Bahagi 3
Akala ko tapos na nang umamin si biyenan sa barangay, pero doon ko lang nalaman kung gaano kalalim ang utang at pagsisinungaling niya sa amin

Pumunta kaming lahat sa barangay hall ng Tandang Sora. Kasama namin si Kapitan, si Aling Nita, si Bong, ako, si Chloe at si Aling Nena. Ang init sa loob, amoy pawis at lumang kahoy.

Si Kapitan ang nagsalita. Sabi niya kailangan ibalik yung laruan. Kinuha ni Aling Nita yung box at nilapag sa lamesa. Pero pagbukas namin, wala na yung dalawang maliit na Barbie at yung pink na kotse. Nabuksan na ng apo ni Aling Nita.

“Laruan na laruan na po yan kanina,” sabi ni Aling Nita. “Pag-uwi ko, binuksan agad ng apo ko. Pasensya na.”

Si Chloe umiyak ulit pero pinigilan niya. Hinawakan ko kamay niya. Sabi ko, “Okay lang anak, ayusin natin.”

Si Aling Nena, nakayuko lang. Hindi makatingin. Sabi ni Kapitan, ” Nena, wala ka na bang pera para palitan ito?”

“Wala na po, Kapitan. Natalo po lahat sa bingo yung ₱300. Yung ₱5,000 ko na utang, wala pa rin po akong pambayad.”

Doon ko nakita kung gaano siya kalalim sa problema. Hindi lang pala Tong-its at bingo sa kanto. May utang din pala siya sa iba pang kapitbahay. Yung pamasahe ni Bong na binibigay sa kanya pang-grocery, pinangto-tong-its niya.

Si Bong, tahimik lang. Alam kong nahihiya siya. Pero ako, nasasaktan pa rin. Kasi ilang buwan na niya akong pinagdududahan. Tuwing may nawawalang bigas, ulam, sabon, ako agad sinisisi.

Sabi ni Kapitan, may lumang electric fan si Aling Nena sa bahay na pwede ibenta. Worth ₱1,500 daw yun dati. Pumayag si Aling Nena.

Pumunta kami sa bahay. Kinuha ni Bong yung fan at binenta agad sa kapitbahay ng ₱1,500. Yung pera, hinati.

Yung ₱800, pinambili namin ng bagong Barbie Dream House sa mall sa SM North. Same na same, may dalawang Barbie, may limang damit at pink na kotse. Yung natirang ₱700, binigay kay Aling Nita pang-bawas sa utang na ₱5,000.

Si Bong humingi ng tawad sa akin sa harap ng barangay. “Sorry, Jen. Hindi kita pinakinggan. Nanay ko kasi.”

Tumingin ako sa kanya. “Bong, ako ba magbebenta ng laruan ng anak nating 7-anyos na regalo ko sa kanya nung honor siya para lang sa milk tea na ₱150? Pinag-ipunan ko yun ng dalawang linggo.”

Hindi siya nakasagot. Yumuko lang.

Si Chloe naman, nagsalita. Boses bata pero matapang. “Papa, si Mama po nag-ipon ng ₱800 para sa Dream House ko. Hindi po siya nagbebenta ng laruan. Si Lola po lagi nasa bingo.”

Doon ko naramdaman na hindi lang ako ang nasaktan, pati anak ko nakakakita na.

Pag-uwi namin, hindi ako makatulog. Naisip ko lahat. Ilang taon na kaming nakikitira kay Aling Nena. Wala kaming privacy. Yung sahod ni Bong na ₱600 isang araw sa construction, kulang pa dahil sa mga utang ng nanay niya.

Naalala ko nung minsan, nawala yung bigas namin na 5 kilo. Ako agad sinisi. Yun pala, sinangla ni Aling Nena pang-bingo.

Naalala ko rin nung nagpa-rebond ako dati, galing sa ipon ko sa pagtitinda, sabi niya nagpaganda ako habang siya naghihirap.

Masakit pero mas malinaw na ako ngayon. Hindi na ako yung Jen na tahimik lang.

Kinausap ko si Bong nang gabing yun habang tulog si Chloe. “Bong, hindi na pwede ganito.”

“Ano ibig mong sabihin?” tanong niya.

“Hindi na tayo pwede makitira dito. Kahit maliit lang, bubukod tayo. Kahit 30 sqm lang. Kahit ₱2,000 lang upa. Gagawin ko lahat.”

Natakot siya sa una. “Paano nanay ko? Matanda na siya.”

“Matanda siya pero kailangan niya matuto. Hindi natin siya pababayaan pero hindi na tayo pwede dito. Si Chloe lumalaki na. Nakikita na niya lahat.”

Yun yung maliit pero importanteng desisyon ko. Hindi malaking away, hindi sigawan. Desisyon na protektahan pamilya ko.

Kinabukasan, naghanap ako ng mauupahan. Nagtanong ako sa kakilala ko sa palengke. May nakita akong maliit na bahay sa likod, 30 sqm, ₱2,000 isang buwan. Maliit pero amin.

Si Aling Nena, nung nalaman niyang aalis kami, umiyak. “Jen, patawarin mo na ako. Huwag niyo ako iwan.”

Pero hindi na ako nagpadala. Sabi ko, “Nay, hindi po namin kayo iiwan. Pero kailangan namin ng sariling bahay para kay Chloe.”

Si Aling Nita, kinausap ako. “Jen, tama yan. Minsan kailangan talaga lumayo para matuto.”

Yung bagong Dream House ni Chloe, hindi ko na nilagay sa lamesa. Nilagay ko sa cabinet na may lock. Sabi ko kay Chloe, hawakan niya susi.

Doon ko naisip, paano kung walang picture si Chloe nung 9:05 AM? Paano kung hindi siya nagising ng maaga? Ako pa rin sana yung masama sa mata ng barangay.

Kaya habang tinititigan ko yung bagong laruan ni Chloe, nangako ako sa sarili ko. Hindi na ulit ako papayag na apakan ng ganun.

Si Bong, kahit nahihirapan, pumayag. Nagsimula siyang mag-overtime sa construction para sa pang-down namin sa upa.

At ako, nagdagdag ng tinda. Nag-online selling ulit ako ng mga hair clip at damit pambata.

Hindi pa tapos lahat. May utang pa si Aling Nena na ₱4,300 kay Aling Nita. Pero at least, malinaw na kung sino nagsisinungaling.

Isang gabi, habang nagliligpit ako ng damit, lumapit si Aling Nena. May dala siyang kakanin.

“Jen, tinda ko ito kanina. Kita ko ₱200. Pang-dagdag ko sa utang ko kay Nita.”

Tumango lang ako. Hindi ko pa kaya ngumiti ng buo. Pero nakita ko, nagsisimula na siyang magbago.

Sabi ni Chloe sa akin bago matulog, “Mama, okay lang po ba na bantayan ko susi ng Dream House ko?”

Sabi ko, “Oo anak, ikaw bantay.”

At doon ako naiyak ulit, pero iba na luha ko ngayon. Hindi na luha ng takot.

Salamat sa pagbabasa hanggang dito 🙏 Nasa comments section na ng page ang susunod na bahagi. I-click ang “View all comments” para mabasa ang Bahagi 4 👇📖