Bahagi 3
Akala ko tapos na ang lahat nang punitin ni Angela ang divorce papers namin, pero doon ko lang nalaman kung gaano katagal na niya kaming niloloko ni Carlo.

Pagbalik ko sa condo sa BGC, hindi ako umiyak. Umupo lang ako sa sahig ng sala, yakap ang folder ng titulo. Ang condo na ‘to, pinag-ipunan naming dalawa simula nang ikasal kami limang taon na ang nakalipas. Ako ang nag-down payment ng ₱800,000 galing sa ipon ko sa bangko nang nagtatrabaho pa ako sa Makati. Siya ang naghulog ng monthly amortization dahil mas malaki sahod niya sa crematorium.

Pero sa mga nakaraang buwan, napansin kong bihira na siyang mag-deposit sa joint account namin. Lagi niyang sinasabi na maraming gastusin sa opisina, na may sira ang cremator machine. Naniwala ako. Kasi asawa ko siya.

Hanggang sa makita ko ang printout ng ticket. Hindi lang basta ticket. May kasamang itinerary na naka-book sa isang ryokan sa Hokkaido, isang private onsen resort. Ang guest names: Carlo Dela Cruz at Angela Reyes. Ang travel date: next week, eksaktong petsa na sinabi niyang magli-leave siya para daw bumawi sa akin.

Nanginginig ang kamay kong kinuha ang cellphone ko. In-unblock ko si Carlo. Wala akong tinawagan. Gusto ko lang makita kung may iba pa akong hindi alam.

Maya-maya, dumating ang message galing kay Trish, yung sumampal sa akin. Hindi ko kilala kung paano niya nakuha ang number ko.

“Ma’am Grace, sorry po sa sampal kanina. Nadala lang po ako ng emosyon. Pero sana maintindihan niyo po si Kuya Carlo. Hindi po talaga siya masamang tao. Si Ate Angela lang po talaga ang laging tumatawag sa kanya kahit tapos na shift.”

Binasa ko nang paulit-ulit. Hindi ko siya ni-replyan, pero doon ko naintindihan na hindi lang ako ang nakakakita.

Kinagabihan, umuwi si Carlo galing ospital. May benda pa sa noo, maga pa ang mata. Hindi ko binuksan ang pinto agad. Kumatok siya nang mahina.

“Grace, nandito na ako. Pauwiin mo naman ako.”

Binuksan ko pero hindi ko siya pinapasok agad. Tinitigan ko siya.

“Bakit ang ticket papuntang Hokkaido, pangalan ni Angela ang kasama mo?” tanong ko nang diretso.

Natigilan siya. Namutla. “Grace, hindi yan ang iniisip mo. Nakiusap si Angela na isama ko siya kasi may seminar daw siya doon malapit. Sinabi kong isasama kita, pero sabi mo ayaw mo ng malamig.”

“Sinungaling ka,” sabi ko, pero mahinahon lang. Walang sigaw. “Anim na buwan na kitang naririnig na sinasabi mong pagod ka. Pero pag si Angela ang tumawag, kahit hatinggabi, bumabangon ka. Yung jacket mo kanina, amoy pabango niya, hindi formalin.”

Napayuko siya. Doon ko nakita ang totoong pagod, hindi dahil sa trabaho, kundi dahil sa pagsisinungaling.

“Grace, inaamin ko, naguguluhan ako,” sabi niya habang nakaupo sa sahig ng hallway, hindi na nakapasok. “Matagal ko nang kilala si Angela. Noong college pa lang, siya ang laging nandyan. Pero ikaw ang pinakasalan ko. Ikaw ang mahal ko. Hindi ko lang alam kung paano siya i-reject nang hindi sumasama ang trabaho namin.”

“Ang dumi,” ulit ko yung salitang sinabi ko sa ospital. “Hindi dahil sa trabaho mo sa patay. Nandidiri ako kasi hinahayaan mong maging marumi ang bahay natin. Hinahayaan mong pumasok ang ibang babae sa kama natin kahit hindi pisikal.”

Umiyak siya. First time kong makita siyang umiyak nang ganito simula nang ikasal kami. “Patawarin mo ako. Ica-cancel ko lahat. Ibabalik ko pera. Hindi ako sasama.”

Umiling ako. “Hindi na pera ang usapan, Carlo.”

Pumasok ako sa loob at kinuha ang maliit na maleta. Nag-impake ako ng ilang damit, laptop, at ang folder ng titulo. Hindi ko kinuha lahat. Kailangan kong umalis kahit isang gabi lang para makahinga.

Nagulat siya nang makita niya akong may maleta.

“Saan ka pupunta?”

“Sa condo ng kapatid ko sa Makati. Doon muna ako. Hindi ko pa kayang makasama ka sa iisang bubong habang amoy ko pa rin siya sa mga damit mo.”

Sinubukan niyang pigilan ako pero hindi na siya nanghawak. Hinayaan niya akong dumaan.

Bago ako lumabas, huminto ako.

“Bayaran mo ang hospital bill mo na ₱95,000 gamit ang sarili mong pera. Huwag mong galawin ang joint account natin. Simula ngayon, hati na tayo sa lahat. At yung leave mo, gamitin mo para ayusin ang gulo mo sa opisina, hindi para suyuin ako.”

Sumakay ako ng Grab papuntang Makati. Habang nasa EDSA, nag-message si Angela.

“Grace, sorry kung pinunit ko ang papel. Gusto ko lang protektahan si Carlo. Wala talaga kaming relasyon. Kung gusto mo, aalis ako sa crematorium sa Quezon City. Hindi ko sisirain ang pamilya mo.”

Hindi ko siya ni-block. Ni-replyan ko siya ng isang linya lang.

“Huwag ka nang mag-alala sa pamilya ko. Asikasuhin mo ang ticket mo papuntang Hokkaido.”

Pagdating sa Makati, sinalubong ako ng kapatid ko. Walang maraming tanong. Binigyan niya ako ng mainit na tubig at kumot.

Kinabukasan, pumunta ako sa banko sa BGC. Hindi para mag-withdraw ng malaki. Nag-request ako ng statement ng joint account namin for the last six months. Doon ko nakita na may tatlong transfer na tig-₱30,000 papuntang account ni Angela, nakalagay na “office advance”. Office advance daw, pero wala namang resibo.

Doon ko naramdaman na hindi na lang ito tungkol sa selos. Tungkol na ito sa tiwala at pera. At sa limang taon naming pagsasama, ako pala ang nagbubulag-bulagan.

Hindi pa tapos ang kwento. Pero sa unang pagkakataon, malinaw na sa akin kung anong klaseng dumi ang gusto kong linisin. Hindi ang trabaho ni Carlo, kundi ang ugali niyang hinahayaan ang ibang tao na tapakan ang asawa niya.

Kaya gumawa ako ng isang maliit pero mahalagang desisyon. Tumawag ako sa HR ng crematorium at nagtanong kung paano mag-file ng formal complaint kung may empleyadong gumagamit ng pondo ng opisina para sa personal na lakad.

Salamat sa pagbabasa hanggang dito 🙏 Nasa comments section na ng page ang susunod na bahagi. I-click ang “View all comments” para mabasa ang Bahagi 4 👇📖

Bahagi 4
Akala ko sapat na ang pag-alis ko sa condo at paghiwalay ng pera namin para matapos ang gulo, pero kinailangan pa naming magkaharap sa harap ng City Hall para malaman kung sino talaga ang nagsinungaling at kung sino ang marunong manindigan.

Isang linggo matapos akong lumipat sa Makati, nakatanggap ako ng tawag mula mismo kay Carlo. Maayos na ang boses niya, wala na ang paos. Nasa labas daw siya ng building ng kapatid ko, gusto daw makipag-usap nang maayos.

Bumaba ako. Nakatayo siya sa tapat ng convenience store, may dalang brown envelope at isang plastic na may dalang paborito kong pandesal na may keso.

“Grace,” sabi niya. “Puwede ba tayong magkape kahit sandali lang?”

Tumango ako, pero sa lobby lang ng condo. Ayokong bumalik agad sa dati.

Umupo kami sa hardin ng condo. Binuksan niya ang envelope. Nandoon ang resibo ng hospital bill na ₱95,000 na bayad na, galing sa sarili niyang savings. Nandoon din ang cancellation ng Hokkaido trip, at ang refund slip na ₱110,000.

“Kinansel ko na lahat,” sabi niya. “Sinabi ko kay Angela na hindi na ako sasama. Nag-resign na siya sa crematorium. Sabi ng manager, matagal na pala siyang may warning dahil sa paggamit ng office account para sa personal. Hindi lang ako ang pinadalhan niya ng pera, pati si Trish at dalawa pang staff.”

Tinitigan ko siya. Hindi ko alam kung matutuwa ako o mas lalo akong madidismaya.

“At yung ₱90,000 na na-transfer sa kanya?” tanong ko. “Office advance daw?”

Napayuko siya. “Hutang na loob. Noong namatay ang tatay niya last year, nangutang siya sa akin. Sabi niya babayaran niya pag naibenta ang lupa nila sa Cebu. Hindi ko sinabi sa’yo kasi ayokong mag-away tayo. Alam kong mali.”

“Carlo, hindi pera ang pinakamasakit,” sabi ko. “Yung hinayaan mong tawagan ako ni Angela para ipagtanggol ka. Yung hinayaan mong sampalin ako ni Trish sa ospital habang nakahiga ka lang. Yung pinunit niya ang divorce papers na parang wala akong karapatang magdesisyon para sa sarili ko. Doon ako nandidirihan.”

Tahimik siya nang matagal. Pagkatapos ay nagsalita.

“Alam ko. Kaya ako nandito. Hindi para pigilan ka sa diborsyo kung gusto mo pa rin. Nandito ako para itama kung ano ang kaya kong itama.”

Kinabukasan, nagkita kami sa Quezon City Hall, hindi para mag-file ng diborsyo, kundi para harapin ang mediation na ni-request ng abogado ko. Kasama ko ang kapatid ko. Kasama ni Carlo ang manager niya sa crematorium.

Doon, sa maliit na conference room, dumating din si Angela. Hindi ko inaasahan. May dala siyang sulat.

“Grace, Carlo,” sabi niya, nanginginig ang kamay. “Gusto kong humingi ng sorry sa harap ninyong dalawa. Ako ang nagpapasimula ng lahat. Noong college pa lang, hindi ko matanggap na si Carlo ang nawala sa akin. Akala ko pag nagtrabaho kami ulit together, may pag-asa pa.”

Tumingin siya sa akin.

“Pasensya ka na sa gabi-gabi kong pagtawag. Alam kong may asawa na siya. Pero sinasabi ko sa sarili ko na trabaho lang. Yung totoo, gusto ko lang maramdaman na kailangan pa rin niya ako. Ako ang nag-book ng ticket papuntang Hokkaido, ginamit ko ang credit card niya na nasa akin pa dati. Hindi niya alam na kasama ang pangalan ko.”

Napatingin ako kay Carlo. Nagulat siya, halatang hindi niya alam ang detalye.

“Carlo, binayaran mo na ba ako nang buo?” tanong ni Angela kay Carlo.

Umiling si Carlo. “Angela, tapusin na natin ‘to. Bayad ka na sa utang, pero tapos na rin ang lahat. Hindi mo na kailangang mag-resign dahil sa akin, pero kailangan mong ibalik ang pera ng opisina. May utang ka pang ₱45,000 sa office fund.”

Doon lumabas ang manager. “Angela, pinatawag ka na ng HR. May complaint si Grace na dumating sa amin. At may audit kami sa pondo.”

Namutla si Angela. Tumingin siya sa akin na parang nagmamakaawa.

“Grace, hindi ko sinasadyang idamay ang pera ninyo. Kailangan ko lang talaga.”

Tumayo ako. Sa unang pagkakataon, hindi ako sumigaw. Kalmado lang.

“Angela, hindi kita kaaway dahil babae ka. Kaaway kita kasi hindi mo alam kung saan ang hangganan. May asawa na si Carlo. May bahay kami. Kung may problema ka, sabihin mo sa pamilya mo, hindi sa mister ng iba nang hatinggabi. At kung may utang ka, magtrabaho ka, huwag mong gamitin ang pera ng may pamilya.”

Humarap ako kay Carlo.

“Carlo, mahal pa rin kita. Pero hindi na sapat ang mahal lang. Kailangan ko ng asawang marunong maglagay ng pader. Yung kayang sabihin na ‘hindi pwede’ kahit kaibigan pa ang tumatawag. Yung hindi hinahayaan na sampalin ang asawa niya sa harap niya.”

Tumango si Carlo, tumulo ulit ang luha niya pero hindi na siya nagmakaawa.

“Grace, kung bibigyan mo pa ako ng chance, gagawin ko. Lilipat ako ng shift, hindi na ako sa gabi. Magre-request ako ng transfer sa branch sa Makati para malayo sa dati. At yung joint account natin, papalitan natin. Yung titulo ng condo sa BGC, ililipat ko na sa pangalan mo lang. Kasi ikaw ang nag-down. Ako ang sumira, kaya ako ang magbabayad.”

Hindi ko agad tinanggap. Sabi ko, “Hindi ko kailangan ng titulo para matahimik ako. Kailangan ko ng malinaw na usapan. Gusto ko ng legal separation muna ng anim na buwan. Walang sama-sama sa iisang condo. Mag-usap tayo sa abogado. Kung sa loob ng anim na buwan, maipakita mong kaya mong rumespeto sa hangganan, saka natin pag-usapan ang susunod.”

Pumayag siya. Pumirma kami ng kasunduan sa harap ng mediator. Legal separation, hati sa bayarin pero hiwalay na ang bank accounts. Ang condo sa BGC, mananatiling nakapangalan sa aming dalawa pero ako ang titira, siya sa staff house muna sa Makati. At may malinaw na rule: bawal ang tawag mula kay Angela o kahit sinong dating karelasyon nang lagpas alas diyes ng gabi kung hindi totoong emergency.

Si Angela, matapos ang meeting, lumapit sa akin nang mag-isa sa labas ng City Hall.

“Grace, inggit ako sa’yo. Kasi kahit sinaktan ka, kaya mong tumayo nang maayos.”

Tiningnan ko siya. Hindi na ako galit. Pagod lang.

“Angela, hindi ako matapang. Napagod lang akong maging mabait sa taong hindi marunong maging mabait pabalik. Sana matuto ka rin.”

Umalis siya, bitbit ang sulat at ang utang niyang kailangang bayaran.

Pag-uwi ko sa BGC kinagabukasan, mag-isa kong nilinis ang buong condo. Tinanggal ko ang jacket ni Carlo na amoy pabango at nilabhan ko nang tatlong beses. Binuksan ko ang bintana para pumasok ang araw. Nagluto ako ng sweet and sour spareribs, pero para sa sarili ko lang.

Nag-message si Carlo kinagabihan, picture ng bagong staff house niya sa Makati, malinis at maayos.

“Grace, kumain ka na ba? Hindi na kita tatawagan nang hatinggabi. Nangako ako.”

Ni-replyan ko siya ng picture ng niluto ko.

“Kumain na ako. Masarap pa rin, kahit ako lang mag-isa.”

At sa unang pagkakataon sa loob ng maraming buwan, naramdaman kong kaya ko ulit huminga nang malalim sa sarili kong bahay, hindi dahil bumalik siya, kundi dahil ako mismo ang naglinis ng dumi na matagal ko nang hinayaan.

Salamat sa pagsama sa amin at pagbabasa ng kuwento hanggang dulo 🙏 Iwan sa comments ang iyong opinyon, reaksiyon o suhestiyon. Malaking tulong iyon para mapaganda pa namin ang mga susunod na kuwento. Huwag kalimutang i-follow ang page para hindi mo mapalampas ang mga bagong kuwento araw-araw 📖✨