“Buntis ang Kabit Ko!” Sigaw ng Asawa Kong Binali ang Sariling Kamay Para Protektahan Siya—Habang Ako, Nanginginig sa Sakit!

PARTE 1: ANG ASAWANG PINAGPALIT SA ISANG BABAENG BUNTIS

“Kung gusto mong gumanti, baliin mo rin ang isa kong kamay. Pero huwag mong gagalawin ang babaeng nagdadalang-tao sa anak ko!”

Iyan ang sinabi ng asawa kong si Adrian Villanueva habang nakatayo sa harapan ko, duguan ang kanang kamay matapos niya itong hampasin ng mabigat na dekorasyong bakal.

Sa loob ng limang taon naming pagsasama bilang mag-asawa, hindi ko kailanman naisip na darating ang araw na makikita ko siyang handang sirain ang sarili niyang katawan para lamang protektahan ang kabit niya.

Ako si Isabella Reyes-Villanueva, tatlumpung taong gulang, dating concert pianist.

At ang lalaking nasa harapan ko?

Siya ang dahilan kung bakit hindi na ako muling nakatugtog ng piyano.

Dalawang taon na ang nakalilipas nang una kong matuklasang may ibang babae si Adrian.

Ang pangalan niya ay Camille Mendoza.

Maganda, mahinhin magsalita, at palaging nagpapanggap na inosente.

Noong mahuli ko silang magkasama sa condominium na binili namin ng asawa ko sa Bonifacio Global City, nawalan ako ng kontrol.

Sinugod ko si Camille. Sinampal ko siya nang paulit-ulit hanggang mamaga ang mukha niya. Hinila ko ang suot niyang damit at itinulak siya palabas ng unit habang sinusubukan niyang takpan ang sarili.

Hindi ko ipinagmamalaki ang ginawa ko.

Pero noong mga sandaling iyon, pakiramdam ko ay gumuho ang buong mundo ko.

Dumating si Adrian at nakita niya ang nangyari.

Hindi man lang siya nagtanong.

Hinawakan niya ang kanan kong kamay, ipinatong iyon sa gilid ng matigas na mesa, at buong lakas na hinampas.

Narinig ko ang nakapangingilabot na tunog ng nabaling buto.

Napahiyaw ako.

Ang kamay na ginamit ko sa pagtugtog mula noong apat na taong gulang ako ay tuluyan nang napinsala.

Pagkatapos, naghagis siya ng mga papeles sa harapan ko.

“Makipaghiwalay ka na sa akin, Isabella. Ayoko nang mabuhay kasama ang isang babaeng katulad mo.”

Pero tumanggi ako.

Kahit inalok niyang ibigay sa akin ang bahay, negosyo, sasakyan, at lahat ng ari-arian niya, ayaw kong pumayag.

Hindi dahil umaasa pa akong mamahalin niya ako.

Kundi dahil hindi ko matanggap na ang babaeng sumira sa pamilya ko ay basta na lamang magiging masaya.

Dalawang taon kaming nabuhay sa isang bahay na parang mga estranghero.

Hanggang isang hapon, muli ko silang nahuli.

Sa kama.

Sa mismong silid na minsan naming pinangarap na magiging kuwarto ng una naming anak.

Tahimik na inayos ni Adrian ang sinturon niya habang si Camille ay umiiyak sa likuran.

May hawak akong maliit na cutter na kinuha ko sa mesa, pero hindi ako makagalaw.

Biglang kinuha ni Adrian ang mabigat na bakal na dekorasyon sa ibabaw ng cabinet.

At bago ko pa siya mapigilan, hinampas niya ang sarili niyang kanang kamay.

“Adrian!”

Napaatras ako nang tumalsik ang dugo sa sahig.

Nanginginig ang katawan niya sa sakit, pero nanatili siyang nakatayo.

“Nasiyahan ka na ba?” tanong niya.

Hindi ako makasagot.

“Kung hindi pa, pati kaliwang kamay ko, ibibigay ko sa iyo.”

Pagkatapos ay tumingin siya kay Camille.

“Buntis siya, Isabella.”

Parang may sumabog sa loob ng dibdib ko.

“Mahina ang katawan niya. Ayon sa doktor, posibleng ito na ang nag-iisang pagkakataon naming magkaroon ng anak.”

Napahawak ako sa dibdib ko.

Sa ilalim ng damit ko ay naroon pa rin ang mahabang peklat mula sa gabing sinalag ko ang isang kutsilyong para sana sa kanya.

Pero hindi pa pala tapos si Adrian.

“Alam mo kung bakit natatakot ako sa iyo?”

Tumingin siya sa akin na para bang isa akong halimaw.

“Dahil ang nanay mo, pumatay nang mabuntis ang kabit ng tatay mo.”

At saka niya sinabi ang mga salitang hindi ko kailanman makakalimutan.

“Dugo niya ang dumadaloy sa katawan mo, Isabella. Hindi ko hahayaang maging katulad mo ang magiging ina ng anak ko.”

Sa likuran niya, nakita kong bahagyang napangiti si Camille habang kunwari ay pinupunasan ang kanyang luha.

At nang gabing iyon, may sinabi pa si Adrian na mas masakit kaysa sa pagkabali ng kamay ko.

Hindi ko akalaing iyon pala ang simula ng pinakamasaklap na rebelasyong haharapin ko.

PARTE 2: ANG PAPEL NA AKALA NIYA AY HINDI KO KAYANG PIRMAHAN

“Hindi na tayo maghihiwalay, Isabella. Habambuhay kitang pananagutan. Pero huwag mong aasahan na mamahalin pa kita.”

Iyan ang sinabi ni Adrian matapos niyang baliin ang sarili niyang kamay para sa kabit niyang buntis.

Nakatitig lamang ako sa kanya.

Sa loob ng dalawang taon, paulit-ulit niya akong pinipilit na pumirma sa mga papeles para tuluyan kaming maghiwalay.

Ngayon, siya mismo ang nagsasabing hindi na niya itutuloy iyon.

Hindi dahil mahal niya ako.

Kundi dahil handa niyang isakripisyo ang natitirang buhay niya para hindi ko raw saktan si Camille at ang sanggol sa tiyan nito.

“Mananatili akong asawa mo,” dagdag niya. “Pero kailangan mong tanggapin na si Camille ang babaeng mahal ko.”

Napatawa ako.

Isang tawang walang saya.

“Kung ganoon, ano ako, Adrian? Parusa mo sa sarili mo?”

Hindi siya sumagot.

Sa halip, lumingon siya kay Camille na nakaupo sa kama, nakabalot sa kumot.

“Okay ka lang ba, love?”

Napasinghap ako.

Love.

Iyon ang tawag niya sa akin noong mga unang taon naming magkasama.

Noong umuulan pa ng bulaklak at matatamis na pangako ang buhay namin.

Noong hindi pa nababali ang kamay ko.

Noong hindi pa siya natututong yakapin ang ibang babae.

Lumapit si Camille sa kanya at hinawakan ang hindi napinsalang braso nito.

“Adrian, baka kailangan mo nang magpaospital.”

Pagkatapos ay tumingin siya sa akin.

“Ma’am Isabella, alam kong galit kayo. Pero wala naman akong balak agawin ang posisyon ninyo. Kayo pa rin ang legal na asawa.”

Huminga siya nang malalim at hinimas ang tiyan.

“Hayaan ninyo na lang kaming magkaroon ng konting kaligayahan. Para sa baby.”

Para sa baby.

Napatingin ako sa kanyang tiyan.

Minsan, halos araw-araw kong naiisip kung ano ang magiging hitsura ng anak namin ni Adrian.

Kung mamamana ba nito ang mga mata niya.

Kung magiging mahilig din ito sa musika.

Kung tatawagin ba niya akong Mommy habang tumatakbo sa hardin ng bahay namin sa Quezon City.

Pero walang nangyari sa mga pangarap na iyon.

Isang taon matapos kaming ikasal, nalaman kong buntis ako.

Tatlong buwan pa lamang ang dinadala ko nang minsang magkaroon ng kaguluhan sa parking area ng restaurant na pag-aari ng pamilya ni Adrian.

Isang dating empleyadong may matinding galit sa kanya ang sumugod na may dalang kutsilyo.

Hindi ko alam kung bakit ako ang unang nakagalaw.

Basta nakita ko na lamang ang matalim na talim na papalapit sa dibdib ng asawa ko.

Itinulak ko siya palayo.

At ako ang nasaksak.

Nailigtas si Adrian.

Pero nawala ang anak namin.

Dahil sa matinding komplikasyon, sinabi ng doktor na magiging napakahirap na para sa akin ang muling magbuntis.

Noong mga panahong iyon, umiiyak si Adrian sa tabi ng kama ko.

Hinahalikan niya ang mga daliri ko at paulit-ulit na nagsasabing:

“Hindi ko kailangan ng anak, Bella. Ikaw lang ang kailangan ko.”

Pinaniwalaan ko siya.

Kaya noong unang beses kong nakita si Camille na suot ang mamahaling relo na regalo ko sa kanya, halos hindi ako makahinga.

At ngayon, sa harapan ko, ang babaeng iyon ay humihingi ng kaligayahan para sa anak nilang dalawa.

Samantalang ang anak naming nawala ay tila matagal na niyang nakalimutan.

“Isabella?”

Bumalik ako sa kasalukuyan nang tawagin ako ni Adrian.

“Umuwi ka na muna. Dito muna ako kay Camille. Kailangan niya ako.”

Tiningnan ko ang duguan niyang kamay.

“Paano ang kamay mo?”

“Hindi mo na kailangang alalahanin.”

Tahimik akong tumango.

“Okay.”

Nagulat siya.

“Ano?”

“Sabi ko, okay. Magpaiwan ka rito hangga’t gusto mo.”

Bahagyang kumunot ang noo niya.

“Hindi ka magwawala?”

Umiling ako.

“Hindi na.”

Para siyang hindi naniniwala.

Maging si Camille ay tila nabigo sa katahimikan ko.

Marahil umaasa silang sisigaw ako.

Na maghahagis ako ng mga gamit.

Na muli akong magiging kontrabida sa kuwento nilang dalawa.

Pero wala na akong lakas.

Pagkatapos ng dalawang taong puno ng galit, biglang naging malinaw ang lahat.

Hindi ko kailangang ipaglaban ang isang lalaking matagal nang tumigil sa pagpili sa akin.

Bago ako lumabas, huminto ako sa pintuan.

“Adrian.”

“Ano na naman?”

“Wala. Ingat ka.”

Hindi siya sumagot.

Umalis akong hindi lumilingon.

Eksaktong alas-onse y medya ng gabi nang makarating si Adrian sa bahay namin.

Nababalutan ng benda ang kanang kamay niya.

Tahimik siyang dumiretso sa hagdan, marahil patungo sa silid na matagal na naming hindi pinagsasaluhan.

“Adrian, sandali.”

Huminto siya.

“Ano?”

May inilapag akong brown envelope sa dining table.

“Pirmahan mo ito.”

Lumapit siya nang makita ang mga papeles.

Pagkatapos, biglang nagbago ang ekspresyon niya.

“Separation agreement?”

Tumango ako.

Sa Pilipinas, hindi sapat ang simpleng kasunduan para mapawalang-bisa ang isang kasal. Alam kong kailangan naming dumaan sa angkop na legal na proseso.

Pero ang dokumentong nasa harapan namin ay ang kasunduang dati niyang ipinagawa sa abogado tungkol sa paghihiwalay namin, sa ari-arian, at sa mga hakbang na susunod.

Pinabago ko ang nilalaman nito sa sarili kong abogado.

“Hindi ko kukunin ang bahay. Hindi ko kukunin ang shares sa kompanya. Hindi ko rin kukunin ang mga sasakyan.”

Napatingin siya sa akin.

“Anong laro na naman ito?”

“Walang laro.”

“Akala mo ba kapag ginawa mo ito, maaawa ako sa iyo?”

Napangiti ako nang bahagya.

“Hindi ko kailangan ang awa mo.”

Kinuha ko ang ballpen at inilagay sa tabi ng dokumento.

“Napag-usapan na namin ng abogado ko ang mga susunod na hakbang. Kailangan ko lang ang pirma mo rito para makausad kami sa paghihiwalay ng mga ari-arian habang inaasikaso ang legal na usapin ng kasal natin.”

“Bella…”

Matagal ko nang hindi naririnig na tinatawag niya ako sa palayaw na iyon.

“Sigurado ka?”

“Oo.”

“Kaya mong mawala ako?”

Napatingin ako sa kanya.

Sa loob ng limang taon, ilang libong beses ko nang minahal ang mukhang iyon.

Pero ngayong gabi, para na lamang siyang isang taong minsan kong nakilala.

“Matagal na kitang nawala, Adrian.”

Napatahimik siya.

Pagkatapos ng ilang sandali, umupo siya at kinuha ang ballpen gamit ang kaliwang kamay.

“Hindi mo kailangang iwan ang lahat ng ari-arian. Hahatiin natin nang patas.”

“Hindi na kailangan.”

“Isabella, huwag kang maging matigas ang ulo.”

“Hindi ito tungkol sa pera. Gusto ko lang matapos na.”

Napatingin siya sa akin nang matagal.

Pagkatapos, dahan-dahan siyang pumirma.

Sa sandaling iyon, parang may napakalaking batong naalis sa dibdib ko.

Agad kong kinuha ang dokumento.

“Salamat.”

Tumayo ako at naglakad palayo.

Pero bago ako makarating sa hagdan, tumunog ang cellphone niya.

Pangalan ni Camille ang lumabas sa screen.

Sinagot niya agad.

“Love, bakit? May nangyari ba sa baby?”

Hindi ko na pinakinggan ang kasunod.

Pumasok ako sa kuwarto at isinara ang pinto.

Sa ibabaw ng kama ay may maliit akong maleta.

Ilang damit, passport, mga lumang litrato, at isang music notebook.

Iyon lamang ang mga bagay na gusto kong dalhin.

May flight ako papuntang Cebu sa susunod na gabi.

Plano kong pansamantalang manirahan sa bahay ng dati kong piano teacher, si Ma’am Teresa, habang inaayos ang buhay ko.

Ngunit bago ako makatulog, may dumating na mensahe mula sa numerong hindi naka-save sa cellphone ko.

Isang litrato.

Si Camille.

Nakaputing damit, nakangiti, at hawak ang tiyan.

May kasama itong mensahe.

“Ate Isabella, salamat sa wakas at bumitaw ka na. Pero may isang bagay kang dapat malaman tungkol sa nangyari sa kamay mo dalawang taon na ang nakalilipas.”

Biglang bumilis ang tibok ng puso ko.

Sumunod ang isa pang mensahe.

“Hindi nagkataon na nagalit nang ganoon si Adrian noong araw na iyon.”

At pagkatapos, isang audio recording ang ipinadala niya.

Pinindot ko ang play.

Boses ni Camille ang unang narinig.

Pagkatapos ay boses ng isa pang lalaking pamilyar na pamilyar sa akin.

Ang biyenan kong si Roberto Villanueva.

“Siguraduhin mong hindi na muling makakaupo si Isabella sa harapan ng piano. Kapag nagawa mo iyon, ako na ang bahala sa lahat.”

Nabitawan ko ang cellphone.

Dahil sa unang pagkakataon, naisip kong baka hindi lamang pagtataksil ang dahilan kung bakit nasira ang buhay ko.

At nang marinig ko ang kasunod na bahagi ng recording, napagtanto kong may isang lihim na mas malaki pa sa aming tatlo.

PARTE 3: ANG HULING TUGTOG NG BABAENG PINAGPALIT

“Hindi si Camille ang unang babaeng sumira sa pamilya natin, Adrian. Ang sarili mong ama ang nagplano kung paano ako aalisin sa buhay mo.”

Iyan ang mga salitang sinabi ko nang muli kaming magkaharap ng asawa ko sa opisina ng abogado, tatlong linggo matapos akong umalis sa aming bahay.

Pero bago nangyari iyon, may mga katotohanang kinailangan kong harapin.

At ang pinakamahirap sa lahat ay ang tanggapin na may mga taong handang sirain ang buhay ng iba para sa pera, pangalan, at kapangyarihan.

Nang gabing matanggap ko ang recording, hindi ako nakatulog.

Paulit-ulit kong pinakinggan ang boses ni Roberto Villanueva.

Biyenan ko.

Ang lalaking niyakap ako noong araw ng kasal namin.

Ang taong nagsabing ituturing niya akong tunay na anak.

Hindi ako makapaniwalang siya ang taong nag-utos na sirain ang kamay ko.

Pero may isang bagay akong natutunan sa loob ng dalawang taong pagdurusa.

Hindi sapat ang galit para patunayan ang katotohanan.

Kinabukasan, dinala ko ang recording sa abogado kong si Attorney Marissa Santos.

Pinakinggan niya iyon, saka nagtanong.

“Saan mo nakuha?”

“Mula kay Camille.”

“Bakit niya ibibigay ito sa iyo?”

Iyon mismo ang tanong na hindi ko masagot.

Makalipas ang isang oras, tumawag ang isang hindi kilalang numero.

Si Camille.

“Ate Isabella, puwede ba tayong magkita?”

“Bakit?”

May ilang segundong katahimikan.

Pagkatapos ay narinig kong nanginginig ang boses niya.

“Dahil may mas malala pa kayong dapat malaman.”

Nagkita kami sa isang tahimik na café sa Makati.

Hindi tulad ng dati, wala siyang mamahaling alahas o magarbong damit.

Nakaponytail lamang siya, at halatang hindi nakatulog.

Pagkaupo niya, agad kong tinanong:

“Bakit mo ipinadala ang recording?”

Tumingin siya sa akin.

“Dahil natatakot na ako.”

“Sa ano?”

“Sa pamilyang Villanueva.”

Napatawa ako nang walang saya.

“Ngayon ka natakot? Pagkatapos mong sirain ang kasal ko?”

Napayuko siya.

“Alam kong wala akong karapatang humingi ng tawad.”

“Tama ka.”

Kinuha niya ang isang USB mula sa bag.

“Hindi ko inaasahang patatawarin ninyo ako. Pero gusto kong malaman ninyo ang lahat.”

Doon niya ikinuwento ang simula.

Dalawang taon na ang nakalilipas, tinanggap siya bilang executive assistant sa kompanya ng mga Villanueva.

Hindi nagtagal, napansin siya ni Roberto.

Alam nitong nahihirapan ang pamilya ni Camille sa gastos sa pagpapagamot ng kanyang ina.

Inalok siya nito ng malaking halaga.

Ang kapalit?

Lumapit kay Adrian.

Gawing magulo ang pagsasama namin.

At siguraduhing hindi na ako makababalik sa propesyong nagbibigay sa akin ng sariling pagkakakilanlan.

“Bakit?” tanong ko.

Huminga siya nang malalim.

“Dahil sa shares ninyo sa kompanya.”

Napatitig ako.

Noong ikasal kami ni Adrian, inilagay ng lolo niya sa pangalan ko ang bahagi ng family holding company.

Regalo raw iyon sa amin.

Pero may kondisyon: hindi maaaring basta-bastang ilipat ang mga share na iyon nang wala ang pahintulot ko.

Hindi ko kailanman pinagtuunan ng pansin ang mga dokumento.

Musika ang mundo ko.

Hindi negosyo.

Ngunit para kay Roberto, malaking hadlang ang mga share na hawak ko sa plano niyang kontrolin ang buong kompanya.

“Gusto niyang kusa kayong umalis,” paliwanag ni Camille. “Kapag nagalit kayo nang husto, inaasahan niyang magpapadala kayo sa emosyon at pipirma sa anumang papeles.”

Napahawak ako sa basong nasa harapan ko.

“Pati ang kamay ko?”

Napaluha siya.

“Hindi ko alam na aabot doon.”

Tumitig ako sa kanya.

“Pero alam mong may plano sila.”

Tumango siya.

“Sinabi niya na kailangan kayong alisin sa mundo ng musika para mawalan kayo ng lakas na lumaban. Nangyari ang pagkabali ng kamay ninyo matapos kong sadyang ipakita kay Adrian ang mga litrato at mensaheng magpapagalit sa kanya.”

Naramdaman kong nanginginig ang sarili kong mga daliri.

“Kung ganoon, alam mong masasaktan ako.”

“Opo.”

“Pero itinuloy mo.”

Wala siyang maisagot.

“Dalawang taon, Camille. Dalawang taon mong nakita kung paano ako nawasak.”

Tuluyan siyang umiyak.

“Alam ko.”

“Hindi. Hindi mo alam.”

Tumayo ako.

“Hindi mo alam ang pakiramdam ng magising araw-araw na hindi mo na magawa ang bagay na pinakamamahal mo.”

Bago ako umalis, pinigilan niya ako.

“Ate Isabella, may isa pa.”

Huminto ako.

“Hindi alam ni Adrian ang kasunduan namin ng ama niya.”

Nilingon ko siya.

“At hindi rin niya alam na niloloko rin siya ng sarili niyang ama.”

Sa tulong ni Attorney Marissa, ipinagawa ko sa isang digital forensic specialist ang pagsusuri sa mga file at recording.

May mga mensahe, bank transfer, at dokumentong tumutugma sa kuwento ni Camille.

Mayroon ding lumang email na nagpapakitang matagal nang sinusubukang bilhin ni Roberto ang shares ko.

Habang nag-iipon kami ng ebidensiya, may isang bagay na lalong nagpabigat sa dibdib ko.

Ang aksidenteng ikinamatay ng anak namin ay may kaugnayan din pala sa mga lumang problema sa kompanya.

Ang lalaking sumaksak sa akin noon ay dating empleyadong tinanggal matapos magreklamo tungkol sa umano’y maling paggamit ng pondo.

Hindi namin napatunayang inutusan siya ni Roberto.

Pero ang insidenteng iyon ang naging simula ng lahat.

Ang lalaking iniligtas ko noon ay ang anak ng taong kalaunan ay magpaplano ng pagkawasak ng buhay ko.

Tatlong linggo matapos akong umalis, tinawagan ako ni Adrian.

“Isabella, kailangan nating mag-usap.”

“Ano ang kailangan mo?”

“Nalaman kong may kinuha kang abogado para sa mga share mo.”

“May karapatan akong protektahan ang sarili ko.”

“May problema ba?”

Matagal akong natahimik.

Pagkatapos ay sinabi kong magkita kami sa opisina ng abogado ko.

Dumating si Adrian nang maaga.

Wala na ang dating kumpiyansa sa mukha niya.

May splint pa rin ang kanang kamay niya.

Nang makita ako, agad siyang tumayo.

“Bella…”

“Umupo ka.”

Inilapag ni Attorney Marissa ang mga dokumento.

Isa-isa naming ipinakita ang ebidensiya.

Mga mensahe.

Mga transaksiyon.

Mga recording.

At ang mga kasunduang ginawa ng ama niya kay Camille.

Unti-unting namutla si Adrian.

“Hindi maaari.”

“Mayroon pang mga dokumentong sinusuri,” sabi ng abogado ko. “Pero sapat na ito para magsimula ng pormal na imbestigasyon.”

Paulit-ulit na umiling si Adrian.

“Hindi gagawin iyon ng Papa ko.”

Tahimik akong tumingin sa kanya.

“Ganiyan din ang sinabi ko noon tungkol sa iyo.”

Hindi siya nakasagot.

Ipinakita ko ang medical records ng kamay ko.

Ayon sa pinakahuling pagsusuri, ang pagkasira ng ilang litid at nerbiyos ay permanente.

Maaari pa rin akong magsulat at gumawa ng mga pang-araw-araw na gawain.

Pero hindi na maibabalik ang bilis, lakas, at katumpakang kailangan para maging concert pianist.

“Alam mo ba kung ilang beses akong nagising sa gabi na umiiyak dahil hindi ko na makontrol nang maayos ang mga daliri ko?” tanong ko.

Nakatingin lamang siya sa akin.

“Alam mo ba kung gaano kasakit makita ang piano na binili mo para sa akin, pero hindi ko na matugtog tulad ng dati?”

“Bella, please…”

“Alam mo ba kung bakit hindi ko ipinagbili ang piano?”

Umiling siya.

“Dahil umaasa akong isang araw, babalik pa ang dating kamay ko.”

Tuluyan nang bumagsak ang luha niya.

“Patawarin mo ako.”

Hindi ako sumagot.

Lumuhod siya sa harapan ko.

“Hindi ko alam ang ginawa ng Papa. Pero alam kong ako ang nanakit sa iyo. Walang dahilan para gawin ko iyon.”

Ilang minuto siyang umiiyak.

At sa unang pagkakataon, wala akong naramdamang pagnanais na yakapin siya.

Wala na ring galit na tulad ng dati.

Pagod na lamang.

“Adrian, noong una tayong nagkakilala, labingwalong taong gulang ako.”

Tumingin siya sa akin.

“Sinabi mong mahal mo akong pakinggang tumugtog ng piano. Sabi mo, kahit matanda na tayo, uupo ka pa rin sa tabi ko habang tumutugtog ako.”

Napapikit siya.

“Naalala ko.”

“Pero ikaw ang dahilan kung bakit hindi ko na magawa iyon.”

Napasubsob siya.

“Alam ko.”

“Hindi na mababawi ng pag-iyak mo ang mga nawala sa akin.”

Hindi nagtapos doon ang lahat.

Sinimulan ng abogado ko ang mga naaangkop na kasong may kaugnayan sa pananakit, at nakipag-ugnayan sa mga awtoridad para maimbestigahan ang mga transaksiyon at posibleng pandaraya ni Roberto.

Si Camille naman ay pumayag na magsumite ng salaysay at magbigay ng ebidensiya.

Hindi nito binura ang sarili niyang pananagutan.

Ngunit iyon ang unang pagkakataong pinili niyang sabihin ang totoo sa halip na protektahan ang sarili.

Samantala, umalis si Adrian sa posisyon niya sa kompanya habang iniimbestigahan ang mga pangyayari.

Nalaman din niyang hindi pala maayos ang relasyon ng kanyang ama at ng mga taong pinagkakatiwalaan niya.

Nang tanungin niya si Roberto kung bakit nito ginawa ang lahat, iisa lamang ang sagot ng matanda.

“Ginawa ko iyon para sa kinabukasan mo.”

Ngunit sumagot si Adrian:

“Anong klaseng kinabukasan ang binuo mo kung sinira mo ang buhay ng asawa ko?”

Iyon ang unang pagkakataong hayagan siyang kumontra sa ama.

Pero para sa akin, huli na.

Makalipas ang ilang buwan, tinawagan ako ni Adrian.

Nasa Cebu na ako noon, nagtuturo ng piano sa mga bata sa isang maliit na music school na tinutulungan ni Ma’am Teresa.

“Bella, kumusta ka?”

“Mabuti.”

“Balita ko nagtuturo ka na ulit.”

“Oo.”

“Masaya ako para sa iyo.”

Tahimik akong nakinig.

Pagkatapos ay sinabi niya:

“Nanganak na si Camille.”

Napahinto ako.

“Babae ang anak namin.”

“Congratulations.”

“Isabella…”

“Ano?”

“Hiwalay na kami ni Camille.”

Hindi ko inaasahan iyon.

“Bakit?”

Matagal bago siya sumagot.

“Dahil napagtanto naming hindi maaaring gawing pundasyon ng pamilya ang kasinungalingan at pananakit ng ibang tao.”

Hindi ako nagsalita.

“Magiging ama pa rin ako sa anak namin. Pananagutan ko siya. Pero wala na kami ni Camille.”

“Kung ganoon, sana maging mabuti kang ama.”

“Bella, maaari ba kitang makita?”

Napatingin ako sa mga batang naglalaro sa labas ng silid.

“Noong araw na sinabi mong mananatili kang asawa ko habambuhay, akala mo iyon ang pinakamalaking sakripisyong kaya mong gawin.”

Huminga ako nang malalim.

“Pero hindi ko kailangan ang sakripisyo mo, Adrian.”

“Kung ganoon, ano ang kailangan mo?”

“Kalayaan.”

Sa kabilang linya, narinig ko ang mahinang paghikbi niya.

“Nagkamali ako.”

“Oo.”

“Minahal naman talaga kita.”

“Naniniwala ako.”

“Pero bakit hindi na natin kayang bumalik sa dati?”

Napatingin ako sa kanan kong kamay.

Sa mga daliring hindi na kayang tumakbo sa mga piyesa tulad ng dati.

“Dahil may mga bagay na kahit buong puso mong pagsisihan, hindi na maibabalik.”

Pagkatapos ng pag-uusap na iyon, hindi na ako tumawag muli.

Ipinagpatuloy ng mga abogado namin ang naaangkop na legal na proseso tungkol sa kasal at sa mga ari-arian.

Sa payo ng abogado ko, hindi ko na rin basta isinuko ang lahat ng karapatan ko sa pera at mga share.

Hindi para maghiganti.

Kundi dahil natutunan kong ang pag-alis sa isang mapanakit na relasyon ay hindi nangangahulugang kailangan mong parusahan din ang sarili mo.

Isang taon ang lumipas.

May maliit na recital ang mga estudyante ko sa Cebu.

Nasa unang hanay ako, hawak ang program ng pagtatanghal.

Isa sa mga bata, si Mika, ay siyam na taong gulang.

Labis siyang kinakabahan bago tumugtog.

“Teacher Bella, paano kung magkamali ako?”

Ngumiti ako.

“Walang masama kung magkamali ka.”

“Paano kung pagtawanan nila ako?”

Lumuhod ako sa harapan niya.

“Mika, ang pinakamahalaga ay hindi ang perpektong pagtugtog. Ang mahalaga ay may lakas ka ng loob na magpatuloy kahit natatakot ka.”

Tumango siya.

Pagkatapos ay umakyat sa entablado.

Nang tumunog ang unang nota, hindi ko napigilang mapaluha.

Minsan, ako ang batang nangangarap na makatugtog sa malalaking entablado.

Minsan, ako ang babaeng naniwalang ang tunay na pag-ibig ay nangangahulugang hindi kailanman bibitaw.

Pero ngayon, nauunawaan ko nang hindi lahat ng ipinaglalaban ay dapat manatili sa buhay natin.

May mga taong kailangan nating palayain.

Hindi dahil karapat-dapat silang patawarin.

Kundi dahil karapat-dapat tayong mabuhay nang hindi na nakakulong sa sakit na iniwan nila.

Pagkatapos ng recital, lumapit sa akin si Ma’am Teresa.

“Bella, may dumating na package para sa iyo.”

Isang maliit na kahon.

Sa loob ay naroon ang lumang music box na ibinigay sa akin ni Adrian noong una kaming mag-date.

May kasamang sulat.

“Isabella,

Hindi ko hihilinging bumalik ka. Alam kong wala na akong karapatang gawin iyon.

Sinubukan kong ayusin ang mga bagay na sinira ko, pero natutunan kong may mga sugat na hindi naghihilom dahil lamang nagsisi ang taong gumawa.

Kung may isang bagay man akong ipinagdarasal, iyon ay sana matagpuan mo ang kaligayahang hindi ko naibigay.

Patawad sa lahat.

—Adrian”

Matagal kong tinitigan ang sulat.

Pagkatapos ay isinara ko ang kahon.

Hindi ko itinapon.

Hindi ko rin niyakap habang umiiyak.

Inilagay ko lamang iyon sa ilalim ng cabinet, kasama ng iba pang alaala ng buhay na minsan kong minahal.

Kinabukasan, bumili ako ng bagong piano para sa music school.

Hindi na ako makakatugtog ng mahihirap na piyesa tulad noon.

Pero kaya ko pa ring turuan ang maliliit na kamay na abutin ang mga pangarap na hindi ko na kayang abutin.

At sapat na iyon.

Dahil natutunan kong hindi natatapos ang buhay ng isang babae kapag hindi na siya pinili ng lalaking pinakamamahal niya.

Hindi rin nasusukat ang halaga niya sa kakayahan niyang magpatawad, magtiis, o ipaglaban ang isang kasal na siya na lamang ang nag-iingat.

Minsan, ang pinakamalaking tagumpay ay hindi ang makita mong nagsisisi ang taong nanakit sa iyo.

Kundi ang paggising mo isang umaga at mapagtantong hindi mo na kailangan ang pagsisisi niya para maging masaya.

Dati, akala ko si Adrian ang pinakamagandang awiting isinulat ng kapalaran para sa akin.

Pero nagkamali ako.

Siya ay isang kabanatang nagtapos sa pinakamalungkot na nota.

At ako ang babaeng natutong magsimula ng panibagong musika, kahit hindi na perpekto ang mga kamay ko.

Dahil ang tunay na pag-ibig ay hindi dapat humihingi ng kapalit na pagkawasak ng iyong sarili.

At kung kailangan mong mamili sa pagitan ng pagmamahal sa isang taong patuloy kang sinasaktan at pagmamahal sa sarili mo…

Piliin mo ang sarili mo.

Dahil hindi lahat ng taong minahal natin ay karapat-dapat manatili sa ating buhay. At hindi lahat ng taong humihingi ng tawad ay kailangang bigyan ng pangalawang pagkakataon.

WAKAS.