Bahagi 3: Akala nila ay mahiyain akong sundalo na tatanggap na lang ng kahit sinong ibigay nila pero sa isang tanong ko lang namutla ang buong mesa at doon nagsimulang gumuho ang maskara nilang lahat

Nakaupo ako sa Mesa, Tomas Morato.

Malamig ang aircon pero mas malamig ang pakiramdam ko sa sikmura.

Katabi ko si Mama na hawak-hawak pa ang kamay ko na parang totoong nag-aalala. Sa harap ko si Papa na pilit ngumiti. Si Ate Clarissa na kunwaring abala sa menu pero panay ang sulyap. Si Caden na nakayuko na naman, walang imik, parang anim na taon na ang nakalipas.

At si Giang.

Este, si Jordan. Jordan Tan. Iyon ang pangalan na binigay ni Ate.

Nakangiti siya sa akin. Payat, naka-polo na medyo luma na ang kwelyo, sapatos na pudpod na ang suwelas.

“Hi, Miss Alana. Sabi nina Tita at Tito, sundalo ka raw. Ang galing naman. Ang tapang mo. Pwede ba kitang ma-add sa Facebook? Para magkakilala tayo?”

Anim na taon akong nasa bundok, sa dagat, sa putukan. Pero ito ang pinaka-nakakahiyang laban na napasukan ko.

Tumingin ako sa kanya. Tumingin ako sa pamilya ko.

“Since nandito na tayo para magkakilala,” sabi ko, kalmado pero malinaw ang boses. “Diretsuhin ko na, Jordan.”

Ngumiti siya. “Sige lang, Miss Alana. Wala akong tinatago.”

“Saan ka nakatira? May condo ka ba sa loob ng BGC o Makati? O kahit sa may Quezon City lang?”

Natigilan siya.

“Wala… eh… nangungupahan pa ako sa may Pasay. Bedspace lang muna.”

“Sasakyan mo ngayon? Nag-drive ka ba? Anong dala mo? Fully paid ba o hulugan pa?”

“Wala pa akong kotse… nag-jeep lang ako papunta dito…”

Tumango ako.

“Magkano na ipon mo? Ilan na ang zero? May utang ka ba? Credit card? Loan?”

Namula siya. Hindi makasagot.

“At bilang 6-Dan professional chess player, ilang national championship na napanalunan mo? May trophy ka ba? May cash prize ba na malaki?”

Tahimik ang buong mesa.

Si Mama at Papa nakatitig sa akin na parang hindi makapaniwala na kaya kong magsalita ng ganun.

Si Ate, biglang naging matapang.

“Alana! Ano ba yang mga tanong mo! Nakakahiya ka! Para kang nag-i-interview sa bangko! Sino ba naman ang sasagot ng ganyan sa first meeting! Tinatakot mo siya!”

Si Jordan, tumayo na, pawis na pawis.

“Ah… may biglaang tawag sa federation. Kailangan ko na pong umalis. Pasensya na po kayo, Tita, Tito.”

Dali-dali niyang kinuha ang bag at halos takbuhin palabas ng private room.

Pagkalabas na pagkalabas niya, sumabog si Ate.

“Alana, nasiraan ka na ba! Anong klaseng babae ka! Kaya ka walang nagtatagal sayo eh! Ganyan ka umasta! Kahit sino tatakbuhan ka!”

Dahan-dahan akong uminom ng tubig.

“Tanong lang yun, Ate. Hindi ba dapat malaman ko kung anong klase ng tao ang ipinapakilala niyo sa akin? Blind date diba? Eh di dapat transparent?”

“Transparent? Ginawa mong palengke! Wala kang modo!”

Tumingin ako kay Mama.

“Ma, alam mo ba magkano ang sweldo ko sa isang taon?”

Hindi siya sumagot. Hindi niya alam.

Nakatitig lang siya.

“Ako ay Brigadier General. Hindi malaki ang sweldo ng gobyerno, pero ang allowance at ang mga investment ko sa labas, mahigit isang daang beses ang ipon ko kumpara kay Jordan.”

Tumayo ako. Hinubad ko ang light jacket ko at nakita nila ang suot kong simpleng white t-shirt pero kita ang kwintas ko.

Isang maliit na diamond pendant. Tiffany.

“Ate, itong kwintas na to. Isang buwang sweldo mo sa bangko hindi makakabili nito.”

“Yung Raptor na nakita niyo kahapon? 4.8 million pesos. Cash.”

“May limang condo ako. Tatlo sa BGC, isa sa Rockwell, isa sa Cebu IT Park. Lahat fully paid. May tatlo pa akong lupa sa Tagaytay.”

Tahimik na tahimik.

Namutla si Ate Clarissa. Si Caden, ngayon lang tumingala.

Si Papa, nabitawan ang kutsara.

“Naalala mo, Ma? Sabi mo dati, ang babae, kung sino ang asawa, yun ang level niya sa buhay. Ang galing mong magturo. Kaya pala ang pinili niyo para sa akin, yung taong kahit pamasahe sa jeep, kailangang tipirin.”

“Gusto niyo ba talaga akong mapabuti? O hindi niyo lang matanggap na mas maayos na ang buhay ko kaysa sa paborito niyong anak?”

Walang nakasagot.

Kinuha ko ang bag ko.

Bago ako lumabas, lumingon ako kay Caden.

“Caden, anim na taon na. Hindi ka pa rin marunong magsalita pag nandiyan si Ate?”

At lumabas ako.

Akala ko tapos na.

Pero hindi pa pala.

Kinabukasan, nagising ako sa tawag ng adjutant ko.

“Ma’am, may mga tao po sa baba ng condo. Ayaw umalis. Sabi pamilya niyo raw.”

Pagbaba ko, nandoon si Mama at si Papa. May dalang sopas at prutas.

“Anak, pasensya ka na sa kagabi. Hindi naman namin intensyon na ipahiya ka… Gusto lang talaga namin na may kasama ka na…”

“Kasama? O taga-salo ng kahihiyan niyo?”

Umiyak si Mama. Sa unang pagkakataon, umiyak siya sa harap ko hindi dahil galit siya, kundi dahil takot.

“Alana, may problema kami.”

Doon ko nalaman.

Lugi pala ang lending business na pinasok ni Ate at ni Caden. Isinangla nila ang bahay sa Project 8. May utang silang 3.5 million sa isang private lender sa Binondo. At may kaso pa si Caden sa federation dahil sa alegasyon ng pandaraya sa tournament sa Davao.

Kaya pala biglang paramdam. Kaya pala biglang pa-dinner at pa-blind date.

Hindi dahil miss nila ako.

Kailangan nila ng connection ko sa militar para takutin ang naniningil.

At kailangan nila ng pera.

“Alana, ikaw na lang ang makakatulong sa amin. Kay Ate mo…”

Tiningnan ko si Mama.

“Ma, anim na taon ago, sabi mo pag lumabas ako, kalimutan ko kayo. Natupad ko yun. Kayo ba, natupad niyo?”

Hindi siya nakasagot.

“Ate nasaan?”

“Nasa bahay… hindi makalabas sa hiya…”

“Si Caden?”

“Hindi na umuwi kagabi…”

Ngumiti ako ng mapait.

Anim na taon na ang nakalipas, ako ang iniwan sa ere. Ngayon, sila naman ang iniiwan ng mga taong pinili nila.

Sabi ko, “Ma, Pa, uuwi ako sa Project 8 mamayang hapon. Mag-usap tayo. Lahat tayo.”

Pagdating ko ng hapon, mas luma na ang bahay. May nakadikit na notice ng barangay sa pinto. Final demand.

Nandoon si Ate, nakayuko, walang make-up, hindi na mukhang successful na Mrs. Villafuerte.

Nandoon din si Caden, sa wakas nagsalita na.

“Alana, sorry… Alam kong…”

Pinutol ko siya.

“Hindi. Hindi ikaw ang kausap ko.”

Humarap ako kay Ate Clarissa.

” Ate, naaalala mo ba nung bata tayo? Ako yung taga-hugas ng plato habang ikaw nag-aaral ng chess. Ako yung naka-banig sa sala habang ikaw may sariling electric fan. Ako yung laging sinasabihan ni Mama na magparaya.”

Tumango siya, umiiyak na.

“Ngayon, ikaw naman ang magparaya.”

Nagulat silang lahat.

“Anong ibig mong sabihin?” tanong ni Papa.

“Simple lang. Babayaran ko ang utang niyo. Lahat. 3.5 million. Pero may kapalit.”

Tahimik.

“Ibenta niyo itong bahay. Bayaran ang utang. Yung matitira, hatiin nina Mama at Papa. Si Ate at si Caden, umalis dito. Magsimula ulit sa sariling sikap. Hindi sa pangalan ko, hindi sa ranggo ko.”

“At simula ngayon, hindi niyo na ako pwedeng tawagan para sa pera, para sa koneksyon, para sa pabor. Kung gusto niyo akong makita, bilang anak, bilang kapatid, bukas ang pinto ko sa BGC. Pero kung pera lang, sarado na.”

Si Ate napahagulgol. “Alana, saan kami titira?”

“Sa inuupahan ni Jordan sa Pasay. Mukhang magkasundo kayo sa level eh.”

Masakit. Alam kong masakit. Pero anim na taon kong kinimkim ang sakit na mas masakit pa.

Si Caden lumuhod.

“Alana, please. Huwag mong gawin to. Mahal ka pa rin ni Ate… kami…”

Tiningnan ko siya.

“Caden, nung gabing nahuli ko kayo, kung nagsalita ka lang ng isang salita, kahit isang salitang ‘sorry’, baka ibang usapan to. Pero pinili mong manahimik. Pinili mong maging duwag. Kaya ngayon, manahimik ka ulit.”

Doon na bumigay si Mama. Napaluhod din siya.

“Anak, patawarin mo kami… mali kami… mali ako…”

Bahagi 4: Sa huling paghaharap ko sa Project 8 sinabi ko ang presyo ng kapatawaran at sa wakas ay natuto silang lumuhod hindi para manghingi ng pera kundi para humingi ng tawad at doon ko nahanap ang bagong simula na matagal ko nang hinihintay

Hindi ko siya pinatayo agad.

Hinayaan kong maramdaman niya kung anong pakiramdam ng nasa sahig habang yung taong dapat nagmamahal sayo ay nakatayo at nakatingin lang.

Pero hindi ako halimaw.

Pinalaki man nila akong parang hindi anak, may parte pa rin sa puso ko na anak pa rin nila.

Lumuhod ako para pantayan siya.

“Ma, tumayo ka. Hindi bagay sayo ang lumuhod dahil sa pera. Luluhod ka lang dapat pag nagdadasal ka.”

Itinayo ko siya.

“Pa, Ma, makinig kayo. Hindi ko kayo pababayaan. Pero hindi ko na rin hahayaan na apihin niyo ako ulit.”

Inilabas ko ang checkbook ko.

Nagsulat ako ng tseke. 3.5 million pesos. Para sa lender.

Pero hindi ko binigay agad.

“May isa pa akong kondisyon.”

Tumingin silang lahat.

“Gusto kong aminin niyo sa harap ko, ngayon, na mali kayo nung gabing yun. Na hindi ako yung dapat magparaya. Na anak niyo rin ako.”

Nanginginig ang boses ni Mama.

“Anak… patawad… kasalanan ko… Akala ko… akala ko mas matapang ka… akala ko kaya mong mag-isa… Si Ate kasi… mahina…”

“Si Ate mahina? Ma, ako 17 pa lang noon, nag-iisang babae sa training sa bundok ng Tanay, umiiyak gabi-gabi kasi walang kumot. Mahina ba yun?”

Umiyak siya lalo.

“Si Papa?”

Si Papa, na tahimik lang, sa wakas nagsalita.

“Alana, patawad. Duwag ako. Hinayaan kitang masaktan kasi ayokong komprontahin ang Mama mo at ang Ate mo. Akala ko pag nanahimik ako, magiging maayos. Mali ako.”

Si Ate Clarissa, humagulgol.

“Alana… sorry… inggit ako sayo… Akala ko pag kinuha ko si Caden, mapapansin ako lalo ni Mama… pero mas lalo lang gumulo… Sorry… patawarin mo ako… Hindi kita kapatid na itinuring… ginawa kitang karibal…”

At si Caden, sa wakas, nagsalita ng buong pangungusap.

“Alana, wala akong kwentang lalaki. Hindi kita minahal ng tama. Minahal ko ang ideya na may magmamahal sa akin na katulad ni Ate na laging nandyan. Pero ikaw… ikaw yung totoong matapang. Sorry.”

Tahimik ang buong bahay sa Project 8 na noon ay puno ng medalya ni Ate.

Binigay ko ang tseke kay Papa.

“Bayaran niyo bukas. Sasamahan kayo ng lawyer ko. Pagkatapos, ibenta niyo na ang bahay. Lilipat kayo sa isa sa mga condo ko sa Cebu. Tahimik doon. Malapit sa dagat. Para sa inyo yun, Ma, Pa. Walang bayad. Pero sa pangalan ko pa rin. Para hindi niyo maibenta sa sugal.”

Nagulat sila.

“At kayong dalawa,” turo ko kina Ate at Caden.

“Hindi ko kayo pababayaan na matulog sa kalsada. Pero hindi ko rin kayo bibigyan ng pera. Bibigyan ko kayo ng trabaho.”

Kumuha ako ng calling card sa bag ko.

“May foundation ako. Para sa mga batang babae na gustong mag-ROTC pero walang pera. Kailangan ko ng admin at coach. Ate, ikaw admin, 25k starting. Caden, ikaw assistant coach, 30k. Pero sa Cebu kayo ma-assign, malayo sa Maynila. Magsimula kayo sa baba. Walang Ate, walang asawa ng dating fiancé ko. Trabahador kayo.”

Natulala si Ate.

“Tatanggapin mo ba?”

Dahan-dahan siyang tumango, umiiyak.

“Opo… tatanggapin ko… salamat, Alana…”

Si Caden tumango rin.

Pagkalipas ng isang buwan, nabenta ang bahay sa Project 8. Nabayaran ang utang.

Lumipat sina Mama at Papa sa Cebu, sa condo na may veranda na kita ang dagat. Araw-araw daw naglalakad si Mama sa tabing dagat at tinatawagan ako, hindi para manghingi, kundi para magkwento na nakakita siya ng bagong luto ng bisaya na tinola.

Si Ate at si Caden, nasa Cebu rin pero sa kabilang building, nagtatrabaho sa foundation. Nag-aaway pa rin sila minsan, pero natututo silang magtrabaho nang hindi umaasa sa apelyido.

Ako? Bumalik ako sa BGC.

Isang Linggo ng umaga, habang nagkakape ako sa balcony, may kumatok.

Si Mama. May dalang Tupperware na may adobong manok. Dalawa ang hita.

“Anak, nilutuan kita. Dalawang hita. Sayo lahat.”

Sa unang pagkakataon, ngumiti ako na walang kirot.

Kinuha ko ang Tupperware.

“Pasok ka, Ma. Kumain tayo.”

At sa wakas, natikman ko ulit ang lasa ng pagiging anak.

Hindi man naibalik ang anim na taon, at least, sa wakas, may sarili na akong kwarto hindi lang sa bahay, kundi sa puso nila.

At sa sarili kong puso, may kapayapaan na rin.

Dahil ang tunay na paghihiganti ay hindi ang makita silang lumuhod.

Ang tunay na paghihiganti ay ang makita silang matutong magmahal ng tama, habang ikaw ay masayang nagpapatuloy sa buhay na sila mismo ang pilit na sinira noon.

Tapos.