Bahagi 3
Akala ko aalis na si Baby at isasama si Jessa pabalik sa Laguna, pero nung nalaman ko ang totoo sa ₱20,000, ako pa mismo ang nagpabago ng lahat

Isang linggo kaming lima sa maliit na bahay sa Caloocan. Ako, si Jerome, si Jacob, si Jessa, at si Aling Cora na hindi mapakali. Pero pagkatapos ng gabi na yun, umalis si Aling Cora. Sabi niya magpapalamig lang daw sa pinsan niya sa Laguna. Alam ko tumakas siya kasi nahuli na kasinungalingan niya. Naiwan kami ni Jerome na parang may pader sa gitna ng kwarto.

Si Jerome, araw-araw sinusubukang bumawi. Maagang umuuwi galing sa byahe, alas-sais pa lang nasa bahay na. Hindi na nagse-cellphone sa kusina. Nilalaro niya si Jessa at si Jacob ng sabay. Pero ako, pag tinitignan ko siya, hindi ko pa rin maalis yung anim na taon na tinago niya. Masakit pa rin tuwing nakikita kong magkasama si Jacob at Jessa kasi naalala ko kung gaano katagal silang pinagkait na magkakilala bilang magkapatid.

Si Jessa, dahan-dahan nang nagbago. Nung una mahiyain, nakaupo lang sa sulok. Pero nung nilipat ko siya sa kwarto ni Jacob, natuto siyang tumawa. Si Jacob naman, sobrang proud na may kapatid. “Mama Lina, ako kuya na!” Sabi niya tuwing umaga. Sabay silang naliligo, sabay kumakain, sabay nag-aaway sa crayons. Ako yung naghahatid sa school nila sa Malabon, isang tricycle lang. Pinag-ipunan ko yung dalawang uniform na tig-₱650 at dalawang pares ng sapatos na tig-₱800 sa palengke. Si Jerome nagbigay ng ₱5,000 para sa enrollment, pero kulang pa rin. Ako nag-abono galing sa kita sa isda.

Isang hapon ng Huwebes, mainit, nagtitiklop ako ng damit sa sala nang may kumatok sa gate na bakal namin. Payat na babae, mga 28 anyos, maitim buhok na nakapusod, may dalang lumang bayong na may lamang gulay. Pawis na pawis, nahihiya tumingin. “Tao po, nandito po ba si Jessa?” tanong niya.

Lumabas ako, pinagmasdan ko siya. Alam ko na agad. Siya si Baby. “Ikaw si Baby?” tanong ko. Tumango siya, nanginginig labi. “Opo, Mama ni Jessa. Kukunin ko na po sana siya, nakakahiya na po kay Aling Cora, ang tagal na po kasi.”

Sabi ko, “Pasok ka.” Pinapasok ko siya. Pagpasok niya sa sala, nakita niya si Jessa na naglalaro ng manika kasama si Jacob. Napatigil si Jessa, tapos sumigaw, “Mama!” Tumakbo siya at niyakap ng mahigpit si Baby. Si Baby umiyak agad, lumuhod para kapantay si Jessa. Niyakap niya nang mahigpit na parang matagal niyang hindi nayakap.

Umupo kami sa banig. Si Jacob lumapit sa akin, bulong, “Mama Lina, sino po siya?” Sabi ko, “Si Mama Baby, Mama ni Jessa.” Tiningnan ni Jacob si Jessa, nalungkot mukha niya. Ramdam ko iniisip niya baka mawala kapatid niya.

Tinanong ko si Baby nang mahinahon, hindi galit. “Baby, bakit mo iniwan si Jessa kay Aling Cora dati?” Umiyak siya lalo, pinahid luha sa laylayan ng damit. “Wala po akong pera, Mama Lina. Nagtitinda lang ako ng gulay sa San Pablo, ₱200 kita sa isang araw, minsan wala pa. Hindi ko kaya buhayin si Jessa. Pumunta si Aling Cora sa amin nung buntis pa ako, sabi niya bigyan niya ako ng ₱20,000 para iwan si Jessa sa kanya pagkapanganak. Pumayag ako kasi akala ko mapapabuti si Jessa sa kanila, may bahay, may makakain.”

“Tapos?” tanong ko. “Nung una nagpapadala si Aling Cora ng ₱1,500 kada buwan, pero isang taon na pong hindi. Wala na akong balita. Kaya nag-ipon ako ng pamasahe, ₱350 lang, para puntahan si Jessa. Gusto ko na siyang kunin kahit mahirap, kasi anak ko pa rin siya,” sabi ni Baby.

Sakto kararating lang ni Jerome galing byahe, pawis, may dalang logbook. Pagkakita niya kay Baby, namutla siya at nabitawan niya yung susi ng truck. “Baby,” tawag niya, halos pabulong. “Jerome,” sagot ni Baby, umiiyak pa rin. Tahimik kami lahat. Si Jacob hawak kamay ko ng mahigpit.

Tiningnan ko silang tatlo. Si Jessa nakayakap kay Baby pero nakatingin kay Jacob. Si Jacob nakatingin kay Jessa na parang natatakot mawala kapatid niya. Si Jerome nakayuko, hindi alam saan lulugar. Ako, masakit pa rin pero biglang luminaw utak ko. Hindi na ako yung babaeng umiiyak sa palengke lang.

Tinanong ko si Baby, “Saan kayo titira pag kinuha mo si Jessa?” “Sa Laguna po, sa barong-barong namin ng nanay ko, yero lang bubong, pero okay lang po, kasama ko siya,” sagot niya. “May school ba si Jessa dun?” “Wala pa po, hindi pa nakaka-enroll kasi walang pera pang-uniform at walang birth certificate na ayos, hindi pa nalakad ni Aling Cora.”

Tahimik ako ng isang minuto. Naririnig ko lang yung electric fan at iyak ni Jessa. Tapos nagsalita ako, desisyon na maliit pero alam kong babago ng lahat. “Baby, pwede ba dito na lang si Jessa mag-aral? Ako magpapaaral sa kanya kasama ni Jacob. Isang school lang sila para magkapatid talaga. At ikaw, pwede ka magtrabaho sa palengke kasama ko, nagtitinda ako ng isda, kailangan ko ng kasama magbuhat at magtinda tuwing madaling araw. Dun ka titira sa dati bodega pero ayusin natin, lagyan ng kama, ng kurtina, ng ilaw. Hindi kita itataboy, pero hindi mo rin kukunin si Jessa ngayon kasi walang school dun at walang maayos na matutuluyan.”

Nagulat si Baby, napatigil sa pag-iyak. “Totoo po? Hindi po kayo galit sa akin?” “Galit ako kay Jerome, hindi sa yo. Pareho tayong niloko ni Aling Cora. Ikaw iniwan mo anak mo dahil sa pera at takot, ako niloko ng asawa ko ng anim na taon. Pero si Jessa at si Jacob wala silang kasalanan. Kung aalis si Jessa ngayon, dalawang bata masasaktan. Dito muna kayo, ayusin natin buhay ng mga bata.”

Umiyak si Baby at lumuhod sa harap ko, hinawakan paa ko. “Salamat, Mama Lina, salamat po, hindi ko po makakalimutan to.” Pinatayo ko siya. Si Jerome lumapit, nalilito, “Lina, anong ibig sabihin nito? Paano tayo? Paano si Baby dito?”

Tiningnan ko si Jerome nang diretso. “Ibig sabihin, Jerome, magtatrabaho si Baby sa palengke kasama ko, dito titira, at si Jessa dito mag-aaral kasama si Jacob. Ikaw, magtrabaho ka ng maayos, magbayad ka ng tuition ng dalawang bata, tig-₱5,000 kada bata kada buwan, at yung binigay mong ₱20,000 dati kay Aling Cora na pinambayad kay Baby, ikaw magbabalik sa kanya paunti-unti para may puhunan si Baby. At araw-araw patunayan mo na karapat-dapat ka pa ring tawaging Papa. Hindi pwedeng sorry lang.”

Kinagabihan, sinimulan naming ayusin yung bodega. Bumili kami ng second-hand na kama na bakal sa kapitbahay ng ₱3,500, nilinis namin, nilagyan ng banig at kumot. Si Jerome nagkabit ng ilaw na dilaw at nagpintura ng puti. Si Jacob at Jessa tumutulong magpunas. Si Baby tahimik lang, nagwawalis, pero kita ko sa mata niya may pag-asa na. Habang nag-aayos kami, nag-text si Aling Cora kay Jerome, sabi babalik daw siya next week. Hindi ko pa sinagot. Alam kong hindi pa tapos laban, pero may desisyon na ako na hindi ko na iiwan si Jessa at hindi ko na palalayasin si Baby.

Salamat sa pagbabasa hanggang dito 🙏 Nasa comments section na ng page ang susunod na bahagi. I-click ang “View all comments” para mabasa ang Bahagi 4 👇📖

Bahagi 4
Nung bumalik si biyenan at sinabing kukunin na ulit nila si Jessa para itago ulit sa probinsya, dun na ako pumalag at pinaglaban ang dalawang anak ko

Tatlong buwan ang lumipas. Mabilis pero mabigat. Si Baby, kasama ko na araw-araw sa Balintawak. Alas-tres ng madaling araw gumigising kami, namimili ng isda sa pier ng Navotas, tapos nagtitinda hanggang tanghali. Masipag si Baby, hindi mareklamo, marunong tumawad at magtimbang. Yung kinikita namin na dati ₱800 lang isang araw, ngayon umaabot na ng ₱1,500 kasi dalawa na kami nagbabantay ng pwesto. Yung bodega na dati amoy daga, ngayon kwarto na ni Baby, may kurtina na bulaklakin, may maliit na electric fan na binili ko ng ₱1,200 sa Raon.

Si Jessa at si Jacob, parang tunay na magkapatid na. Sabay pumasok sa Malabon Elementary, Grade 2 si Jacob at Grade 1 si Jessa. Sabay umuwi, sabay gumawa ng assignment sa lamesa namin na maliit. Nag-aaway minsan sa lapis at sa paboritong upuan, pero maya-maya bati na at nagtatawanan. Si Jessa dati mahiyain, ngayon madaldal na rin tulad ni Jacob. Tinatawag na niya akong Mama Lina nang hindi nahihiya, at si Baby tinatawag niyang Mama Baby. Ako, dati nasasaktan pag naririnig ko yun, pero ngayon sanay na ako.

Isang Sabado ng hapon, habang kumakain kami ng sinigang na bangus sa maliit na lamesa, biglang may kumatok ng malakas sa gate. Si Aling Cora, bumalik. May dalang plastic na may prutas na lansones at dalawang supot ng tinapay. Pero hindi siya nakangiti. Nakasimangot, nakapamewang. “Lina, Jerome, nandito na ako,” sabi niya. Pinapasok namin siya. Naamoy niya agad kwarto ni Baby na malinis na. Tiningnan niya si Baby na nakaupo sa tabi ni Jessa.

“Lina, kailangan natin mag-usap,” sabi ni Aling Cora, malakas boses. “Kukunin ko na si Jessa, dadalhin ko ulit sa pinsan ko sa Laguna. Hindi pwede dito si Baby, magulo, ano sasabihin ng mga tao? Dalawa asawa ni Jerome sa isang bahay? Nakakahiya sa barangay.”

Tumahimik buong bahay. Si Jacob at Jessa napatigil sa pagsubo. Si Jerome napatayo, “Ma, hindi pwede, nag-aaral na mga bata dito.” “Anong hindi pwede? Apo ko si Jessa, ako nagpalaki sa kanya ng limang taon sa Laguna! May karapatan ako!” sigaw ni Aling Cora. Tiningnan niya si Baby, “At ikaw, binigyan na kita ng ₱20,000 dati, ano pa gusto mo? Babalik ka pa dito?”

Dun na ako pumalag. Tumayo ako, nilapag ko kutsara ng dahan-dahan para hindi matakot mga bata. “Nay, tama na po,” sabi ko, kalmado pero nanginginig boses. “Anim na taon ninyong tinago si Jessa. Sabi ninyo pamangkin lang. Pinatira ninyo sa bodega na may daga. Tapos ngayon babalik kayo at kukunin ulit para itago ulit sa Laguna? Hindi po laruan si Jessa.”

“Nasa titulo ng lupa itong bahay na to nakapangalan sa asawa kong namatay, may karapatan ako dito,” sabi ni Aling Cora. “At ikaw Lina, wala kang karapatan magdesisyon, manugang ka lang.”

“Nay, yung titulo na yan nasa pangalan ng asawa ninyo pero kami nagbabayad ng kuryente, tubig, at upa sa pwesto araw-araw. Si Jessa, naka-enroll na sa school gamit apelyido ni Jerome, ako naglakad ng birth certificate niya sa munisipyo ng Caloocan, ako nagbayad ng ₱1,200 para sa late registration, ako pumirma bilang guardian. Nasa akin lahat resibo. Kung kukunin ninyo si Jessa ngayon, saan siya mag-aaral? Sa pinsan ninyo na walang school?”

Si Jerome biglang nagsalita, ngayon lang nagkaroon ng lakas. “Ma, tama si Lina. Hindi na pwede itago si Jessa. Anak ko si Jessa, hindi pamangkin. Kasalanan ko to, hindi kay Lina at hindi kay Baby. Ma, kung gusto mo tumulong, tumulong ka ng maayos, hindi yung itatago ulit.”

Umiyak si Aling Cora, naupo sa silya. “Natakot lang ako dati, ayaw ko mapahiya pamilya natin kasi mahirap lang si Baby, tindera lang ng gulay. Akala ko pag tinago, mawawala problema.”

“Mas lumaki problema, Nay,” sabi ni Baby, mahina pero buo. “Iniwan ko anak ko dahil sa ₱20,000. Akala ko mapapabuti siya, pero hindi pala. Isang taon hindi kayo nagpadala. Nagutom kami ng nanay ko sa Laguna. Ngayon gusto ninyo kunin ulit? Hindi na po.”

Tiningnan ko si Aling Cora, hindi na galit, pero pagod na. “Nay, hindi ko kayo palalayasin, pero hindi na kayo dito titira. Dun na kayo sa kabilang kanto umupa, gaya ng ginawa ninyo nitong tatlong buwan. Pumunta kayo dito tuwing Linggo, dalhan ninyo ng prutas mga bata, pero hindi ninyo kukunin si Jessa para itago. Kung gusto ninyong makasama apo ninyo, dito kayo kumain kasama namin, hindi sa tago.”

Si Aling Cora umiyak nang malakas, pero tumango. “Sige, Lina, sige. Kasalanan ko.”

Pagkatapos ng gulo, kumain ulit kami. Tahimik pero iba na hangin. Si Jacob biglang nagsalita habang sumusubo ng sinigang, 7 anyos, inosente. “Mama Lina, Mama Baby, Papa Jerome, may tanong po ako.” “Ano yun, anak?” sabi ko. “Bakit po dalawa Mama ni Jessa? Ako isa lang Mama.” Tahimik lahat, tiningnan si Jacob.

Si Jessa, 6 anyos, sumagot agad, nakangiti, “Kasi Jacob, maswerte ako, dalawa Mama ko, ikaw isa lang pero mas marami laruan mo kaysa sa akin.” Nagtawanan kaming lahat, kahit may luha pa sa mata ni Aling Cora at Baby. Si Jerome tumayo, tiningnan kaming lahat sa lamesa. “Jacob, Jessa, simula ngayon, isa lang pamilya tayo. Kahit dalawa Mama ni Jessa, iisang bahay lang tayo, iisang ulam, iisang bayarin sa school.”

Pagkatapos kumain, nilabas ni Jessa drawing niya sa school. Sabi ni teacher assignment daw pamilya. May limang tao na stick figure na hawak kamay lahat: siya, si Jacob, si Mama Lina, si Mama Baby, at si Papa Jerome, may bahay sa likod na may nakasulat na kulay pula na crayons “Our House”. Pinaskil ko drawing sa pader ng sala, katabi ng picture namin nung kasal ni Jerome na may punit na sa gilid dahil tinapon ko dati nung nalaman ko totoo.

Gabi na, habang naghuhugas kami ni Baby ng pinggan, sabi niya, “Mama Lina, salamat kasi hindi mo ako pinalayas at hindi mo kinuha lang si Jessa tapos pinaalis ako.” Sabi ko, “Baby, hindi kita kapatid, hindi kita kaaway, ka-team kita para sa dalawang batang ito. Simula bukas, hati tayo sa kita sa palengke, ₱750 sa yo, ₱750 sa akin, para may ipon ka pang-tuition ni Jessa. Si Jerome magbabayad ng renta at kuryente na ₱6,000 kada buwan.”

Si Jerome lumapit, may dalang sobre, “Lina, Baby, ito sahod ko ngayong linggo, ₱8,500, hatiin ninyo para sa school supplies.” Hindi perpekto, may sugat pa, may anim na taon na kasinungalingan na hindi mabubura ng isang sinigang lang. Pero nung tiningnan ko drawing ni Jessa na nakadikit sa pader, yung batang dati pinatira sa bodega at tinawag na pamangkin lang, ngayon may dalawang Mama at may sariling kama at may kuya na nagtatanggol sa kanya, alam kong pwede pa palang buuin kahit peke ang simula, basta totoo ang pag-aalaga araw-araw.

At ngayon, tuwing alas-kwatro ng madaling araw habang nagtitinda kami ni Baby ng isda at nagtatawanan sa balde ng yelo, alam kong hindi na ako yung babaeng niloko at tinagoan, ako na yung Mama Lina na pumili na magpatawad hindi para kay Jerome, pero para sa dalawang batang tinawag akong Mama sa iisang bubong.

Salamat sa pagsama sa amin at pagbabasa ng kuwento hanggang dulo 🙏 Iwan sa comments ang iyong opinyon, reaksiyon o suhestiyon. Malaking tulong iyon para mapaganda pa namin ang mga susunod na kuwento. Huwag kalimutang i-follow ang page para hindi mo mapalampas ang mga bagong kuwento araw-araw 📖✨