Bahagi 3: Akala Nila Tahimik Lang Akong Matanda Na Walang Alam Sa Bentahan Ng Condo At Madaling Paalisin Pero Hindi Nila Alam Matagal Ko Nang Inihanda Ang Lahat Ng Papeles

Hindi ako tanga.

Matagal ko nang alam na darating ang araw na ito.

Nagsimula lahat noong nakaraang buwan, noong dinala ni Vanessa ang mama niya dito sa condo para “dumalaw”.

Si Aling Baby, ang mama niya. Animnapung taong gulang, bagong opera sa tuhod, pero malakas pa ang boses. Pagkapasok pa lang, umikot na agad sa buong bahay na parang inspector.

“Ay, ang laki naman nito, Cora. Sayang naman kung ikaw lang. Kami sa Talisay, siksikan, apat kami sa isang maliit na kwarto, walang elevator, hirap ako sa tuhod ko.”

Si Vanessa naman, ngumiti sa akin na parang may ibig sabihin.

“Ma, diba sabi mo gusto mo na bumalik sa Maasin? Mas presko doon.”

Hindi ko kailanman sinabi yun.

Pero hindi ako nakipagtalo. Pinakain ko sila. Nagluto ako ng tinolang manok.

Pagkatapos kumain, narinig ko si Aling Baby na bumubulong kay Vanessa sa kusina, “Anak, kausapin mo na si Jerome. Sabihin mo sa biyenan mo, umuwi na siya sa probinsya. Kami na lang dito. Mas kailangan namin ito.”

Akala nila hindi ko naririnig dahil mahina na ang pandinig ng matanda.

Mali sila. Malakas pa ang pandinig ko. Mas malakas pa sa konsensya nila.

Kinabukasan, kinausap ko si Manang Pining, ang kapitbahay kong 20 years ko nang kakilala sa 11th floor.

“Cora, matagal ko nang napapansin yang manugang mo. Masyadong entitlement. Yung anak mo naman, parang sunod-sunuran.”

“Manang, sa tingin mo magkano na ang condo ko ngayon?”

“Ay naku, yang sa’yo? River view, south-facing, 3BR? Naku, mga 5M na yan ngayon. Bakit?”

Doon ako natauhan.

Pitong taon na ang nakalipas nang bilhin ko ang condo na ito. Nasa 2.8M lang noon. Gamit ang pera ng asawa kong namatay sa site. Yung foreman, binigyan ako ng sobre na may 150,000. Sabi, pasensya na. Aksidente.

Dagdag pa ang ipon ko sa pananahi ng mga export na shorts sa Mactan. 20 taon. Walang day off. Walang bagong damit.

Pumirma ako sa kontrata na nanginginig ang kamay. Hindi sa takot, kundi sa tuwa. Sa unang pagkakataon, may bahay na nakapangalan sa akin. Hindi sa asawa. Hindi sa magulang. Sa akin.

At ngayon, gusto nilang kunin na parang laruan.

Kaya noong Martes, pagkatapos nilang umalis na may pangakong babalik kinabukasan, hindi ako natulog.

Kinuha ko ang folder ng titulo. Original Certificate of Title. Nasa vault ko sa bangko sa may Ayala. Pumunta ako doon ng umaga.

Tinawagan ko si Ms. Lina Reyes, ahente na nirekomenda ni Manang Pining. Batang babae, 26, masipag.

“Ms. Lina, gusto ko sanang ipa-assess ang condo ko.”

Pagdating niya, nagulat siya sa ayos ng bahay.

“Aling Cora, ang linis po at ang ganda ng view! Madali po itong mabenta.”

“Kailangan ko ng mabilisang benta. Ayokong patagalin.”

“Sige po, picturan ko na po ngayon.”

Habang kinukunan niya ang bawat kwarto, tinanong niya ako, “Aling Cora, sigurado po ba kayo? Saan po kayo titira?”

Ngumiti ako.

“Sa lugar kung saan ako ang may-ari, hindi ako ang pinapaalis.”

Ipinost niya kinagabihan.

Sa loob ng 24 oras, 15 ang nag-inquire. Puro OFW na gusto ng river view.

May isang pamilya, taga Davao, seaman ang asawa, nurse ang misis. Nag-offer ng 4.8M cash. Gusto nilang makalipat bago mag-Pasko para sa anak nilang mag-aaral sa Cebu.

Sabi ni Ms. Lina, “Aling Cora, good offer na po ito. Cash, walang loan approval na matagal.”

Sabi ko, “Sige, pero sa December 20 pa ang pirmahan. Kailangan ko pa ng dalawang linggo.”

Kailangan ko ng dalawang linggo para panoorin silang magplano sa harap ko na parang wala ako.

At dumating nga ang Huwebes. Dala ang ticket.

Yung ticket na akala nila magpapaiyak sa akin.

Pero habang tinititigan ko ang ticket na iyon, nasa isip ko ang Deed of Sale na pinapaprint ko na.

Kinaumagahan, bumalik si Jerome mag-isa. May dalang kahon ng biscuit.

“Ma, nag-impake ka na ba?”

“Hindi pa, anak. Marami pa akong aayusin.”

Tumulong siyang magligpit kunwari, pero ang totoo, tinitignan niya ang mga cabinet kung may laman pa.

“Ma, yung mga lumang picture frame, iwan mo na lang. Mabigat lang yan sa biyahe.”

Yung picture frame na tinutukoy niya, picture ng tatay niya.

Doon ko naramdaman na hindi na siya ang batang pinalaki ko na umiiyak kapag may lagnat.

Tumango lang ako.

Pagkaalis niya, binuksan ko ang cabinet. Hindi picture frame ang kinuha ko. Kundi ang maliit na lata ng gatas na may lamang pera. Emergency fund ko. 50,000.

Pumunta ako sa bangko at nagbukas ng bagong account. Sa pangalan ko lang. Walang co-depositor.

At tumawag ulit ako kay Ms. Lina.

“Ms. Lina, tuloy natin. Pero may isa pa akong hiling. Pwede bang sa araw ng pirmahan, dito tayo sa condo magpirma? Gusto kong nandito sila.”

Nagulat si Ms. Lina, pero pumayag.

Hindi nila alam, ang countdown ay hindi para sa pag-alis ko papuntang Leyte.

Countdown ito para sa pagdating ng bagong may-ari.

Bahagi 4: Dumating Ang Araw Ng Paglipat Ng Mga In-Law Niyang May Dalang Truck At Sofa Pero Ang Bumungad Sa Kanila Ay Bagong Pamilya Na May Hawak Na Bagong Titulo Ng Bahay At Doon Lang Nila Nalaman Ang Totoo

December 18. Dalawang araw bago ang pirmahan.

Maaga pa lang, maingay na sa labas ng condo.

Si Jerome, si Vanessa, si Aling Baby at si Mang Roger, ang papa ni Vanessa. May kasama pang dalawang lalaking nagbubuhat. May dalang truck sa baba. May dalang bagong sofa na kulay beige, bagong kurtina, at isang malaking TV na 65 inches.

Naka-video pa si Vanessa para sa vlog niya. “Finally! Lipat na si Mama at Papa sa new house! Thank you, Lord!”

Kumatok sila.

Ako, nakaupo sa sala, nakabihis, nakaayos, umiinom ng kape sa paborito kong tasa.

Pagbukas ko ng pinto, halos itulak ako ni Aling Baby.

“Cora, nandito na kami! Ay salamat, ang bait mo talaga. Sabi ko na nga ba, mabait kang biyenan.”

Si Jerome, parang nahihiya pa nang kaunti pero nakangiti.

“Ma, nasaan na yung mga gamit mo? Naka-impake ka na ba? Para mailagay na namin itong sofa. Sabi ni Vanessa, bagay daw dito sa sala.”

Tumingin ako sa truck sa baba mula sa bintana. Puno ng gamit nila.

“Sandali lang,” sabi ko. “May darating lang akong bisita. Hintayin natin.”

“Sino?” tanong ni Vanessa, medyo irita na.

Tumunog ang doorbell.

Binuksan ko.

Si Ms. Lina, kasama ang isang mag-asawa, mga nasa 40s, at isang batang babae na mga 10 taong gulang. May dalang folder at isang maliit na cake.

“Aling Cora, nandito na po ang buyer. Ang pamilya Santos.”

Napakunot ang noo ni Jerome.

“Buyer? Anong buyer, Ma?”

Ngumiti ako. Sa unang pagkakataon sa loob ng maraming buwan, ngumiti ako nang totoo, hindi yung pilit.

“Jerome, Vanessa, ipapakilala ko sa inyo. Sila ang bagong may-ari ng condo na ito. Si Mr. at Mrs. Santos. Seaman at nurse. Lilipat sila bukas.”

Natigilan ang buong sala. Bumagsak ang hawak na unan ni Aling Baby.

“Ano? Anong sinasabi mo?” sigaw ni Vanessa. “Anong bagong may-ari? Sa amin ito! Sa amin na ito!”

“Hindi,” sabi ko, mahinahon pero malinaw. “Sa akin ito. Nasa pangalan ko ang titulo. At binenta ko na.”

“Ma! Hindi mo pwedeng gawin yan! Hindi ka nagpaalam!” sigaw ni Jerome, namumula ang mukha.

“Magpaalam? Kailangan ko pa bang magpaalam para ibenta ang sarili kong bahay? Kayo nga, hindi kayo nagpaalam nung pinlano niyong paalisin ako papuntang Maasin para ibigay ang bahay ko sa ibang tao.”

Si Aling Baby, biglang lumapit sa akin at hinawakan ang braso ko.

“Cora, hindi mo kami pwedeng lokohin! Nandito na ang gamit namin! Saan kami titira? May sakit ako sa tuhod!”

Tumingin ako sa kanya.

“Aling Baby, may tuhod ka pala? Akala ko wala kang puso. Pareho lang naman, masakit kapag ginagamit mo sa maling paraan.”

Dumating ang guard ng condo at ang admin. Tinawagan ko na pala kanina.

“Sir, sila po ang authorized na papasok bukas. Yung mga gamit sa baba, hindi po sa kanila ang unit na ito,” sabi ko sa admin.

Si Vanessa, umiiyak na sa galit. “Mamang! Scammer ka! Binalak mo ito! Pinagkatiwalaan ka namin!”

“Pinagkatiwalaan? Kailan niyo ako pinagkatiwalaan? Pitong taon kayong nakatira dito nang libre. Ni minsan hindi niyo ako tinanong kung kumusta ako. Ang alam niyo lang, kailan ako aalis para makapasok ang mama mo.”

Inilabas ni Ms. Lina ang Deed of Sale. Pirmado ko na. Pirmahan na lang ng buyer.

“Aling Cora, 4.8M po, cash. Na-transfer na po ang 10% sa account niyo kahapon. Ito po ang bank draft para sa remaining.”

Tinitigan ni Jerome ang bank draft. Nanlaki ang mata niya.

“Ma… 4.8M? Saan mo dadalhin yan?”

“Dadalhin ko sa bagong buhay ko.”

Hindi ako bumalik sa Maasin.

Gamit ang pera, bumili ako ng mas maliit pero brand new na 2BR condo sa may Mandaue, malapit sa simbahan at sa palengke, pero hindi ko sinabi sa kanila ang address. Nasa pangalan ko pa rin. Fully paid.

Ang natira, nilagay ko sa time deposit at sa MP2 ng Pag-IBIG. Pang-maintenance ko at pang-tuition ng apo ko balang araw, kung magkakaroon man.

Si Jerome at Vanessa, napilitang umupa ng maliit na apartment sa Talisay, yung walang elevator talaga. Si Aling Baby, bumalik sa dati nilang bahay.

Pagkalipas ng isang buwan, tumawag si Jerome. Umiiyak.

“Ma, sorry. Mali kami. Pwede ba kaming dumalaw?”

Sabi ko, “Pwede, pero sa labas tayo magkita. Sa Jollibee sa may Parkmall. Libre ko.”

Dumating siya, payat, pagod.

“Ma, patawarin mo ako.”

Hinawakan ko ang kamay niya. Anak ko pa rin siya.

“Jerome, pinatawad na kita noong araw na sinabi mong paalisin ako. Pero hindi ibig sabihin na babalik tayo sa dati. Kailangan mong matutong tumayo nang hindi inaapakan ang nanay mo.”

Ngayon, nakatira ako mag-isa sa bago kong condo. Maliit, pero tahimik. May maliit akong balkonahe kung saan nagtatanim ako ng sili at kamatis.

Tuwing umaga, umiinom ako ng kape sa dati ko pa ring tasa na may bulaklak.

At sa wakas, walang nagdidikta kung saan ako dapat tumira.

Ako ang nagdesisyon.