Bahagi 3
Pitong taon akong tahimik na nilamon ng utang na loob na hindi naman sa akin, pero sa isang gabi lang na pag-leave ko sa family GC nila, sa wakas nakita ko kung magkano talaga halaga ko sa mata ng biyenan at ng asawa kong pinipilit akong magbantay sa ospital.

Pagkatapos nung gabing pinakita ko kay Carlo yung listahan ng gastos, dalawang araw siyang hindi umuwi ng maayos. Umuuwi siya alas onse, alas dose, tapos aalis ulit ng maaga. Sabi niya nasa ospital daw siya. Hindi ko na siya tinanong kung kumusta si Mama Gloria. Hindi na rin siya nagkukwento.

Ako naman, abala sa paghahanda para sa Lunes. Sabado ng umaga, dinala ko si Ellie sa daycare para sa orientation. Habang naghihintay ako sa labas, naupo ako sa bench at binuksan ko ulit yung lumang Messenger group na ni-leave ko na. Hindi ko na mabalikan yung chat, pero naka-save pa sa gallery ko yung mga screenshot na ginawa ko dati. Yung aginaldo ni Jacob na ₱2,000 na may caption na “Thank you Lola Gloria!”, tapos yung kay Ellie na ₱200 na nakalagay sa puting sobre na walang sulat. Yung picture ni Ate Carla sa Boracay, naka-bikini, may cocktail, naka-post nung mismong araw na nasa lying-in ako at halos hindi makatayo sa sakit ng tahi.

Doon ko mas naintindihan. Hindi pala ako nag-iinarte. May listahan talaga.

Tanghali ng Sabado, biglang dumating si Kuya Marco sa baba ng apartment namin nang hindi nagsasabi. Hindi siya umakyat, tinawagan lang niya si Carlo. Narinig ko boses niya mula sa bintana.

“Carlo, hindi pwedeng ganyan asawa mo. Si Mama umiiyak buong gabi. Sabi ng doktor baka operahan pa.”

Sumagot si Carlo, mahina, hindi ko masyado marinig.

Tapos biglang lakas ng boses ni Kuya Marco.

“Ako na nga nagbayad ng deposit sa ospital na ₱30,000, ako pa ba magbabantay? May negosyo ako! Si Carla may maintenance na!”

Nung narinig ko yung ₱30,000, parang may kumurot sa akin. Deposit? Saan galing yung pera ni Kuya Marco na pang-deposit kung lagi niyang sinasabi na gipit sila? Naalala ko dati, nung nagpapa-renovate sila ng bahay sa Alabang, sabi ni Mama Gloria, naglabas daw siya ng pera galing sa retirement niya. Sabi niya tulong lang daw. Pero hanggang ngayon, yung bahay na yun, hindi pa rin nababayaran ng buo. At yung titulo, nasa pangalan pa rin ni Mama Gloria.

Bigla kong naalala yung sinabi dati ni Ate Jo, na dapat daw alam ng mag-asawa kung nasaan titulo ng lupa ng pamilya. Hindi dahil sa gahaman, pero para alam mo kung sino ba talaga nagmamay-ari at sino nagbe-benefit.

Kinagabihan, nung umuwi si Carlo, sinubukan kong kausapin siya ng mahinahon. Hindi na pasigaw.

“Carlo, yung bahay nina Kuya sa Alabang, di ba pera ni Mama yung pinang-down doon?”

Nagulat siya. “Sino nagsabi sayo niyan?”

“Wala. Naalala ko lang sinabi ni Mama dati nung Pasko. Sabi niya naglabas siya ng ₱1.2 million para matulungan si Kuya sa downpayment. Totoo ba yun?”

Tahimik siya. Hindi niya itinanggi. Tumingin siya sa sahig.

“Oo. Pero matagal na yun. Tumulong lang si Mama.”

“Tumulong? Carlo, yung upa natin ₱9,500, nahihirapan tayo. Yung bahay nila apat kwarto, may yaya, may kotse. Tapos tayo dito 50 sqm, walang yaya, ikaw lang nagtatrabaho dati. Hindi mo ba nakikita?”

Doon siya biglang nagalit ulit, pero hindi na tulad ng dati na malakas. Pagod na galit.

“Ana, ano ba gusto mo? Awayin ko nanay ko? Awayin ko kuya ko? Pamilya ko yun!”

“Eh ako? Pamilya mo ba ako?” tanong ko. Mahina lang pero diretso.

Hindi siya nakasagot. Umupo siya sa monobloc na upuan, hawak ulo.

“Alam mo Ana, pagod na pagod na ako. Si Mama nasa ospital, si Kuya sinisisi ako kasi ikaw ayaw pumunta, si Carla kung ano-ano sinasabi sa GC. Tapos ikaw pa.”

Sa unang pagkakataon, hindi ako nakaramdam ng guilt. Nakaramdam ako ng linaw.

“Pagod ka? Ako rin pagod, Carlo. Pitong taon akong pagod. Pagod akong maghintay ng tawag na hindi darating. Pagod akong maglaba ng medyas ng anak natin habang kayo lahat nasa ospital at pinag-uusapan kung paano ako hindi marunong makisama.”

Umiyak ako, pero hindi malakas. Tumutulo lang luha habang nakatingin kay Ellie na naglalaro ng blocks.

Kinabukasan, Linggo, may biglang nag-doorbell. Si Mama Gloria pala, nakasakay sa wheelchair, kasama si Kuya Marco at si Ate Carla. Na-discharge na pala siya kahapon. Hindi man lang nagsabi si Carlo sa akin.

Pumasok sila sa maliit naming sala. Halos hindi na sila kasya. Si Mama Gloria, nakatingin sa paligid, parang nandidiri sa liit ng apartment. Si Ate Carla, naka-face mask, parang ayaw huminga ng hangin namin.

“Ana,” sabi ni Mama Gloria, malakas pa rin kahit may bali. “Uuwi muna ako dito para magpagaling. Masikip sa amin kay Marco, maraming hagdan. Dito sa inyo baba lang.”

Parang binuhusan ako ng malamig na tubig. Dito? Sa 50 sqm? Saan siya matutulog? Saan si Ellie?

Tumingin ako kay Carlo. Nakayuko siya.

“Kaya pala hindi ka na nag-message,” sabi ni Ate Carla, nakangiti pero parang nang-aasar. “Dito pala kami lahat pupunta.”

Doon ko naramdaman, hindi na to tungkol sa pag-aalaga. Tungkol na to sa kung sino yung kayang utusan nang libre.

Tinitigan ko si Mama Gloria. Pitong taon kong tiniis yung tingin niyang yan, yung tingin na parang hindi ako sapat.

Pero ngayon may trabaho na ako sa Lunes. May ₱22,000 akong sahod na darating. May diploma ako. May anak akong kailangang protektahan.

Kaya huminga ako ng malalim at gumawa ng isang desisyon na matagal ko nang dapat ginawa.

Kumuha ako ng maliit na notebook, yung listahan ng gastos namin, at isang sobre na may laman na ₱18,000 na resibo ng tuition ni Ellie. Inilagay ko sa mesa.

“Mama, Kuya, Ate,” sabi ko, mahinahon pero nanginginig boses ko. “Bago kayo magdesisyon na dito titira si Mama, pag-usapan muna natin paano hahatiin yung gastos. At kung sino talaga dapat mag-alaga sa kanya.”

Nagkatinginan silang tatlo. Doon ko nakita, sa unang pagkakataon, sila yung kinabahan, hindi ako.

Salamat sa pagbabasa hanggang dito 🙏 Nasa comments section na ng page ang susunod na bahagi. I-click ang “View all comments” para mabasa ang Bahagi 4 👇📖