Bahagi 3
Akala ko tapos na ang lahat nang iwan ko ang lahat sa condo, pero nang bumalik ako para kunin ang titulo, doon ko nalaman ang totoo kung bakit nanginginig si Carlo.

Pagkatapos kong makita ang photocopy ng titulo at bank book sa locker, hindi ako agad umiyak. Parang biglang lumiwanag ang lahat. Yung titulong hawak ko, malinaw na nakalagay doon, nakapangalan sa akin. Liza M. Santos. Nabili namin yung condo sa Quezon City tatlong taon na ang nakalipas, pero yung downpayment na ₱500,000, galing kina mama at papa. Sabi nila noon, regalo nila sa kasal, pero pinangalan nila sa akin para may seguridad ako. Si Carlo, pumayag naman noon, nakangiti pa nga. Sabi niya, “Pareho lang naman iyon, misis.”

Yung bank book naman, joint account daw dapat. Pero simula nung binuksan namin, ako lang ang naghuhulog. Yung sweldo ko bilang teacher na ₱28,000 kada buwan, plus tutor na umaabot ng ₱10,000, doon ko inilalagay. Yung sahod ni Carlo na umaabot ng ₱60,000 minsan, sabi niya pang-project daw, pang-gas, pang-bayad sa utang ng opisina. Hindi ko na kinuwestiyon. Akala ko nagtutulungan kami.

Nang araw na iyon, hindi ako umuwi sa Parañaque. Nag-stay ako sa faculty room hanggang hapon. Si Ma’am Trish, binigyan ako ng extrang t-shirt at jogging pants na nasa bag niya pang-PE. Sabi niya, “Liza, magpahinga ka muna dito.” Hindi na ako nakatanggi.

Kinagabihan, tumawag ulit si Carlo. Hindi na sa Messenger ng school, kundi sa mismong guard ng school tumawag, kasi hinanap niya ang number. Pinasa sa akin ng guard.

“Liza, nasaan ka?” Boses niya, pagod pero may inis.

“Nasa school,” sagot ko.

“Umuwi ka na. Ano ba, nag-o-over ka.” Parang ako pa ang may kasalanan.

Hindi ako sumagot agad. Tinitigan ko lang yung photocopy sa kamay ko.

“Liza, yung mga damit mo, nandito pa. Yung mga bag mo. Kung hindi ka babalik, itatapon ko lahat yan bukas,” banta niya.

Doon ako natawa nang mahina. Yung tawa na hindi masaya.

“Carlo, sabi mo kahapon, bawal akong magdala ng kahit ano. Ngayon gusto mong itapon? Itapon mo. Hindi na sa akin iyon kung itatapon mo. Pero yung titulo, nasa akin ang original dati, di ba? Nasa closet natin?”

Biglang tumahimik siya sa kabilang linya. Mga limang segundo na walang nagsasalita. Tapos narinig ko siyang huminga nang malalim.

“Anong titulo ang sinasabi mo?” tanong niya, pero iba na ang tono. Hindi na galit, kinakabahan.

“Yung titulo ng condo. Yung binigay ng mama ko. Hindi mo ba nakita kaninang umaga nung binuksan mo yung closet?”

Hindi ko alam kung anong nakita niya kaninang umaga na ikinagulat niya. Pero base sa katahimikan niya, alam kong may hinanap siya at hindi niya nakita.

“Liza, bumalik ka dito. Pag-usapan natin,” sabi niya, mas mahina na.

“Pagod ako, Carlo. Bukas na lang.”

Pinatay ko ang tawag.

Yung gabing iyon, hindi ako nakatulog nang maayos. Nakahiga ako sa maliit na folding bed sa faculty. Paulit-ulit sa isip ko yung mukha niya nung sinabi kong bawal kong isuot pati jacket. Yung ngiti niyang mapakla. Yung mga buwan na nagbibilang ako ng itlog na galing sa biyenan ko kasi sayang daw.

Naalala ko yung itlog na iyon. Isang tray na itlog galing sa farm ng pinsan ng mama ni Carlo sa may Pampanga. Binilang ko iyon, 30 piraso. Ginawa kong torta yung 6, kasi may bisita kaming teacher. Nagalit siya. Sabi niya, “Hindi ka marunong magtipid. Pinaghirapan ng mama ko yan.” Samantalang yung buong tray, ₱250 lang. Pero yung mga kurtina na ₱1,200 na binili ko, hindi niya nakita ang effort.

Kinabukasan, maaga akong nagising. Nagpasama ako kay Ma’am Trish na pumunta sa barangay hall malapit sa school. Kailangan ko kasing kumuha ng barangay clearance at certificate na doon ako nag-stay. Gusto kong may record.

Pagkatapos, pumunta ako sa bangko. Dala ko ang bank book. Gusto kong makita ang transaction history. Doon ko nakita, nitong huling anim na buwan, may mga withdrawal na tig-₱20,000, tig-₱15,000. Hindi ako ang nag-withdraw. Joint account, pero may ATM card si Carlo. Akala ko pang-emergency lang. Hindi pala.

Nang makita ko ang balance, ₱35,000 na lang ang natira. Dati, umaabot iyon ng halos ₱300,000. Lahat ng ipon ko sa pagtututor, lahat ng bonus ko tuwing December, doon napunta. Masakit. Pero mas masakit yung realization na habang sinasabihan niya akong hindi ako marunong magtipid sa itlog, siya pala itong kumukuha nang hindi nagsasabi.

Umuwi ako sa Parañaque tanghali na. Pagdating ko, nandoon si mama sa may kusina, nagluluto ng sinigang. Si papa naman, nag-aayos ng mga halaman sa harap.

Pagkakita nila sa akin na naka-jogging pants ng ibang tao at may hawak na envelope, hindi sila sumigaw. Niyakap lang ako ni mama. Walang tanong.

Kumain kami nang sabay. Sabi ni papa, “Anak, yung condo, sa’yo nakapangalan iyon. Hindi mo kailangang matakot.”

Tumango ako. Doon ko kinwento lahat, pero hindi ko binanggit ang tungkol sa pera agad. Nahihiya pa ako. Sabi ko lang, pinalayas ako nang walang dala.

Galit si mama, pero hindi siya nagmura. Sabi niya lang, “Hindi ganyan ang turo ng biyenan mo? Hindi ganyan ang pinalaki nila?”

Yung hapon na iyon, bumalik ako sa condo kasama si papa. Hindi para makipag-ayos, kundi para kunin yung original na titulo na nasa ilalim ng mga damit ko sa closet. Sabi ni papa, samahan niya ako para may kasama.

Pagdating namin sa building, sinalubong kami ng guard. “Ma’am Liza, nandito si Sir Carlo kanina pa, hindi umaalis.”

Umakyat kami. Pagbukas ng pinto, naabutan namin si Carlo na nakaupo sa sahig ng kwarto, bukas ang closet. Nakakalat ang mga damit ko. Yung mga bag ko na nabili ko nung sale sa Greenhills na tig-₱2,500, nakabukas. Yung mga sapatos ko, nakakalat.

Nang makita niya ako, tumayo siya agad. Namumula ang mata.

“Liza, saan mo dinala?” tanong niya.

“Anong saan ko dinala?”

“Yung folder! Yung brown envelope! Nandito lang iyon kahapon!”

Doon ko naintindihan kung bakit siya nanginginig nung binuksan niya ang closet kinabukasan. Hinahanap niya pala ang original na titulo. Akala niya madadala ko o maitatago niya para may laban siya.

Tumingin ako sa pinaghalungkat niya. Wala na doon ang brown envelope. Kasi matagal ko na palang inilipat sa school locker ko, tatlong buwan na ang nakalipas, nung minsang sinabi niya na, “Ako na mag-aayos ng mga papeles natin, para hindi magulo.” Naramdaman kong may mali, kaya inilipat ko.

“Carlo, matagal nang wala dito iyon,” sabi ko nang kalmado.

Napaiyak siya. Hindi dahil sa pagsisisi sa akin, kundi dahil sa takot.

“Liza, may problema sa project namin. Kailangan ko ng pera. Sabi ng boss ko, pwede sanang i-sanla muna yung condo. Sabi ko sa kanya, amin naman ito. Hindi ko alam na sa’yo lang pala nakapangalan.”

Doon bumagsak lahat. Hindi lang pala ako ang pinapahirapan niya sa maliliit na bagay. May malaki pa siyang tinatago.

Si papa, humakbang sa harap ko. “Carlo, anak, hindi ganyan ang usapan. Yung pera na nilagay ng anak ko sa joint account, nasaan na?”

Hindi siya makasagot. Yumuko lang siya.

Masakit. Sobrang sakit. Parang yung sinigang ni mama kanina, kumukulo pa sa lalamunan ko. Pero sa unang pagkakataon sa loob ng dalawang taon, malinaw ang isip ko.

Hindi na ako yung babaeng maghihintay hanggang alas dose ng gabi na may hawak na mainit na kanin habang siya nakatingin sa cellphone.

Tumingin ako kay Carlo, at sa unang pagkakataon, hindi ako natakot.

“Carlo, bukas, sa barangay tayo mag-usap. Dala ko ang lahat ng resibo, lahat ng bank slip. Hindi mo na ako pwedeng takutin na wala akong madadala. Kasi ang totoo, lahat ng nandito, ako ang bumuo.”

At doon, umalis kami ni papa. Naiwan siyang nakatayo sa gitna ng kalat na siya mismo ang gumawa. Bitbit ko ang photocopy ng titulo na ngayon ay hawak ko nang mahigpit, at isang maliit na desisyon sa puso ko na hindi na ako babalik para magmakaawa, kundi para bawiin kung ano ang akin.

Salamat sa pagbabasa hanggang dito 🙏 Nasa comments section na ng page ang susunod na bahagi. I-click ang “View all comments” para mabasa ang Bahagi 4 👇📖