Bahagi 3
Isang buwan matapos kaming iwan ng biyenan ko, may nakita ako sa ilalim ng kama nila na itim na kahon na tuluyang nagpabago ng tingin ko sa lahat

Tahimik ang bahay namin sa Quezon City nung lumipat na si Aling Delia at si Ate Jo sa Tondo, sa barong-barong ni Ate Jo. Kami na lang tatlo nina Mark at Elise ang naiwan. Noong una, parang gumaan ang hangin. Walang bulungan sa kusina, walang biglang pasok sa kwarto namin. Pero gabi-gabi, pag tulog na si Elise, naiisip ko pa rin yung gasgas ng kwintas ni Mama. Yung maliit na bungi na gawa ng ngipin ni Elise nung baby pa siya. Yung tunay na marka na hindi na maibabalik.

Isang buwan kaming walang imikan. Si Mark, bumalik sa barko para sa 6 months contract. Ako at si Elise lang sa bahay. Araw-araw, nagtitinda pa rin ako ng longganisa online, nagde-deliver sa mga kapitbahay, tapos nag-aasikaso kay Elise sa online modules niya sa kinder. Si Elise, 5 anyos, madalas nagtatanong, “Mama, nasaan na po si Lola Delia? Galit ka pa po ba?” Hindi ko alam isasagot. Ayoko magsinungaling sa anak ko, pero ayoko rin turuan siyang magtanim ng galit.

Isang araw, habang naglilinis ako ng kwarto ni Aling Delia dati, yung dating kwarto nila na ngayon ay storage na ng mga diaper at bigas, may naamoy akong alikabok. Yung vault na bakal sa ilalim ng kama, bukas na, walang laman. Nagwalis ako sa ilalim. Doon, sa pinakasulok, may naipit na maliit na kahon na itim, hindi pulang velvet. Luma, maalikabok, parang matagal nang nakatago.

Pagbukas ko, may singsing. Maliit, pero makapal. May tatak sa loob, 24k. At may sulat-kamay na nakatupi, kulay dilaw na papel. Sabi sa sulat, “Para kay Carla, pag nakabalik ka na sa barko, ibigay mo kay Carla, regalo ko nung kasal nila, hindi ko naibigay kasi nahihiya ako – Delia.” Napahawak ako sa bibig ko. Hindi ito yung set ni Mama. Sa kanya ito.

Dinala ko agad yung singsing kay Tita Baby sa palengke. Nanginginig pa kamay ko habang inaabot. “Tita, totoo po ba ito?” tanong ko. Tinitigan ni Tita Baby, kinagat, tapos nilabas ulit yung magnet niya. Hindi dumikit. “Totoo ito, Carla. 24k, mga ₱15,000 halaga. Maliit pero totoo. Old style din, parang galing sa Saudi din dati,” sabi niya. Doon ako naiyak, hindi dahil sa halaga, kundi kasi kahit papano, may naiwan pa palang totoo sa bahay na yun.

Tinawagan ko si Mark sa barko via video call sa cellphone. Mahina signal niya sa gitna ng dagat pero narinig niya ako. Pinakita ko yung singsing. “Mark, nakita ko sa vault ni Mama, may singsing pala siya para sa akin. Hindi niya naibigay nung kasal,” sabi ko. Ngumiti si Mark sa video, kita kong namumula mata niya. “Carla, sabi ni Mama dati sa akin, gusto ka niya talaga. Nahihiya lang siya kasi hindi siya nakapagbigay ng malaki nung kasal. Sabi niya, maliit lang daw yun, baka isipin mo barat siya.”

Isang linggo pa, may dumating na LBC galing kay Aling Delia. Walang tawag, bigla na lang kumatok rider. Pagbukas ko, may sulat at may maliit na alkansya na lata ng biskwit na may tape. Sabi sa sulat ni Aling Delia, sulat-kamay ulit, medyo nanginginig, “Carla, iha, nandito yung unang hulog namin ni Jo, ₱5,000, galing sa pagtitinda namin ng kakanin sa Tondo. Alam kong kulang pa sa ₱85,000, pero hulugan namin hanggang matapos. Patawarin mo kami. – Mama Delia.” Binuksan ko yung lata, may coins na barya at may buong ₱1,000.

Si Elise, 5 anyos, lumapit, nakatingin sa lata. “Mama, ano po yan? Ang dami pong coins,” sabi niya. “Pera ni Lola, anak, pambayad sa ginto ni Lola Mama na nawala,” sabi ko. Umupo siya sa tabi ko. “Mama, okay lang po ba na wala na yung kwintas ni Lola Mama?” tanong niya. Tumingin ako sa anak ko. Ang linis ng mata niya. Niyakap ko siya nang mahigpit.

“Anak, wala na yung kwintas, pero yung alaala ni Lola Mama, nandito pa rin, sa puso ni Mama. At yung singsing na ito na bigay ni Lola Delia, ito na lang isusuot ni Mama pag may okasyon, para maalala na kahit nagkamali si Lola Delia, marunong pa rin siyang bumawi,” sabi ko. Pero sa totoo lang, magulo pa rin utak ko.

Gabi nun, hindi ako makatulog. Iniisip ko yung sinabi ni Elise sa Cubao. Na may narinig siyang benta ng isa pang kwintas. Hindi ko sinabi kay Mark, pero naisip ko, paano kung hindi lang yung pamana ni Mama ang isinanla nila? Paano kung pati yung sarili nilang ginto, nawala na rin dahil sa 5-6? Naawa ako, pero nagalit din ako. Kasi kung nahihirapan sila, bakit hindi sila nagsabi nang maayos? Bakit kailangan nakawin yung alaala ng patay?

Kinaumagahan, nag-decide ako ng maliit pero mahalagang bagay. Hindi ko isasauli yung itim na kahon at singsing. Itatago ko. Hindi dahil sa ₱15,000. Kundi dahil simbolo siya na may parte pa rin kay Aling Delia na marunong mahiya, marunong magbigay. At yung lata ng biskwit na may ₱5,000, tinanggap ko. Pero sinulatan ko si Aling Delia. Sabi ko, hulugan nila kung kaya, pero hindi ko hinihingi lahat agad. Ang hinihingi ko, huwag na silang babalik sa bahay nang walang paalam. At si Elise, hindi nila pwedeng gamitin para kaawaan ko sila.

Sinulat ko yun sa papel at pinadala ko sa LBC pabalik. Habang sinusulat ko, umiiyak ako, pero malinaw utak ko sa unang pagkakataon pagkatapos ng isang buwan. Hindi ko pa mapapatawad nang buo, pero hindi ko na rin kayang magalit araw-araw habang nag-aalaga kay Elise.

Salamat sa pagbabasa hanggang dito 🙏 Nasa comments section na ng page ang susunod na bahagi. I-click ang “View all comments” para mabasa ang Bahagi 4 👇📖