Bahagi 4: Sa Huli Pinili Kong Patawarin Ang Sarili Ko Hindi Siya At Doon Nagsimula Ang Totoong Hustisya At Bagong Buhay Kasama Ang Tunay Kong Pamilya Na Nagmamahal Ng Tapat Sa Cebu Nang Walang Anino Ng Nakaraan

Nung makita ng mga guwardiya si Sofia sa gate na sumisigaw, agad siyang hinarang.

Bawal na siyang pumasok sa loob ng kampo simula nung matanggal ang access pass niya dalawang taon na ang nakalipas.

Pero narinig ni Miguel ang boses niya.

At sa halip na lumapit, humakbang siya palayo at tumayo sa tabi ko.

Parang sinasabi niyang, hindi na kita kailangan ipagtanggol, kasi tapos na.

Lumapit ako sa gate.

Si Sofia, iba na itsura niya.

Wala na yung maamong mukha, wala na yung puting dress.

Naka-faded na t-shirt, may kargang isang batang lalaki na halos dalawang taon, payat.

Pagkakita niya sa akin, lumuhod siya agad sa semento kahit mainit.

“Ate Andrea, patawarin mo ako. Nagutom kami. Walang tumatanggap sa akin sa trabaho simula nung tinanggal ako sa kampo. Lahat ng tao sa Olongapo, sinasabihan akong manloloko. Hindi totoo na anak ako ni Tito, alam ko. Pero ginawa ko lang kasi wala akong matirahan.”

Tinitigan ko siya.

Limang taon na ang nakalipas, ganito rin siya lumuhod sa harap ko nung nabasag yung crystal ball, umiiyak.

Noon, naawa ako at binigyan ko pa siya ng pera.

Ngayon, wala na.

“Sofia,” sabi ko, mahinahon pero malinaw para marinig ng lahat ng sundalo na nakikiusyoso sa likod.

“Hindi kita kapatid. Hindi ka anak ni Papa. Niloko mo ako, niloko mo ang buong kampo. Itinulak mo ako sa hagdan, sinira mo ang engagement ko, sinira mo ang bahay ko. Hindi pera ang kailangan mo, hustisya.”

Umiiyak siya lalo.

“Pero may anak na ako! Maawa ka!”

At doon lumapit si Jessa, na kanina pa nanginginig.

“Sofia, tama na. Noong birthday mo, ako pa ang nagbigay ng cake. Ako pa ang nagsabi kay Andrea na arte lang siya. Mali ako. At ikaw, ginamit mo kaming lahat.”

Kinuha ni Jessa ang phone niya at pinakita sa lahat ang screenshot ng GC nila ni Sofia dati.

Doon kitang-kita ang plano ni Sofia: “Ate Jessa, tulungan mo akong mapalapit kay Kuya Miguel, para pag napaalis si Ate Andrea, ako na ang titira sa bahay.”

Nagbulungan ang mga tao.

Si Ramos, na dati nanligaw kay Sofia, napamura.

“Putcha, kaya pala ang bait mo sa akin dati, may kailangan ka lang.”

Doon dumating ang admin officer na may dalang folder ng kaso ni Sofia.

Pinirmahan na pala ang final report na bawal na siyang bumalik sa kahit anong pabahay ng AFP at may kaso pa siyang falsification of public documents dahil sa pekeng birth certificate.

Pinaalis siya ng mga guwardiya, pero bago siya tuluyang hilahin, lumingon ako.

“Sofia, hindi kita papatawarin para sa iyo. Papatawarin ko ang sarili ko para makalaya na ako. Sana alagaan mo yang bata at huwag mong gawin sa kanya ang ginawa sa iyo ng nanay mo. Umalis ka na.”

At tuluyan siyang umalis, bitbit ang anak, walang lingon.

Pagkatapos nun, tahimik ulit ang court.

Lahat nakatingin sa akin at kay Miguel.

Lumapit si Miguel.

“Andrea, wala akong hihingin. Gusto ko lang sabihin na simula nung umalis ka, nagpa-counseling ako. Natuto akong manindigan. Hindi na ako yung Miguel na natatakot mapahiya sa tropa kaya hindi ka pinagtanggol. Kung may pagkakataon, gusto kong humingi ng tawad sa asawa mo at sa anak mo dahil sa gulo na dinala ko.”

Tumango ako.

“Wala kang kasalanan sa kanila. Sa akin ka may kasalanan, at pinatawad na kita hindi dahil bumalik tayo, kundi dahil ayoko nang dalhin ka sa Cebu.”

Ngumiti siya, mapait pero totoo.

“Pwede ko ba kayong ihatid sa VMMC? Para sa lola mo?”

Sabi ko, “Hindi na. May susundo na sa akin.”

At sakto, dumating si Daniel.

Naka-Grab siya galing airport, kasama si Elise na tulog sa carrier.

Pagkakita ni Daniel kay Miguel, hindi siya nagselos.

Lumapit siya at inabot ang kamay.

“Sir, ako po si Daniel, asawa ni Andrea. Salamat po sa pag-aalaga sa kanya dati.”

Nagkamayan sila.

Walang suntukan, walang drama tulad sa teleserye.

Dalawang lalaki na parehong nagmahal sa iisang babae sa magkaibang panahon, nagbigay respeto sa isa’t isa.

Si Elise nagising at tinitigan si Miguel at biglang ngumiti.

Doon tuluyang bumagsak luha ni Miguel, pero ngiti na yung luha, hindi na yung iyak na naririnig ni Ramos dati sa opisina.

Bumalik kami sa Cebu kinabukasan.

Si Lola, naoperahan na at maayos na.

Si Jessa at ilang kasamahan sa kampo nagpadala ng sulat kamay, humihingi ng tawad, at nagpadala ng lechon manok bilang peace offering.

Si Miguel, tinuloy ang transfer sa Cebu pero hindi para habulin ako.

Naging instructor siya sa ROTC sa University of San Carlos, malayo sa amin, at tuwing Linggo nagvo-volunteer siya sa feeding program ng barangay namin, hindi na siya nagpapakita sa bahay namin maliban kung may barangay event.

Isang taon ang lumipas.

Nasa likod-bahay kami ngayon sa Minglanilla, Cebu.

May maliit na sari-sari store at maliit na clinic na pinapatakbo ko.

Si Daniel nag-aayos ng hardware.

Si Elise, 4 years old na, naglalaro ng tsinelas.

Wala nang Camp Aguinaldo.

Wala nang crystal ball.

Wala nang madilim na pasilyo.

Natuto ako na ang tunay na paglimot hindi yung buburahin mo ang utak mo sa operasyon.

Ang tunay na paglimot ay yung pipiliin mong hindi na dalhin ang bigat ng nakaraan sa bagong umaga.

At ang hustisya hindi yung makaganti ka ng masakit.

Ang hustisya ay yung makita mong yung taong nanakit sa iyo, nawalan ng kapangyarihan sa buhay mo.

At ikaw, malaya ka na.

Ngayon, tuwing may bagong babae na lumalapit sa kampo at nagsasabing anak siya ng kung sino, si Jessa na mismo ang unang nagche-check ng DNA.

At tuwing may nakakakita sa akin sa palengke ng Minglanilla at nagtatanong kung ako ba yung dating taga-Camp na umalis, ngingiti lang ako at sasabihin:

“Ako yun. Pero tapos na yun. Dito na ako ngayon. At masaya ako.”