Bahagi 4: Sa harap ng barangay at ng manager ng bangko, pinabalik ang bawat sentimo ng anim at kalahating milyon at doon nagsimula ang tunay na hustisya at bagong buhay naming mag-asawa

Tumahimik ang buong barangay hall nang sabihin ni Marco iyon.

Hihiwalayan kita.

Limang taon kaming mag-asawa. Isang anak. At sa harap ng mga taong nagnakaw sa amin, ako pa ang pinapapili.

Tumingin ako sa kanya. Hindi galit. Pagod lang.

“Marco, hindi pera lang ito. Respeto ito. Kung kaya mong ipagpalit ang respeto sa akin at sa anak mo para lang manahimik, hindi ikaw ang lalaking pinakasalan ko.”

Hindi ko na siya hinintay sumagot. Binuhat ko ang bag ko at lumabas.

Pag-uwi, kinuha ko si Elise sa yaya at pumunta kami sa bahay ng kapatid ko sa may Marikina. Doon kami natulog.

Kinabukasan, hindi ako pumasok sa trabaho. Pumunta ako sa BSP, sa may Manila. Dala ang lahat ng ebidensya. Nag-file ako ng formal complaint laban sa BDO branch for breach of Bank Secrecy and unauthorized release, at laban kay Rogelio Santos for qualified theft at falsification. Sa Pilipinas, kahit pamilya, pag lampas 5M at may pamemeke ng pirma, hindi na ito simpleng family matter.

Mabilis ang aksyon. Dahil malaki ang amount at may media interest, tinawagan ako ng head office ng BDO.

Inamin nila ang lapse. Walang Special Power of Attorney. Walang video consent. At ang ID na dala, expired na pala ang isa. Dapat hindi na-release. Bilang settlement, ibabalik nila ang 1.5M na naiwan, at tutulungan nila akong i-freeze at i-hold ang BPI account na pinaglipatan.

Pumunta ako sa BPI San Jose del Monte kasama ang pulis at ang order mula sa korte. Naabutan namin si Jomar at si Maricel na nagwi-withdraw. Na-freeze ang account na may 4.5M pa na natitira. Ang 500k, nagastos na – 300k sa pamamanhikan, 200k sa resort. Pero may resibo.

Sa harap ng pulis, nanginginig si Jomar.

“Ate, sorry… hindi ko alam… si Papa lang…”

“Hindi mo alam? Pero nagpa-reserve ka ng resort gamit ang pera ko? Nagbayad ka ng pamamanhikan?”

Umiyak si Maricel. Ang nanay niya, biglang nagbago ng tono.

“Ibalik na lang namin ang 300k, pero hulugan ha? Wala na kaming pera.”

Sabi ng pulis, kailangan nilang ibalik lahat. Kung hindi, may kasong estafa din sila.

Dumating si Papa Rogelio, galit na galit, kasama si Mama Teresita.

“Liza! Anong ginawa mo! Ipapahiya mo ba kami sa buong Bulacan?!”

“Hindi po ako ang nanghiya, kayo po. At hindi ako titigil hangga’t hindi bumabalik ang bawat piso.”

Sa barangay ulit, pero ngayon may kasama na akong abogado galing sa PAO na nirefer ng kapatid ko. At nandoon ang manager ng BDO.

Doon, pumirma si Papa Rogelio ng kasunduan. Ibabalik ang 4.5M na na-freeze, plus ang 1.5M galing sa BDO, total 6M. Ang kulang na 500k, pagbabayaran nila ng hulugan, 20k per month, galing sa pensyon ni Papa Rogelio bilang retiradong guro at sa sahod ni Mama Teresita na nagtitinda ng kakanin. At kung hindi makabayad sa loob ng dalawang taon, isasangla ang titulo ng lumang apartment sa Project 8.

Si Jomar at Maricel, hindi natuloy ang kasal. Nag-break sila. Nalaman ni Maricel na baon pala sa utang si Jomar at nagsusugal pa sa online sabong gamit ang GCash】. Siya mismo ang nakipaghiwalay.

At si Marco?

Tatlong araw siyang hindi nagparamdam. Pangatlong araw, nasa labas siya ng bahay ng kapatid ko, may dalang bulaklak at gatas ni Elise.

“Liza, patawarin mo ako. Duwag ako. Lumaki akong laging sinasabihan na kuya ang sasagot sa lahat. Na pamilya muna bago lahat. Pero mali pala. Ang pamilya na dapat kong unahin, kayo ni Elise.”

Umiyak siya. Doon ko nakita ulit ang Marco na minahal ko noong college – yung simpleng lalaki na nag-aaya sa akin mag-fishball sa kanto.

Sabi ko, “Hindi sapat ang sorry. Gusto ko ng boundary. Hindi na pwedeng may code si Papa sa bahay natin. Hindi na pwedeng basta-basta hihiram. At kailangan mong magpa-counseling kasama ako para matutunan mong tumanggi sa pamilya mo nang hindi ka naggi-guilty.”

Pumayag siya. Pumunta kami sa couples counseling sa may Katipunan, tatlong session. Doon niya nailabas na simula bata pa siya, siya ang laging tagasalo ng problema ni Jomar. At doon ko rin sinabi na pagod na akong maging breadwinner na walang kakampi.

Pagkalipas ng dalawang buwan, naibalik ang 6M. Ang 500k, unti-unti nilang hinuhulugan. Bawat hulog, may resibo at may pirma sa barangay.

Ang BDO, bilang sorry, nag-waive ng fees at binigyan kami ng manager’s check na may konting interest.

At ang perang iyon, sa wakas, nailagay na namin bilang downpayment sa bahay na pangarap namin sa may Commonwealth, malapit sa paaralan. Hindi malaki, 100 sqm lang, pero may maliit na garden kung saan naglalaro si Elise. May sariling kwarto na siya.

Si Papa Rogelio, hindi na kasing yabang dati. Tahimik na lang pag pumupunta kami tuwing Linggo. Si Mama Teresita, natutong rumespeto. Hindi na basta-basta pumapasok sa kwarto namin.

Si Jomar, napilitang magtrabaho. Nagtatrabaho na ngayon bilang delivery rider sa Grab. Pagod, pero sa unang pagkakataon, may sarili siyang pera. Minsan nagte-text siya kay Marco, “Kuya, pagod ako pero okay lang.”

At kami ni Marco, mas matatag na. Natutunan naming magsabi ng hindi. Natutunan naming ang pagmamahal sa pamilya ay hindi nangangahulugang papayagan mong nakawan ka.

Minsan, pag tinitingnan ko ang bagong bahay namin, naalala ko pa rin ang gabi nang nakaupo ako sa sahig, yakap ang walang lamang safe. Akala ko katapusan na ng lahat.

Yun pala, simula lang iyon ng pagbawi ko sa sarili kong buhay.