Bahagi 3: Akala ko pag-alis ko ay katapusan na ng sakit, pero yun pala ay simula pa lang ng pagbagsak ng pekeng haligi na binuo nila at doon ko nakita kung gaano kalalim ang utang na hindi pala ako ang may gawa kundi ang kapatid kong laging pinagtatakpan

Pagbukas ko ng pinto ng opisina, si Jessa nga. Basang-basa siya, yung baby niya na isang taong gulang pa lang ay umiiyak na rin. Hindi ko siya kaaway. Sa totoo lang, naaawa ako sa kanya noon pa. Bata pa siya, 24 lang, napangasawa si Carlo dahil nabuntis. Pero hindi ko in-expect na sa gabi mismo ng pag-alis ko, siya ang susunod.

“Ate Grace, patawad. Hindi ako makatawag kay Mama at Papa, kasi… kasi sinabi ni Carlo na wag daw kitang idamay. Pero wala na talaga akong mapuntahan. Sinaktan niya ako. Nung nalaman niyang umalis ka, nagwala siya, kasi akala niya kukunin mo yung pera sa bahay.”

Pinapasok ko siya. Kumuha ako ng tuwalya sa locker namin at pinainom ng tubig.

Doon niya kinuwento lahat.

Hindi pala sampung libo lang ang utang ni Carlo sa bahay. Malaki na pala. Yung motor na binili niya, hindi hulugan kundi binili ng cash gamit ang perang dapat pambayad sa upa ng bahay? Hindi. Yung perang pinadala ko para sa bubong, 120,000, ang totoo 70,000 lang ang nagastos. Yung 50,000, pinang-casino ni Carlo sa Okada. Yung perang pang-catering na 80,000 na binigay ko nung kasal, kalahati lang napunta sa caterer, yung kalahati pinang-down ng iPhone.

At yung labinlimang libo na buwan-buwan kong padala, simula nung isang taon, hindi na napupunta kina Mama at Papa. Direkta na sa GCash ni Carlo, kasi sabi ni Mama, “Si Carlo na ang bahala mag-budget, ikaw kasi nasa Maynila, hindi mo alam ang gastusin dito.”

Doon ako nanginig. Hindi dahil sa galit lang, kundi sa pagod.

Sabi ko kay Jessa, “Dito ka muna matulog sa office. May extra blanket sa clinic. Bukas, hanap tayo ng matutuluyan mo.”

At doon ko sinagot si Ms. Ana. “Ma’am, tinatanggap ko po yung Team Lead position.”

Kinabukasan, hindi ako pumasok sa bahay. Dumiretso ako sa HR. Nag-request ako ng advance para sa relocation allowance. Buti na lang may 30k na binigay ang kumpanya.

Sa loob ng tatlong araw, nakahanap ako ng maliit na studio sa may Boni, 9,000 lang ang upa, may sariling CR. Maliit, pero akin. Walang kailangang magparaya.

Si Jessa, tinulungan kong makauwi sa nanay niya sa Antipolo. Hindi ko siya masisisi. Biktima rin siya ng pamilyang pinoprotektahan ang isang taong walang ginawa.

Pagkatapos nun, ginawa ko ang pinakamahirap na desisyon. Blinock ko ang GCash auto-transfer. Tinigil ko ang 15k monthly.

Unang linggo, walang tawag. Akala ko tapos na.

Pangalawang linggo, tumawag si Mama. Hindi galit. Umiiyak.

“Grace, anak, wala na kaming pambili ng gamot ni Papa mo. Si Carlo, wala na ring pera. Nag-away sila ni Jessa, umalis si Jessa. Yung apo ko, kinuha ng nanay niya.”

Gusto kong maawa. Pero naalala ko yung lapu-lapu. Naalala ko yung birthday ko na nakatayo sa dilim.

“Mama, nagpadala po ako ng 180,000 sa isang taon. Saan po napunta? Bakit ngayong isang linggo pa lang na hindi ako nagpapadala, wala na kayong pambili ng gamot?”

Hindi siya sumagot. Naririnig ko lang ang paghikbi niya.

“Anak, si Carlo kasi… may mga utang. Pinagbantaan kami ng lending. Yung titulo ng bahay…”

Doon ako kinabahan. Yung bahay sa Caloocan, nakapangalan kina Mama at Papa, pero ako ang nagpagawa ng second floor. May sinabi si Mama na isinanla daw ni Carlo yung titulo sa isang private lending sa Meycauayan para sa 300,000 pesos, dahil natalo siya sa online sabong.

Sabi ni Mama, “Sabi ni Carlo babayaran niya pag nakabawi. Pero hindi na siya nakabawi.”

Doon ko naintindihan kung bakit si Carlo ang haligi. Kasi kailangan nilang maniwala na may haligi sila. Kasi kung aaminin nilang wala, guguho ang buong bahay na pinipilit nilang buuin sa perang galing sa akin.

Hindi ako nagpadala. Sa halip, pumunta ako sa PAO sa City Hall para magtanong kung anong pwedeng gawin sa titulo.

Habang nasa PAO ako, nakita ko si Papa. Nakaupo siya sa labas ng barangay hall, hawak ang reseta, mukhang pagod. Hindi niya ako nakita. May kausap siyang kapitbahay.

“Sabi kasi ni Grace, aalis na siya. E paano na kami? Siya lang naman ang may trabaho.”

At doon ko narinig, mismo sa bibig niya, na alam pala niya kung sino talaga ang bumubuhay sa pamilya.

Kinagabihan, pumunta si Carlo sa bagong tinutuluyan ko. Hindi ko binigay ang address, pero nakuha niya sa pinsan ko.

Kumatok siya ng malakas. “Ate! Labas! Harapin mo kami! Dahil sa’yo nagkakagulo ang pamilya!”

Binuksan ko ang pinto pero hindi ko siya pinapasok. Nasa likod niya si Papa, nakayuko, walang imik.

“Carlo, anong gusto mo?” tanong ko, kalmado.

“Yung pera! Ibalik mo yung pera ng pamilya! Sabi ni Mama, may 87k ka daw! Amin yun! Panggastos namin yun!”

Natawa ako, pero hindi dahil masaya. Dahil sa wakas, malinaw na malinaw na.

“Anong pera ng pamilya? Yung 87k na ipon ko sa limang taon na pag-o-overtime? Samantalang yung 180k na pinadala ko last year, nasaan? Nasa scatter?”

Namula si Carlo. Itinaas niya ang kamay niya, parang mananakit.

Pero si Papa ang pumigil sa kanya. Hinawakan ni Papa ang braso ni Carlo.

“Tama na.”

Tumingin si Papa sa akin. Sa unang pagkakataon sa loob ng maraming taon, tumingin siya sa akin na hindi galit, hindi parang tingin sa kasangkapan. Tumingin siya na parang nahihiya.

“Grace… uwi ka na.”

Umiling ako. “Hindi na po, Pa. Hindi na ako uuwi hangga’t ang tingin ninyo sa akin ay ATM lang. At hindi na ako uuwi hangga’t hindi ninyo inaamin na yung haligi na sinasabi ninyo, siya ang sumisira sa pundasyon.”

Umalis sila. Si Carlo, nagmumura pa habang bumababa ng hagdan.

Pagkaalis nila, nakaupo ako sa sahig ng studio ko, yakap ang tuhod. Umiyak ako. Hindi dahil sa lungkot, kundi dahil sa wakas, nasabi ko na.

Lumipas ang dalawang buwan. Na-promote ako bilang Team Lead. Tumaas ang sahod ko sa 45,000. Nakapag-enroll ako sa online course sa project management.

Si Jessa, nakahanap ng trabaho sa SM bilang sales clerk. Paminsan-minsan nagmi-message siya sa akin, nanghihingi ng gatas para sa baby. Binibigyan ko, pero hindi na pera kay Carlo.

Isang gabi, tumawag si Tita Baby. “Grace, nasa ospital ang Papa mo. Na-stroke. Mild lang, pero kailangan ng pera para sa MRI. 25k daw.”

Gusto kong takbuhan. Pero pinigilan ko ang sarili ko. Hindi na ako yung dati na tatakbo kahit walang tawag.

Sabi ko, “Tita, pupunta po ako, pero hindi ako magbibigay ng pera nang walang resibo at hindi ko idadaan kay Carlo.”

Pumunta ako sa ospital sa East Avenue Medical Center. Nakita ko si Mama, payat na payat. Si Carlo, wala. Nasa labas daw, naghahanap ng pera.

Binayaran ko ang MRI, direkta sa cashier. 25,000. Pero humingi ako ng resibo at pinirmahan ni Mama na natanggap niya ang tulong.

Paglabas ng resulta, mild stroke nga. Kailangan ng maintenance.

Doon ko nakita si Carlo sa labas ng ospital, nakaupo sa bangketa, hawak ang cellphone, naglalaro pa rin ng scatter kahit nasa ospital ang ama niya.

Doon ko naintindihan, hindi na ito tungkol sa pera. Tungkol na ito sa pagputol ng cycle.

At habang nakaupo ako sa waiting area ng ospital, hawak ang reseta ni Papa, biglang may lumapit na doktor at sinabing, “Ma’am kayo po ba ang anak? May kailangan po kaming sabihin tungkol sa titulo ng bahay na isinanla, may dumating pong sulat galing sa korte.”