Bahagi 3: Hinanap ko ang katotohanan sa likod ng prop money at doon ko natuklasan na ang perang pinaghirapan ng mapapangasawa ko ay matagal nang nailipat sa kapatid niyang sugarol at tamad na bumili ng bagong sasakyan

Pagkahulog ng sling bag ni Aling Corazon, parang slow motion ang lahat.

Nakita ko iyon.

Isang susi ng Toyota. May plastic pa. At isang resibo ng BDO na kulay dilaw.

Mabilis pa sa kidlat, dinampot iyon ni Joshua. Siniksik sa bulsa niya.

Pero nakita na ng photographer. Nakita ng pinsan kong si Trish na nasa unahan.

“Mama, ano yun?” Tanong ni Rafael, pero nanginginig na ang boses niya.

Hindi na umiyak si Aling Corazon. Tumayo siya ng tuwid, at biglang nagbago ang drama.

“Oo! Susi ng sasakyan yan! Binili ko para kay Joshua! Ano ngayon! Anak ko siya! Karapatan kong gastusin ang pera ng anak ko kung saan ko gusto!”

Doon na nagkagulo nang tuluyan.

Tumayo ang Tatay ko. Sa wakas.

“Aling Corazon, ang usapan sa pamamanhikan, 1.5M na bigay-kaya para kay Andrea. Hindi para sa kotse ng anak niyo.”

“Anong pamamanhikan? Tradisyon lang yan! Ang tunay na kasal ay pagmamahalan! Pera lang ba habol niyo sa anak ko? Mukha kayong pera!”

Si Nanay Miling, kahit hiyang-hiya kanina, ngayon ay naiyak na sa galit. “Hindi kami mukhang pera! Gusto lang naming siguruhin ang anak namin! Dahil ilang beses niyo nang niloko ang anak ko!”

Tiningnan ko si Rafael.

“Rafa, tatanungin kita ng isang beses lang. Noong binigay mo ang 1.5M cash kay Mama mo last week, saan mo kinuha? Sa BPI mo, diba? Nag-withdraw ka?”

Tumango siya.

“May resibo ka? May screenshot ka ng withdrawal?”

Meron siya. Pinakita niya sa akin sa phone niya. BPI app. Withdrawal: 1,500,000 pesos, May 15.

“O, ayan! Binigay ko kay Mama!” Sigaw ni Rafael, parang pinagtatanggol ang nanay niya.

“Ngayon, Ma, pakita niyo po yung BDO account niyo na pinaglagyan.”

“Hindi ko dala!”

” Rafa, buksan mo yung BPI transfer history mo. Yung kay Mama.”

Ayaw ni Rafael noong una. Pero nang hawakan ko ang kamay niya at sinabing, “Kung mahal mo ako, at kung wala kang tinatago, ipakita mo. Ngayon na.”

Sa harap ng lahat, binuksan niya ang phone niya.

At doon namin nakita.

May 1.5M na pumasok sa account ni Aling Corazon noong May 15, 3PM.

May 1.2M na lumabas kinabukasan, May 16, 9AM, papuntang account na may pangalang JOSHUA R. DELA CRUZ.

At may 300K na lumabas noong May 16 din, 2PM, papuntang “J. Dela Cruz – Toyota Mandaue Downpayment”.

Tahimik.

Kahit ang aircon parang tumigil.

Si Joshua, namutla.

“Ma… bakit mo pinakita sa kanya ang…”

Si Aling Corazon, napaupo sa sahig.

Pero hindi pa tapos.

Kinuha ko ang phone ko. Tinawagan ko ang kaibigan kong si Lia, na Front Office Manager ng Seda kung saan ako nag-stay kagabi para sa prenup pictorial.

” Lia, naka-loudspeaker ka. Pwede mo ba sabihin sa lahat ng bisita dito kung sino ang pumasok sa room 1208 kagabi between 8PM to 11PM?”

Boses ni Lia sa speaker ng ballroom: “Hi everyone, this is Lia from Seda. Checking our CCTV and keycard logs for room 1208, only two entries yesterday. One is Ms. Andrea Reyes herself at 7:30PM, and one is a female senior guest, Aling Corazon Dela Cruz at 9:15PM who said she was the mother-in-law delivering a veil. No male guest entered that room. I can send the CCTV footage now if needed.”

Parang binuhusan ng yelo si Aling Corazon.

Nagsimulang magbulungan ang mga tao.

“Grabe, siniraan pa yung babae!”

“Kaya pala prop money, binili na ng kotse!”

Si Rafael, napaluhod. Hawak ang ulo.

“Ma… totoo ba? Binili mo ng kotse si Joshua gamit ang bigay-kaya ni Andrea?”

Umiyak na si Aling Corazon, pero hindi na awa ang nasa mata ng tao, galit na.

” Rafa】, anak! Para sa kapatid mo yun! Kawawa naman si Joshua, wala siyang trabaho! Ikaw meron ka na! Ikaw ang panganay, dapat ikaw ang sumusuporta!”

“Pero Ma, ipon ko yun ng pitong taon! Para sa mapapangasawa ko! Para sa bahay namin!”

Doon na pumasok ang Tita Baby ko, na matagal nang tahimik. Isa siyang retired BDO branch manager.

“Corazon, yung resibong pinakita mo kanina, yung may queue number? Peke yan. Yung queue number ng BDO, hindi ganyan ang format. At yung sabi mong kailangan ng appointment para mag-withdraw ng malaki? Tama, pero nagawa mo nang ilabas ang 1.5M last week, diba? So kaya mo rin ibalik ngayon kung gugustuhin mo.”

Napatingin ang lahat kay Aling Corazon.

At doon niya ginawa ang pinakamatinding eksena.

Bigla siyang tumakbo sa lamesa ng caterer, kumuha ng isang bote ng Zonrox na ginagamit ng staff panglinis, at isinigaw:

“Sige! Kung ayaw niyo akong patawarin, maglalason ako dito sa harap niyo! Ako na lang ang mamatay! Para matapos na lahat!”

Sumigaw ang lahat. Si Joshua, kunwari pipigilan siya, pero nakatingin sa akin na parang kasalanan ko pa.

Si Rafael, nataranta. “Ma! Wag!”

Ako?

Hindi ako nataranta.

Dahan-dahan akong lumapit sa kanya, pero hindi para agawin ang bote.

Kinuha ko ang phone ko at tinawagan ang hotel security at medic na naka-standby na pala dahil tinawagan na sila ni Lia kanina pa.

“Security, pasok na po. May guest na nagbabanta ng self-harm, need ng assistance sa Ballroom A.”

At habang papalapit ang mga guard, sinabi ko nang malakas, para marinig ng lahat:

“Ma, kung gusto niyo po talagang tapusin ang usapang ito nang maayos, ibaba niyo po yang bote. Kasi po yang bote na hawak niyo, hindi po Zonrox yan. Dishwashing liquid po yan ng hotel, kulay dilaw. Ang Zonrox po kulay blue ang bote. Nakita ko na po kanina nung kumuha kayo.”

Natigilan si Aling Corazon. Tiningnan ang bote.

Dilaw nga.

Bumagsak ang kamay niya.

At sa unang pagkakataon, wala na siyang masabi.

Bahagi 4: Pinilit kong ilabas ang totoo sa harap ng lahat at doon bumaliktad ang mundo at ang hustisya ay dumating hindi sa sigaw kundi sa resibo at sa isang bank transfer na live sa harap ng dalawang daang saksi na nagbigay ng tamang wakas

Naupo si Aling Corazon sa sahig, hawak pa rin ang dilaw na bote, pero wala nang luha na lumalabas. Pagod na siya umarte. Si Joshua, nakaupo sa sulok, hawak ang susi ng Toyota na parang hawak niya ang ebidensya ng kasalanan niya. Si Rafael, nakatayo sa gitna, parang batang nawawala. Ang buong ballroom, na kanina ay puno ng tawanan at palakpakan, ngayon ay parang korte. Walang gustong umalis, lahat gusto makita ang dulo.

Lumapit ang hotel security, dalawa, mahinahon. Kinuha ang bote. Pinaupo si Aling Corazon sa upuan. Dumating ang medic, chineck ang BP niya. Mataas, 160 over 100, pero dahil sa stress at hiya, hindi dahil sa lason.

Tumayo ako. Inayos ko ang belo ko na puno pa rin ng alikabok ng pekeng pera. Pinulot ng pinsan kong si Trish ang ilang piraso at nilagay sa mesa ng MC bilang ebidensya.

” Rafa,” sabi ko, mahinahon na. Hindi na galit. Pagod na rin ako. “Mahal kita. Pero hindi ko kayang pumasok sa kasal na ang pundasyon ay kasinungalingan. Hindi pera ang habol ko. Ang habol ko ay respeto. Kung kaya mong lokohin ako sa araw ng kasal sa harap ng magulang ko, kaya mo akong lokohin habambuhay.”

Umiyak si Rafael. Sa unang pagkakataon, umiyak siya na hindi dahil sa nanay niya.

“Andrea, sorry. Hindi ko alam. Akala ko talaga hawak lang ni Mama. Hindi ko chineck. Kasi nanay ko siya eh. Pinagkatiwalaan ko.”

“Tao lang tayo, Rafa. Pero ang tiwala, kailangang may resibo.”

Doon pumasok ang Tita Baby ko kasama ang isang lalaki na naka BDO uniform. Si Sir Jun, branch manager ng BDO sa may Newport mismo. Tinawagan pala siya ni Tita Baby kanina habang nagkakagulo.

“Good afternoon everyone,” sabi ni Sir Jun. “Na-inform po ako sa situation. Para po matapos na ang issue, willing po kaming mag-assist ng live fund transfer dito mismo, with proper IDs, para transparent.”

Tiningnan ni Sir Jun si Aling Corazon. “Ma’am Corazon, nasa inyo pa po ba ang 1.5M?”

Hindi siya sumagot.

Si Joshua, biglang nagsalita. “Wala na! Nag-down na kami sa Fortuner! 300K down, tapos yung 1.2M pinang-sugal ko sa online sabong! Natalo!”

Parang binuhusan ulit ng malamig na tubig ang lahat.

“Online sabong?!” Sigaw ni Rafael. “Joshua! Pera ng kasal ko yun! Pera ng pamilya ko yun!”

“Eh anong magagawa ko! Sabi ni Mama, pera mo naman daw yun, pwede ko daw hiramin! Babayaran ko rin daw pag nanalo!”

Doon na tuluyang gumuho si Aling Corazon. Umamin na siya.

“Oo! Ako may kasalanan! Ginamit ko! Kasi anak ko si Joshua! Wala siyang trabaho! Ikaw Rafael, may negosyo ka na! May babae ka na! Kami ng kapatid mo wala! Hindi mo ba kami naisip?!”

Tumayo ang Nanay Miling ko, na kanina pa umiiyak.

“Corazon, anak mo si Joshua, pero anak ko si Andrea. Pinag-aral ko yan, pinagtrabahuhan ko yan bilang public school teacher ng 30 years. Hindi ko siya pinalaki para lokohin niyo lang. Yung 1.5M na yan, hindi luho yan, yan ang seguridad ng anak ko. Kasi nakita ko na kung paano mo hawakan ang pera ng panganay mo.”

Tahimik ang lahat.

Lumapit si Sir Jun kay Rafael.

“Sir Rafael, base sa records, may capability pa po kayong mag-transfer ng 1.5M from your BPI to your fiancee’s BDO, kasi kakapasok lang po ng client payment niyo kahapon na 2M. Gusto niyo po ba ituloy?”

Tumingin si Rafael sa akin. Tumingin sa nanay niya. Tumingin sa kapatid niya.

At doon siya nagdesisyon na hindi bilang anak lang, kundi bilang lalaki.

“Oo. I-transfer ko ngayon. Kay Andrea. Sa pangalan niya lang. Hindi joint. Sa kanya lang.”

Nagbulungan ang mga tao.

Pero dagdag ni Rafael, “At yung kasal… itutuloy natin… pero hindi ngayon. Hindi sa ganitong paraan.”

Tiningnan niya ako.

“Andrea, bigyan mo ako ng isang buwan. Babawiin ko yung Fortuner, ibebenta. Kukunin ko yung pera kay Joshua kahit magtrabaho siya sa warehouse ko. Ibabalik ko ang 1.5M sa’yo ng buo. At pag nabalik ko na, saka tayo magpapakasal ulit. Sa simbahan, simple lang. Walang prop money. Walang drama. Ako mismo mag-aabot sa’yo.”

Umiyak ako. Pero hindi dahil sa pera.

Dahil sa wakas, tumayo siya.

Si Aling Corazon, napaupo. Alam niyang tapos na ang palabas niya.

Hindi namin siya pinakulong. Hindi kami nagdemanda. Pero ginawa namin ang mas matindi.

Kinabukasan, pumunta kami sa barangay sa Cebu kung saan siya nakatira. Nagkaroon ng barangay blotter. Nakalagay doon, na si Aling Corazon ay nangako na ibabalik ang 1.5M sa loob ng 60 araw sa pamamagitan ng pagbenta ng sasakyan at pagtatrabaho ni Joshua. Pirmado ng kapitan, ni Joshua, at ni Aling Corazon. May kopya kami.

Si Joshua, simula noong Lunes, nagtatrabaho na sa warehouse ni Rafael sa Mandaue bilang inventory checker. 15K ang sahod, pero lahat napupunta sa akin hanggang mabuo ang 1.2M na sinugal niya. Walang bisyo, walang barkada.

Si Aling Corazon, pinag-counseling namin. Hindi dahil mabait ako, kundi dahil sabi ng Tita Baby ko, ang taong mahilig mangontrol gamit ang pera ay may malalim na takot maiwan. At totoo nga, biyuda siya, takot siyang maiwang mag-isa kaya gusto niyang hawak niya lahat ng anak niya sa pamamagitan ng pera. Nag-attend siya ng counseling sa DSWD sa Cebu, dalawang beses sa isang buwan.

Kami ni Rafael?

Hindi kami naghiwalay.

Pagkalipas ng 45 araw, nabuo niya ang 1.5M. Binenta ang Fortuner nang lugi, 800K lang, pero dinagdagan niya ng sarili niyang ipon. Ni-transfer niya sa BDO account ko, live, naka-video call pa kami kasama ang mga magulang ko.

At doon ko lang sinabing oo ulit.

Nagpakasal kami noong December, sa maliit na simbahan sa Antipolo. 50 tao lang. Walang malaking kahon. Isang sobre lang na may checke, at isang titulo ng lupa na nakapangalan sa aming dalawa. Kasi sabi ni Rafael, “Ang tunay na bigay-kaya, hindi yung pera na binibilang sa stage, kundi yung bahay na hindi mawawala kahit mag-away tayo.”

Ngayon, buntis ako ng tatlong buwan. Nakatira kami sa Antipolo, sa bahay na yun. Si Aling Corazon, bumibisita tuwing Linggo, may dalang nilagang saging, hindi na pera. Natuto na siyang magtanong, “Anak, okay lang ba?” Bago mangialam.

Minsan tinanong ako ni Nanay Miling, “Hindi ka ba nagsisisi na binuklat mo yung kahon sa harap ng lahat? Ang tapang mo nun.”

Sabi ko, “Nay, kung hindi ko binuklat nung araw na yun, habambuhay akong magbubuhat ng kahon na walang laman.”

At iyon ang natutunan ko. Sa kulturang Pilipino, madalas sinasabi, “Hayaan mo na, nanay mo yan,” o “Huwag ka nang gumawa ng gulo sa kasal.” Pero ang respeto, hindi nasusukat sa katahimikan mo habang niloloko ka. Nasusukat ito sa tapang mong magsabi ng totoo, kahit nanginginig ka, kahit nakabelo ka pa, kahit 200 tao ang nakatingin sa’yo.

Dahil ang kasal, hindi lang entablado ng pagmamahalan. Korte rin ito ng katotohanan.