Bahagi 4
Sa ika-walong birthday ng anak ko sa aming munting barong-barong doon tuluyang bumigay ang pride ng biyenan ko at natuto kaming magpatawad

Anim na buwan na ang lumipas simula nung pinaluhod ako sa marmol na sahig ng mansyon para lang makita si Andrea. Anim na buwan na rin simula nung lumuhod si Doña Victoria sa putik ng barong-barong namin.

Nakatira pa rin kami ni Andrea sa barong-barong sa tabi ng ilog sa Biñan, pero hindi na tulad ng dati. Naayos na namin. Yung ₱20,000 na bigay ni Doña Victoria, dinagdagan ko ng ipon ko sa paglalabada, ₱300 araw-araw, nakaipon ako ng konti. Bumili kami ng bagong yero, hindi na tumutulo pag umuulan. Yung dingding na plywood, pininturahan namin ni Andrea ng puti. May maliit na kusina na kami na may kalan na de-gas, hindi na kahoy.

Si Andrea, 8 anyos na next week. Magba-birthday na siya. Grade 3 na siya sa pasukan. Nag-ballet pa rin siya sa school, libre lang kasi may scholarship siya dahil magaling. Ako, nanonood sa labas ng gate ng school, hindi na sa loob ng mansyon, pero mas masaya kasi walang guard na nagbabawal.

Si Doña Victoria, tumupad sa usapan. Tuwing Linggo, alas-tres, dumadating siya. Naka-tsinelas lang at simpleng duster, may dalang pagkain. Minsan pansit, minsan adobo na siya mismo nagluto. Minsan laruan para kay Andrea. Pero hindi na siya reyna. Umuupo siya sa banig sa lupa namin, sa labas ng barong-barong, nagkukwento kay Andrea tungkol sa dati niyang kasambahay na si Mara na mabait at masipag.

Hindi ko pa siya tinatawag na Mama. Doña pa rin. Pero hindi na malamig boses ko.

Isang Linggo, birthday ni Andrea, 8 anyos. Naghanda ako ng pansit at maliit na cake na binili ko sa Goldilocks sa Biñan, ₱450 lang, galing sa ipon ko sa labada. May lobo na dalawa na pink.

“Mama, wala po si Lola?” tanong ni Andrea, alas-kwatro na, suot niya best dress niya na galing sa ukay-ukay pero malinis.

“Andyan si Lola, anak. Darating mamaya. Sabi niya may dala siyang sorpresa,” sabi ko.

Alas-singko, dumating si Doña Victoria. May dalang malaking teddy bear na halos kasinglaki ni Andrea at may dalang cake na may nakasulat na “Happy Birthday Andrea, from Lola”. Pawis na pawis siya kasi naglakad lang mula sa terminal ng tricycle.

“Andrea, happy birthday, apo,” bati ni Doña Victoria, yakap si Andrea.

“Lola, salamat po! Ang laki ng bear!” sabi ni Andrea, yakap si Doña Victoria.

Pagkatapos kumain ng pansit, nilabas ni Andrea yung drawing niya. Bago. Pamilya pa rin, pero iba na. May Mama na may mahabang buhok, may siya na naka-ballet, at may Lola na hindi na may X sa mukha, pero may ngiti na, at may bahay na maliit na may nakasulat na “Our House, No More Kneeling”. May araw at may ilog sa tabi.

Tiningnan ko drawing, umiiyak ako. Hindi ko napigilan.

Doon lumapit si Doña Victoria sa akin habang naglalaro si Andrea ng teddy bear.

“Mara, anak,” bulong niya. Ngayon lang niya ako tinawag na anak. “Salamat kasi pinatawad mo ako kahit pinaluhod kita sa sahig.”

“Doña, hindi ko kayo pinatawad dahil lumuhod kayo sa lupa ko. Pinatawad ko kayo kasi nakita ko na natuto kayong hindi na magpaluhod ng iba para lang makita anak nila,” sabi ko, mahina pero buo boses ko.

Tahimik kami sandali. Tapos biglang sabi niya, “Mara, may sasabihin ako. Yung mansyon, binebenta ko na. Hindi ko na kaya i-maintain. Malaki tax. Si Carlo, hindi na umuuwi. Gusto ko, yung kalahati ng pera, pag nabenta, ibigay ko kay Andrea. Pero hindi para kunin siya. Para sa pag-aaral niya. Gusto ko, ikaw mag-handle ng bank account niya. Hindi ako. Kasi ikaw nanay niya.”

Nagulat ako. Dati, pera ang panakot niya. Ngayon, pera ang gusto niyang ibigay pero hindi na kapalit ng bata.

“Doña, sigurado po kayo? Yung dalawang subdivision ninyo, yun lang meron kayo,” sabi ko.

“Isa na lang meron ako, Mara. Yung isa, nasangla na. Kaya nga wala na akong pang-abogado nung pumunta kayo ng DSWD. Wala na talaga. Yung pride ko lang meron ako, pero mas masakit pala pag mag-isa ka sa malaking bahay na marmol kesa sa maliit na barong-barong na may kasama,” sabi niya. Umiiyak na siya. “Akala ko pag may mansyon ako, may pamilya ako. Pero pera lang pala meron ako. Wala akong pamilya. Ikaw at si Andrea lang pamilya ko.”

Si Andrea, narinig yun. Lumapit siya.

“Lola, kami pamilya mo. Pero hindi mo na kami pwedeng paluhurin ha?” sabi ni Andrea, 8 anyos, pero parang mas matanda magsalita.

Tumawa kami ni Doña Victoria, umiiyak pa rin.

“Oo, apo. Hindi na. Si Lola na luluhod pag may mali si Lola,” sabi ni Doña Victoria.

Kinuha ko yung kamay niya. “Doña, yung bank account ni Andrea, pag-usapan natin sa barangay at DSWD para legal. Hindi ako papayag na verbal lang. Gusto ko malinaw, nasa akin si Andrea, ako nanay niya, kayo Lola niya. Bisita kayo tuwing Linggo. Pero pagdating sa pera para sa kanya, dapat may papel, may titulo, hindi peke. Ayoko na ng peke.”

Tumango siya. “Oo, Mara. Tama ka. Sa barangay tayo bukas. Gusto ko matuto maging totoo.”

At habang kumakain kami ng cake sa barong-barong na may bubong na yero na dati butas, naisip ko na yung sahig na marmol na dati pinagpunas ko ng tuhod ko na may dugo, ngayon lupa na lang na may banig, pero mas malinis, kasi walang kasinungalingan at walang pagmamataas.

Si Andrea, habang kumakain ng cake, biglang nagsalita.

“Mama, Lola, sana wala nang bata na kailangang lumuhod para lang makita Mama niya,” sabi niya, 8 anyos, may icing sa bibig.

Doon kami ni Doña Victoria nagtinginan. Parehong umiiyak, pero ngumiti, kasi alam naming simula ngayon, wala nang luluhod pa sa pamilya namin.

At nung gabing yun, pagkatapos umuwi ni Doña Victoria na may dalang plato ng pansit, tinabihan ako ni Andrea sa banig. Hawak niya drawing na “Our House, No More Kneeling”. Sabi niya, “Mama, bukas, drawing tayo ulit. Pero bahay lang natin, walang mansyon.”

At sa unang pagkakataon sa isang taon, natulog kaming mag-ina sa ilalim ng bago naming yero na hindi na tumutulo, hindi na takot na may kukuha pa sa amin bukas, dahil alam naming kami na ang may hawak ng susi ng sarili naming pinto.

Salamat sa pagsama sa amin at pagbabasa ng kuwento hanggang dulo 🙏 Iwan sa comments ang iyong opinyon, reaksiyon o suhestiyon. Malaking tulong iyon para mapaganda pa namin ang mga susunod na kuwento. Huwag kalimutang i-follow ang page para hindi mo mapalampas ang mga bagong kuwento araw-araw 📖✨