Bahagi 4
Sa barangay hall mismo siningil ko si Nanay at Ate Cora sa pekeng pirma, at doon ko piniling palayasin sila para mabuo ulit kaming tatlo ni Jun at Sofia

Isang buwan ang lumipas. Tahimik ang bahay namin sa Quezon City. Kami na lang tatlo, ako, si Jun, at si Sofia. Walang biglang nagbubukas ng kaldero, walang naririnig na chismis sa sala, walang Ate Cora na panay live selling ng madaling araw. Si Jun, nagbago ng konti. Maaga nang umuuwi galing sa trabaho niya sa may BGC bilang delivery rider, tumutulong magluto ng sinigang, naghuhugas ng pinggan, at tuwing Sabado, sumasama na sa akin sa City Hall para matuto kung paano magbayad ng buwis ng lupa. Hindi pa buo ang tiwala ko, pero nakikita ko yung effort.

Yung ₱200,000 na down kay Mang Tonyo, paunti-unting naibalik nina Nanay at Ate Cora. Nalaman ko kay Mang Tonyo nung bumili ako ng pandesal sa tindahan niya, sinanla raw ni Nanay yung singsing at kwintas na bigay pa ni Tatay nung nabubuhay pa, yung alahas na lagi niyang suot. Si Ate Cora naman, araw-araw nagla-live selling ng mga ukay at damit na natira sa Dubai, hanggang alas-dose ng gabi. Hindi na sila nagparamdam sa amin ng isang buwan, nahihiya.

Isang Sabado ng umaga, mga alas-nuwebe, may kumatok sa gate. Si Nanay Pining, mag-isa, payat na payat, may dalang bayong na may mangga at saging. Nakita siya ni Sofia mula sa bintana, tumakbo agad, “Lola!” Niyakap ni Nanay si Sofia nang mahigpit, umiiyak.

“Elisa, pwede ba akong pumasok sandali?” mahina boses niya, hindi na yung dati na malakas at palautos.

Pinapasok ko, pero sa sala lang, hindi sa loob ng kwarto. Umupo siya sa monobloc, nanginginig ang kamay habang hawak yung bayong.

“Elisa, hindi ako pumunta para makitira ulit. Alam kong sinabi mo na hindi na pwede. Gusto ko lang mag-sorry nang personal, harap-harapan, hindi sa text,” sabi niya, tumutulo luha.

Tahimik lang ako, nakatingin sa kanya.

“Mali ako, Elisa. Akala ko porket anak ko si Jun, may karapatan ako sa lahat ng meron kayo. Akala ko pag sinabi kong lupa ni Jun, lupa ko rin. Hindi ko naisip na yung ₱300,000 na down, dugo at pawis ng magulang mo sa Laguna, binenta nila kalabaw at palayan. Hindi ko naisip na nakapangalan sa iyo yung titulo, na ikaw naglalakad ng buwis, ikaw nag-iipon kasama ni Jun.”

Tumango ako, pero hindi pa ako nagsalita.

“Yung SPA, ako nagpagawa sa Recto, ₱300 lang, sabi nung lalaki, ‘Nanay, okay na yan, hindi halata’. Akala ko walang makakahalata, akala ko matatapos na problema ni Cora sa lending. Yung utang niyang ₱500,000, araw-araw may naniningil sa Cavite, pinupuntahan siya sa barangay, pinapahiya. Bilang nanay, gusto ko lang siyang tulungan, pero mali ang paraan ko.”

Doon na siya humagulgol. Si Jun, nasa likod ko, nakatayo, hindi makatingin.

“Nay, bakit hindi kayo humingi ng tulong nang maayos? Bakit kailangan magsinungaling, mamake ng pirma ko?” tanong ko, mahinahon pero diretso.

“Kasi nahihiya ako, Elisa. Nahihiya ako sa iyo, kasi alam kong hindi ka papayag. At tama ka na hindi pumayag. Yung lupa na yun, para kay Sofia, hindi para sa utang ni Cora.”

Doon ako napatingin sa bayong. “Ano po yang dala ninyo?”

Binuksan niya, may mga mangga na medyo hinog, galing pa sa puno sa may lupa namin sa Commonwealth. “Kinuha ko ito bago kami umalis nung isang buwan, naalala ko kasi may isang puno ng mangga sa may gilid ng lote ninyo. Sabi ni Jun, nung binili ninyo, maliit pa lang yun. Ngayon may bunga na. Dinala ko para maalala ninyo na may bunga pa rin yung lupa kahit muntik nang mawala dahil sa kasalanan ko.”

Kinuha ni Sofia isang mangga, “Mama, ang bango!”

Ngumiti si Nanay, pinunasan luha. “Elisa, gusto ko lang sabihin, naibenta na namin yung maliit na lote namin sa Cavite, yung 50 sqm na mana pa ni Tatay. Nabili ng kapitbahay ng ₱400,000. Yun ang pinambayad namin sa lending ni Cora at yung kulang kay Mang Tonyo. Hindi na namin ginalaw lupa ninyo. At si Cora, nag-apply na ng trabaho sa may Imus, hindi na online lang, para matuto.”

Tumango ako. “Nay, pinatawad na kita. Pero yung sinabi ko dati, hindi pa rin kayo pwedeng tumira dito. Dito kami nag-umpisa ni Jun at Sofia, dito kami natutong mag-ipon, dito ko tinago titulo sa ilalim ng damit ni Sofia nung una. Gusto kong panatilihing amin lang muna, para matuto kaming tatlo na tumayo.”

Tumango si Nanay, “Naiintindihan ko, Elisa. Salamat kasi hindi mo kami pinakulong, hindi mo kami binlat sa buong barangay. Salamat kasi kahit sinaktan ka namin, hindi mo kami itinakwil nang tuluyan.”

Tumayo siya, akmang aalis na. Pero lumingon siya kay Jun, “Jun, anak, alagaan mo mag-ina mo. Huwag mo nang hayaang maulit yung ginawa ko. Ikaw ang mister, ikaw dapat ang unang magtanggol sa asawa mo, hindi ako.”

Umiiyak si Jun, niyakap niya nanay niya sa gate. “Nay, sorry din, hindi kita napigilan.”

Umalis si Nanay, mag-isa, bitbit yung bayong na wala nang laman, mabagal maglakad sa init ng Quezon City.

Pagkaalis niya, tinawag ko si Jun at si Sofia. “Tara, punta tayo sa lupa.”

Sumakay kaming tatlo ng tricycle papuntang Commonwealth, dala yung buto ng mangga galing sa bayong ni Nanay at isang maliit na pala. Pagdating doon sa 120 sqm na lote, masukal na, may damo, pero yung puno ng mangga sa gilid, may mga bagong dahon.

Si Sofia ang naghukay, maliit na butas sa gitna, pinagpawisan. Nilagay niya yung buto, tinabunan ng lupa, diniligan ng tubig na dala namin sa bote.

“Mama, kailan po tutubo ito?” tanong ni Sofia, punong-puno ng putik ang kamay.

“Matagal pa, anak, mga limang taon, pitong taon. Pero pag tumubo, malaki na siya, magkakaroon ng bunga, at sa atin na talaga, walang makakabenta nang hindi natin alam, kasi tayong tatlo lang may alam kung saan nakatago titulo, at nasa Laguna pa.”

Niyakap ako ni Jun mula sa likod, amoy araw at pawis, pero mahigpit.

“Elisa, salamat kasi hindi mo ako iniwan kahit sinira ng pamilya ko tiwala mo. Salamat kasi binigyan mo pa rin ako ng chance.”

Tumingin ako sa kanya, “Jun, hindi pa buo tiwala ko, totoo yan. Pero pinipili kong buuin ulit araw-araw, kasi nakikita kong pinipili mo ring magbago, sumasama ka sa City Hall, maaga ka umuuwi, tinutulungan mo si Sofia sa homework. Yun ang mahalaga.”

Ngumiti si Jun, hinalikan yung noo ko.

Si Sofia, biglang sumigaw, “Mama, Papa, tingnan ninyo, may uod!”

Nagtawanan kaming tatlo, kahit mainit, kahit pagod, kahit maraming utang na binayaran, kahit may pekeng pirma na muntik nang sumira sa amin.

At habang nakatanim yung buto ng mangga sa lupa na muntik nang mawala dahil sa pekeng SPA na gawa sa Recto at sa ₱200,000 na down na muntik nang maging dahilan ng paghihiwalay namin, alam kong yung pamilya namin, parang yung buto na yun, kailangan diligan araw-araw ng tiwala, ng hangganan, at ng pagmamahal na marunong magsabi ng hindi para tumubo ulit nang mas matibay.

Mula noon, tuwing buwan, dumadalaw si Nanay Pining tuwing Linggo, may dalang mangga o saging, pero hindi na natutulog sa amin. Si Ate Cora, nagbabayad pa ng utang sa Cavite pero hindi na nanghihingi sa amin. At yung titulo, nasa Laguna pa rin, safe sa baul nina Mama, at may kopya ako sa cellphone at sa bank account vault na kami lang ni Jun at ni Sofia ang may access pagdating ng panahon.

Salamat sa pagsama sa amin at pagbabasa ng kuwento hanggang dulo 🙏 Iwan sa comments ang iyong opinyon, reaksiyon o suhestiyon. Malaking tulong iyon para mapaganda pa namin ang mga susunod na kuwento. Huwag kalimutang i-follow ang page para hindi mo mapalampas ang mga bagong kuwento araw-araw 📖✨