Demo

Bahagi 3
Akala ko pera lang ang dahilan kaya ako ibinenta, pero nang makausap ko si Miguel, doon ko nalaman ang mas masakit na totoo tungkol kay Carlo at Sofia.
Hindi ko agad pinirmahan. Inilapag ko ang sobre sa ibabaw ng papag at tinitigan lang. Yung pirma ni Miguel, nanginginig pero malinaw. Parang matagal niya nang pinag-isipan. Sa tabi nito, may blankong linya para sa pangalan ko.

“Normal lang yan,” sabi ng biyenan ko, pilit ngumiti. “Para mabilis. Pinapirma ko na si Miguel kagabi pa. Ikaw na lang kulang. Para pagdating sa city hall, wala nang abala.”

“Ma,” mahinang sabi ni Miguel. “Sabi ni Carlo… sabi mo pirmahan ko lang. Hindi mo sinabi na hindi pa alam ni Angela.”

Natigilan ang biyenan ko. Saglit lang, pero nakita ko. Pagkatapos ay lumakas ulit boses niya.

“Ano ba sinasabi mo! Siyempre alam niya! Anong akala mo, niloko namin siya?”

Hindi na ako sumagot. Lumabas ako ng kwarto. Nasa labas pa si Mama, nakaupo sa maliit na bangkito, hawak ang laylayan ng saya niya.

“Ma, magkano ba talaga?” tanong ko. “Magkano binigay nila?”

Hindi siya makatingin. “₱300,000, Angela. Bigay-kaya daw. Pero ginamit na namin.”

“Ginamit saan?”

“Sa kapatid mo. Nasa ospital pa sa bayan. Kailangan operahan. Sabi ng doktor kulang pa raw ng ₱80,000. Kung hindi mo tutuloy ang kasal, baka bawiin nila pera.”

Parang sinaksak ako. Hindi pala ako basta ibinenta. Isinangla ako dahil sa ospital.

Naglakad ako papuntang sakayan. Gusto kong makita ang bunso ko.

Sa ospital ng bayan sa Quezon City, amoy gamot at pawis. Nakita ko si Papa, nakaupo sa labas ng ward, hawak ang reseta. Pagod na pagod ang mukha niya. Nang makita ako na nakapulang dress pa rin, naluha siya.

“Angela, pasensya ka na,” bulong niya. “Wala na akong ibang malapitan.”

Pumasok ako sa ward. Tulog ang bunso ko, may dextrose. Payat na payat. Hinawakan ko kamay niya. Mainit.

Bumalik ako sa bahay hapon na. Wala na ang handaan. Si Miguel nasa bakuran, nagwawalis kahit nahihirapan sa paa. Pagkakita sa akin, ibinaba niya walis.

“Kumusta kapatid mo?” tanong niya.

“Buhay pa,” sabi ko. Hindi ko alam kung bakit naging matigas boses ko sa kanya. Hindi naman siya kalaban.

Gabi na ulit. Tahimik na ang bahay. Kumatok si Miguel sa pinto ng kwarto. May dala ulit siyang noodles, pero ngayon dalawa na. Isa para sa akin, isa para sa kanya.

“Pwedeng pumasok?” sabi niya. Tumango ako.

Naupo siya sa sahig, ako sa papag. Tahimik kaming kumain.

“Limang taon na nakalipas,” bigla niyang sabi. “Sa quarry sa Montalban. Gumuho yung bato. Tinulak ako ni Carlo pero naipit paa ko. Sabi ng doktor hindi na babalik sa dati.”

Tumango ako. Yun ang kwento ni Carlo kanina.

“Pagkatapos noon, lagi siyang guilty. Sabi niya babawi siya. Ako naman, sabi ko ayos lang. Pero simula noon, lahat ng babaeng ipinapakilala sa akin, ayaw sa akin dahil sa paa ko.”

Tumingin siya sa akin, nahihiya.

“Noong nakaraang buwan, umuwi si Carlo. Sabi niya may nakilala siyang babae sa palengke sa Muñoz. Mabait, maganda, hindi maarte. Sabi niya gusto niya akong ipakilala. Sabi niya, pumayag ka raw makipagkita ulit.”

Nanigas ako.

“Hindi ako pumayag makipagkita sa’yo. Kay Carlo ako nakipagkita.”

“Alam ko na ngayon,” sabi niya, dahan-dahan. “Kanina ko lang naintindihan nung sumigaw ka sa bakuran. Akala ko talaga alam mo. Akala ko… ako yung hinihintay mo.”

Doon bumagsak lahat. Hindi lang ako niloko. Pati si Miguel niloko rin.

Ikinuwento ko sa kanya lahat. Yung lamig sa palengke, yung jacket na amoy araw at pawis na isinuot niya sa akin. Yung kainan na inubos niya ang karne sa plato ko. Yung pangako niya na bibigyan niya ako ng bahay na may ilaw na dilaw sa bintana.

Habang kinukwento ko, namula ang mata ni Miguel. Hindi dahil sa selos. Dahil sa hiya para sa akin.

“Ginagawa niya dati yun,” sabi niya. “Mahilig talaga siya magbalot ng jacket sa nilalamig. Pero hindi ko alam na gagamitin niya yun para…”

Hindi niya tinapos.

Natahimik kami pareho. Sa labas, narinig kong kausap ng biyenan ko si Carlo sa cellphone. Malakas boses niya, parang sinasadya iparinig sa akin.

“Oo, anak. Umalis ka na. Kami na bahala dito. Oo, nandito pa papeles ni Sofia. Pagbalik mo dalhin mo na sa kampo yung marriage report niyo.”

Sofia. Yung anak ng general. Yung nasa cultural troupe.

Doon ko naintindihan ang buo. Hindi lang utang na loob. Si Carlo, major na. Gusto niyang makapasok sa pamilya ng general. Kailangan niya ng malinis na record, kailangan niya ng asawang hindi makakasira sa promotion niya. At kailangan niyang maialis ako nang hindi siya mukhang masama — kaya ako ibinigay sa kuya niyang pilay.

Para siyang nagbayad ng utang at naglinis ng kalat sa isang galaw.

Napaluha ako pero pinunasan ko agad. Hindi na ako yung babaeng iiyak lang sa papag.

“Angela,” sabi ni Miguel, “ayoko rin ng ganito. Kung gusto mong umalis, tutulungan kita.”

Umiling ako. Paano ako aalis? Nasa ospital pa bunso ko. Hawak nila ₱300,000.

Pero ayoko rin pumirma.

Tumingin ako sa sobre na nasa papag. Kinuha ko at itinupi.

“May desisyon ako,” sabi ko kay Miguel. “Hindi ako pipirma ngayon. Hindi tayo mag-asawa. Pero hindi rin ako tatakbo. Dito muna ako, bilang kasama sa bahay, hindi bilang asawa mo. Tutulungan kita sa gawain, pero hiwalay tayo ng kwarto.”

Tumango si Miguel, parang nabunutan ng tinik.

“At yung pera,” dagdag ko. “Hahanapan ko ng paraan mabayaran. Magtatrabaho ako. Sa tahian sa kanto, o sa laundry. Hindi kami mananatiling may utang sa inyo.”

Lumabas ang biyenan ko, galit. “Anong kalokohan yan! Kasal na kayo sa harap ng barangay!”

“Hindi pa kami legal,” sabi ko, hawak ang sobre. “Walang pirma, walang kasal. Kung gusto niyong kasuhan ako, kasuhan niyo. Pero hindi ako magiging asawa ng hindi ko pinili.”

Tinitigan niya ako nang matagal tapos padabog na pumasok sa kusina.

Naiwan kami ni Miguel. Kinuha ko ang susi ng maliit na aparador at doon ko ni-lock ang sobre. Hindi ko sisirain, pero hindi ko rin pipirmahan hangga’t hindi malinaw lahat.

Kinabukasan, nagpunta ako sa barangay hall para magtanong. Sabi ni Kapitan, kung walang pirma sa city hall, hindi pa kasal. Pero yung handaan, pwedeng gamitin ng iba para sabihing pumayag ako. Kailangan ko raw ng witness na hindi ako pinilit.

Pagbalik ko, nakita ko si Miguel naghihintay sa gate, may dalang pandesal. Hindi na siya ngumiti na parang manliligaw. Ngumiti siya na parang kasama.

Doon ko naisip, baka hindi ko kailangang maging biktima lang. Pwede akong maging malinaw. At yung linaw na yun, yun ang una kong panlaban.

Salamat sa pagbabasa hanggang dito 🙏 Nasa comments section na ng page ang susunod na bahagi. I-click ang “View all comments” para mabasa ang Bahagi 4 👇📖

Bahagi 4
Akala ko habang buhay na akong nakatali sa kasinungalingan nila, pero sa huli ako pala ang maglalantad ng lahat at ako mismo ang pipili kung paano matatapos ang kwento namin.
Pagkalipas ng tatlong araw na hindi ako pumirma, bumalik si Carlo galing sa kampo.

Naka-civilian siya, pero plantsado pa rin. May dalang paper bag na may tatak ng mall sa BGC. Pagpasok niya sa bakuran, lahat ng mata sa kanya. Si biyenan ko halos lumipad sa tuwa.

“Anak! Bakit ka bumalik? Hindi ka ba busy sa report mo kay Sofia?”

Hindi sumagot si Carlo. Tumingin siya sa akin. Nasa labahan ako noon, nagkukusot ng mga damit ni Miguel. Pawis na pawis, nakatali buhok ko.

“Angela, pwede tayo mag-usap?” sabi niya.

“Anong pag-uusapan natin?” Sabi ko, hindi tumigil sa pagkukusot. “Ate na tawag mo sa akin, ‘di ba?”

Namula siya. “Hindi ko sinasadya masaktan ka.”

“Talaga? Lahat ng ginawa mo sinadya mo. Yung pagbalot ng jacket sa palengke, yung paglagay ng karne sa plato ko, yung pangako mo ng bahay — sinadya mo lahat para isipin kong ako yun. Tapos ibibigay mo ako sa kuya mo na parang damit na pinaglumaan.”

“Angela, hindi ganun,” mahina niyang sabi. “Gusto ko lang tulungan si Kuya. Alam mo naman kalagayan niya.”

“At si Sofia? Tulong din ba yun?”

Natigilan siya. Doon ko alam na tama ako.

Lumabas si Miguel galing sa loob, may dalang tungkod. “Carlo, tama na,” sabi niya. “Huwag mo na guluhin si Angela.”

“Anong alam mo?” sigaw ni Carlo sa kuya niya, biglang nagbago boses. “Ikaw ang dahilan kaya ako nandito! Kung hindi dahil sa paa mo, hindi ko kailangan gawin ‘to!”

Nanginginig si Miguel. “Hindi ko hiningi na ipalit mo babae sa akin!”

“Ano pa ba magagawa mo? Sino ba papatol sa’yo kung hindi yung mga babaeng katulad niya na galing sa hirap? Binigyan na kita ng asawa, ayaw mo pa!”

Doon ako tumayo. Basang-basa kamay ko pero malamig ulo ko.

“Tama na!” sigaw ko. Mas malakas pa sa kanilang dalawa. “Carlo, makinig ka. Hindi ako babaeng galing sa hirap na pwedeng bilhin ng ₱300,000. At hindi si Miguel kawawa na kailangan ng awa mo.”

Hinarap ko biyenan ko na kanina pa nakikinig.

“Nay, yung ₱300,000 na bigay-kaya, nakalista. Ginamit ng Papa ko sa ospital. May resibo kami. Pero hindi ibig sabihin binili niyo na ako. Babayaran namin, paunti-unti. Magtatrabaho ako sa tahian. Pero hindi ako pipirma sa papel na ‘yan hangga’t hindi malinaw na hindi ako asawa ni Miguel.”

“Anong kapal ng mukha mo!” sigaw ng biyenan ko. “Kumain ka na sa bahay namin, tumira ka na, tapos ngayon ayaw mo!”

“Hindi ako tumira dahil gusto ko. Dinala niyo ako dito dahil sa kasinungalingan. Kung usapang hiya, sino ba dapat mahiya?”

Lumapit si Carlo, pilit kinukuha sobre sa aparador na hindi naka-lock nang maayos. Nakita niyang nandoon pa, walang pirma ko.

“Angela, pirmahan mo na. Para matapos na ‘to. Bibigyan pa kita ng ₱50,000 pandagdag sa ospital ng kapatid mo.”

Tinitigan ko siya. Ito yung lalaking dati tinitigan ako sa mata at sinabing bibigyan niya ako ng tahanan. Ngayon tinititigan niya ako para bilhin ang pirma ko.

“Hindi,” sabi ko. “Hindi mo na ako mabibili.”

Kinuha ko sobre at pinunit sa harap niya. Hindi yung pirma ni Miguel, yung blankong kopya na para sa akin. Pinunit ko nang pino.

“Anong ginawa mo!” sigaw ng biyenan ko.

“Ang kasal na walang pagpayag, hindi kasal,” sabi ko. “Pupunta ako sa barangay hall kasama si Kapitan at si Miguel bilang witness na hindi ako pinilit at hindi ako pumirma. At sasabihin ko sa lahat na ang tunay na dahilan kaya mo ako itinulak kay Miguel ay dahil gusto mong magpakasal kay Sofia, anak ng general, para sa promotion mo.”

Namutla si Carlo. “Wala kang ebidensya!”

“Hindi ko kailangan ng ebidensya. Kailangan ko lang ng totoo. At narinig ng buong barangay nung sinabi ni Kapitan na may Sofia ka. Narinig ng kapitbahay ang tawag ng Mama mo tungkol sa marriage report niyo.”

Tumingin si Carlo kay Miguel na ngayon ay nakatayo nang tuwid kahit nanginginig paa.

“Kuya, sabihin mo sa kanya—”

“Carlo,” putol ni Miguel, buo na boses ngayon. “Tama si Angela. Matagal na akong pilay, pero hindi ako manhid. Alam kong ginamit mo kami pareho. Hindi ako papayag na pilitin siya. Kung gusto mong makipag-ayos, ayusin mo pera, hindi pirma.”

Doon bumagsak si Carlo sa upuan. Walang nasabi.

Kinabukasan, sumama ako kay Kapitan at kay Miguel sa barangay hall. Gumawa kami ng kasunduan. Nakasulat: hindi pa legal ang kasal, walang pinirmahan sa city hall, ang ₱300,000 ay ituturing na utang na babayaran ng pamilya ko sa loob ng isang taon, walang interes. Pirmado ni Miguel, ni Kapitan, at ng Papa ko na tinawag ko mula sa ospital.

Pumirma din si Miguel sa isang sulat na nagsasabing hindi niya ako pipilitin at malaya akong umalis anumang oras.

Pag-uwi namin, tahimik ang bahay. Si biyenan umiiyak sa kusina, hindi dahil sa akin kundi dahil nahihiya siya sa mga kapitbahay na nakarinig ng sigawan namin.

Si Carlo umalis na ulit papuntang kampo, hindi na nagpaalam. Naiwan ang paper bag niya galing BGC. Hindi ko binuksan.

Si Miguel naiwan sa bakuran, inaayos ang tungkod niya.

“Angela, saan ka pupunta ngayon?” tanong niya.

“Sa ospital muna. Tapos sa tahian. May naka-line up na akong tahiin na uniform ng mga bata sa barangay. ₱500 bawat isa.”

Ngumiti siya. “Pwede ba ako sumama minsan maghatid ng tahi? Marunong ako mag-ayos ng makina.”

Tumango ako. “Pwede. Pero bilang kasama, hindi bilang asawa.”

“Oo,” sabi niya. “Bilang kasama.”

Lumipas ang isang buwan. Hindi pa tapos bayad namin sa ₱300,000 pero kalahati na. Nagtatrabaho si Papa ulit bilang tricycle driver. Ako sa tahian, si Miguel tumutulong magbuhat ng tela kahit pilay.

Si Carlo, nabalitaan namin kay Kapitan, hindi natuloy ang marriage report kay Sofia. Sabi ng general, ayaw daw ng anak niya sa lalaking may tinatagong kasunduan sa ibang babae. Na-hold ang promotion niya.

Hindi ako natuwa. Hindi rin ako nalungkot. Wala na siya sa kwento ko.

Isang gabi, tapos na ako manahi, nakita ko si Miguel sa labas, tinitingnan ang bituin. Lumapit ako, may dalang dalawang baso ng tsaa, hindi alak.

“Angela, salamat,” sabi niya.

“Saan?”

“Dahil hindi mo ako itinuring na awa. Itinuring mo akong tao.”

Umupo kami sa papag sa labas. Hindi na yung papag na may pulang kumot ng kasal. Simpleng papag na lang na kawayan.

At sa unang pagkakataon mula nung araw na itinaas niya belo ko, hindi ako nakaramdam ng takot o galit pag katabi siya. Naramdaman ko lang na pwede pa pala akong huminga nang maluwag, at bukas, may tahi pa akong tatapusin, may kapatid pa akong dadalawin, at may sarili pa akong bahay na bubuuin — hindi dahil may nangako, kundi dahil ako mismo ang gagawa.

Salamat sa pagsama sa amin at pagbabasa ng kuwento hanggang dulo 🙏 Iwan sa comments ang iyong opinyon, reaksiyon o suhestiyon. Malaking tulong iyon para mapaganda pa namin ang mga susunod na kuwento. Huwag kalimutang i-follow ang page para hindi mo mapalampas ang mga bagong kuwento araw-araw 📖✨