Bahagi 3
Nang umamin ang biyenan ko sa barangay na siya ang nagbenta ng bigas, akala ko tapos na, pero mas malalim pala ang sugal at utang niya

Dinala kami ni Kapitan sa barangay hall ng Commonwealth. Mainit, maingay yung electric fan, amoy pawis at kape. Nakaupo kami sa monobloc. Ako, si Rodel, si LJ na nakayakap sa baywang ko, si Aling Nena na nakayuko, at si Aling Nita na dala pa rin yung kaldero namin.

Doon malinaw lahat. Pinakita ni LJ ulit yung picture sa harap ni Kapitan. 5:10 AM, kuha sa bintana ng CR namin, kita si Aling Nena na nakaduster, bitbit yung kaldero, inaabot kay Aling Nita. Hindi na makatanggi si Aling Nena. Sabi ni Kapitan, “Nena, ilang beses na kitang pinagsabihan sa bingo at Tong-its sa court. Hindi pagkain ng apo mo ang pangpusta.”

Umamin si Aling Nena na hindi lang yun ang unang beses. Minsan daw, kumukuha siya ng kaunting bigas para ipang-taya. Pero ngayong Lunes, buong 5 kilo daw talaga ang kinuha niya kasi gipit na gipit na siya sa ₱4,000 na utang kay Aling Nita. Akala niya maibabalik niya agad pag nanalo siya sa blackout na ₱5,000 ang papremyo.

Doon ko nalaman na hindi pala ₱4,000 lang ang utang niya. Kay Aling Nita lang yun. May utang pa pala siya sa iba pang kapitbahay na nagpapa-Tong-its, paunti-unti, umaabot daw ng halos ₱6,000 lahat kung susumahin. Kaya pala laging wala siyang pera kahit binibigyan siya ni Rodel ng baon. Lahat napupunta sa taya.

Sabi ni Aling Nita, totoo daw na binili niya ng ₱150 yung bigas. Mabait pa siya, hindi na siya tumawad kasi naawa siya kay Nena. Pero pag-uwi niya, nagsaing na siya para sa mga apo niya, kaya nabawasan na ng isang kilo. Kaya nung dinala niya sa barangay, 4 na kilo na lang ang natira sa kaldero namin.

Wala nang pera si Aling Nena. Kahit yung ₱200 na hawak niya kanina, natalo na rin sa bingo pagkatapos niya ibenta yung bigas. Sabi ni Kapitan, kailangang maibalik yung bigas ngayon din, kasi gutom na kami at may bata. Wala siyang maibenta kundi yung lumang kaldero niya na makapal, yung ginagamit niya dati sa pagluluto ng kakanin. Pinabenta ni Kapitan sa labas sa halagang ₱500.

Yung ₱500, hinati. Yung ₱250, binili ulit ng bagong 5 kilong Jasmine sa tindahan sa kanto, tig-₱50 per kilo pa rin. Yung natirang ₱250, binigay kay Aling Nita bilang partial bayad sa utang. Pero sabi ni Kapitan, kailangang gumawa ng kasunduan na hindi na uulit si Aling Nena, at kailangan niyang magbayad pa ng paunti-unti sa natitirang utang.

Pag-uwi namin sa bahay, hindi pa rin ako makapagsalita nang maayos. Si Rodel lumapit sa akin sa kusina habang nagsasaing na ako ng bagong bigas. “Gina, sorry,” sabi niya, mahina, nahihiya. “Gutom ako kanina, tapos narinig ko si Nanay. Hindi ako nag-isip. Sorry talaga.”

Tinitigan ko siya. Asawa ko siya, 38 anyos, construction worker, pagod lagi. Pero nasaktan ako kasi ang bilis niyang maniwala na ipagpapalit ko yung pagkain ng anak namin sa milk tea na ₱150. Sabi ko, “Rodel, ako ba magbebenta ng bigas na pang-saing natin ngayong araw para lang sa milk tea? Eh yun lang yung bigas natin. Alam mo magkano lang pera natin.”

Hindi siya nakasagot. Si LJ naman, 7 anyos, biglang sumingit habang nakaupo sa sahig. “Papa, si Mama po nagsasaing araw-araw. Hindi po siya nagbebenta ng bigas. Si Lola po lagi nasa bingo. Nakikita ko po siya doon pag galing ako sa school.”

Doon ako mas nasaktan at natauhan. Yung anak kong 7 anyos, mas may alam pa sa nangyayari sa bahay kaysa sa aming matatanda. Siya pa yung nagbantay, siya pa yung kumuha ng picture gamit yung lumang cellphone na bigay ng tito niya na halos wala nang battery.

Kinagabihan, habang kumakain kami ng bagong saing na Jasmine at tuyo, tahimik si Aling Nena. Hindi siya kumakain nang marami. Sabi niya, “Gina, patawarin mo ako. Hindi ko naisip na pati apo ko magugutom dahil sa ginawa ko. Nahiya ako kaya pinagbintangan kita.”

Pero hindi pa tapos yung sakit. Kasi kahit naibalik yung bigas, nawala yung tiwala. Na-realize ko na matagal na pala kaming ganito. Ako lahat ang nag-a-adjust. Ako ang nagtitipid, ako ang sinisisi pag may nawawala. At si Rodel, laging nasa gitna pero laging naniniwala agad sa nanay niya.

Kaya gumawa ako ng maliit na desisyon na mahalaga. Kumuha ako ng plastic na container na may lock, yung may takip na dilaw. Doon ko nilagay yung bigas. Sabi ko kay Rodel, “Simula ngayon, ako lang hahawak sa susi ng bigas at sa budget ng pagkain. Hindi dahil madamot ako, pero para hindi na maulit. Pag may kailangan si Nanay, sabihin niya, hindi yung kukuha na lang.”

Si Rodel tumango lang. Si Aling Nena, umiiyak, tumango rin. Alam niyang wala na siyang karapatan magalit. At doon, sa maliit na kusina namin sa Quezon City na may bagong saing, naisip ko na hindi sapat na maibalik lang yung 5 kilo. Kailangan na naming magbukod.

Salamat sa pagbabasa hanggang dito 🙏 Nasa comments section na ng page ang susunod na bahagi. I-click ang “View all comments” para mabasa ang Bahagi 4 👇📖