kay Liza na bumalik ka sa akin.” Hindi pumayag si Franco. Sabi niya, “Tapos na tayo, Bea. Ang asawa ko ay si Liza.”

Galit na umalis si Bea, pero bago umalis, iniwan niya ang file sa mesa. Doon nakita ni Franco ang kopya ng fake bankruptcy declaration ng pamilya ni Carlo noong 2022. Malinaw na pineke.

Si Aling Delia, nanay ni Carlo, bumalik sa barangay hall kinabukasan. Kasama na niya ang kapitan at dalawang tanod. Sabi niya kukunin niya si Enzo para dalhin sa fiesta sa Bulacan. Sabi ng kapitan, hindi pwede kung walang pahintulot ng nanay. Sumigaw si Aling Delia, “Apo ko yan, karapatan ko!” Doon lumabas si Liza, karga si Enzo, at sa unang pagkakataon, hindi siya umiyak. Matapang siyang nagsalita sa harap ng maraming tao.

“Sabi niyo apo niyo si Enzo, pero noong may sakit siya at nilalagnat ng 39 degrees, nasaan kayo? Noong hindi siya nagsasalita ng tatlong buwan dahil sa trauma, nasaan kayo? Ngayon lang kayo nandito kasi may pera na ulit ang anak niyo at kailangan niyo ng lalaking tagapagmana.”

Tahimik ang lahat sa barangay hall. Si Enzo, na dati umiiyak kapag maraming tao, mahigpit lang na kumapit sa leeg ni Liza at hindi bumitaw. Doon ko naramdaman na mas malakas na ako ngayon.

Pag-uwi, nag-usap kami ni Franco hanggang hatinggabi. Sabi ko, pagod na akong matakot. Gusto kong tapusin na ang lahat. Sabi niya may paraan, pero kailangan kong pumayag sa isang bagay na matagal ko nang iniiwasan. Kailangan kong humarap sa buong angkan ng Salazar sa Forbes Park at sabihin ang totoo tungkol sa amin.

Takot ako. Pero tinignan ko si Enzo na natutulog sa tabi ng baby girl ni Trish, parehong payapa. Si Trish umiiyak sa kusina habang pinapakain ang baby. Si Franco hawak ang kamay ko. Doon ako nagdesisyon.

Kinabukasan, tinawagan ko si Doña Leticia. Sabi ko, “Tita, pupunta po kami sa dinner sa Sabado. Pero hindi lang po kami kakain, gusto ko pong ipakilala nang maayos si Enzo at sabihin ang buong kwento, pati na rin si Trish at ang baby niya.” Nagulat si Doña Leticia, pero sabi niya, “Sige, ihahanda ko ang lahat.”

Maliit na desisyon pero mabigat. Iyon ang unang beses na hindi ako tatakbo. Iyon ang unang beses na ako mismo ang haharap sa pamilya ni Franco, hindi bilang kawawang babae, kundi bilang asawa at nanay na handang ipaglaban ang pamilya niya. At sa opisina ni Franco, isinabit namin ang bagong drawing ni Enzo, hindi lang kaming tatlo, kundi kasama na si Lola Leticia, si Trish at ang baby girl, lahat magkahawak kamay.