Bahagi 3: Pitong taong sakripisyo ko na itinuring nilang libangan lang, ang gabi-gabing pagtitiis ko sa jeep ng alas-kwatro at ang lihim na pag-iipon ko ng allowance para sa sariling pana, lahat ay mabubunyag sa harap ng pamilyang akala ko ay mahal ako pero ako pala ang laging isinasakripisyo

Hindi ko binuksan ang pinto.

Nanatili akong nakaupo sa sahig, yakap ang laptop.

Si Mama sa labas, katok nang katok.

“Andrea, binabasa mo ba yung chat sa family GC? Ano yung sinasabi ng coach mo na aalis ka bukas? Naglolokohan ba tayo?”

Si Kuya Miguel sumali na rin.

“Andi, wag ka ngang ganyan. Usap tayo ng maayos. Hindi ka pwedeng umalis bukas, Division Meet ni Elise sa Sabado, sino mag-aasikaso sa gamot niya?”

Doon na ako sumagot, mahina pero buo.

“Hindi na ako yaya. Hindi na ako reserba.”

Binuksan ko ang pinto.

Nakatayo silang tatlo sa labas. Si Elise, nasa likod, nakasilip, hawak pa rin ang inhaler kahit hindi naman inaatake.

Tinaas ko ang phone, pinakita ang approved email galing sa Philippine Sports Commission.

“Naibalik ko na yung slot ko. Bukas, alas-singko ng umaga, aalis na ako papuntang Baguio. Anim na buwang closed training sa Teachers Camp.”

Namutla si Mama.

“Anong kapal ng mukha mo! Ako ang nanay mo! Ako ang pumirma! Paano mo nabawi?”

“Dahil 18 na ako, Ma. Legal na akong pwedeng pumirma para sa sarili ko. Sabi ng PSC, hanggang alas-dose ng gabi ngayong araw, pwede i-overrule ang pirma ng guardian pag debut na.”

“Libangan mo lang yan!” sigaw ni Mama.

“Libangan?”

Doon na bumigay ang boses ko.

“Ma, pitong taon. Pitong taon akong gumigising ng alas-kwatro para sumakay ng unang jeep mula Project 8 papuntang Marikina. Yung baon kong 150 pesos, 50 lang kinakain ko, yung 100 tinitipid ko para sa pamasahe. Nung nasira yung first bow ko na bigay ng barangay, nag-tutor ako ng Math sa mga grade 6 tuwing gabi sa halagang 200 pesos per hour para makabili ng second-hand riser sa Cartimar.”

“Nung kailangan ko ng arm guard, naglinis ako ng mga pana sa club. Hindi niyo man lang tinanong kung magkano ang tournament fee sa Palarong Pambansa qualifiers. Akala niyo binayaran niyo? Hindi. Scholar ako ng DOST, at yung kulang, hiniram ko kay Coach, binayaran ko sa pagiging assistant niya.”

Tahimik si Kuya.

“Alam niyo ba kung ilang beses akong na-reject sa national pool bago ako nakapasok? Tatlong beses. Tatlong taon. Habang kayo lahat nasa SM nanonood kay Elise, ako nasa field, umuulan, nagpa-practice mag-isa.”

Si Elise biglang humikbi ulit.

“Ate, bakit mo sinasabi yan… parang kasalanan ko pa na may sakit ako…”

“Ako ba nagsabing kasalanan mo?”

Tumingin ako sa kanya.

“Ang sinasabi ko, bakit kailangang ako palagi ang mag-adjust? Bakit nung debut ko, mas pinili niyo ang rehearsal niya kaysa sa mismong anak niyong mag-de-debut? Bakit yung bouquet na para sa akin, sa kanya napunta?”

Hindi nakasagot si Josh, na nakatayo lang sa gilid, nakayuko.

“Josh,” sabi ko sa kanya.

“Alam mo ba kung gaano ko hinintay yung surprise mo? Akala ko proposal ng prom? Akala ko singsing? Yun pala, ibibigay mo sa kapatid ko.”

“Andi, hindi mo naiintindihan, hawak niya kamay ko, umiiyak siya…”

“At ako? Nung umiiyak ako sa CR ng school, sino humawak ng kamay ko? Si Ma’am Delgado na hindi ko kaano-ano!”

Natahimik ang buong bahay.

Si Mama, imbes na mag-sorry, nagbago ng tono.

Nag-iba ang mukha, naging biktima.

“Sige! Umalis ka! Kung yan ang gusto mo, umalis ka! Pero wag ka nang babalik dito! Hindi kita anak pag sumama ka sa training na yan!”

“Ma!” awat ni Kuya, pero hindi na siya pinakinggan.

“Tingnan natin kung hanggang saan ka dadalhin ng yang pana mo! Pag nagutom ka dun sa Baguio, wag kang tatawag!”

Pumasok ako sa kwarto, kinuha ang duffel bag kong luma na.

Wala akong masyadong damit na isasama.

Isang pares ng training shirt, leggings, yung lumang jacket ko ng Palaro, at yung bow case ko.

Si Josh humabol sa kwarto.

“Andi, please. Isipin mo si Elise. Isipin mo kami.”

“Matagal ko na kayong inisip, Josh. Panahon naman para isipin ko sarili ko.”

Kinabukasan, alas-kwatro ng umaga.

Hindi ako nagpaalam.

Nag-book ako ng Grab papuntang Cubao Bus Terminal.

Doon naghihintay ang coaster ng PSC.

Si Coach Dela Cruz, naka-cap, nakangiti.

“Akala ko hindi ka darating.”

“Darating po ako, Coach. Kahit mag-isa.”

Habang umaandar ang bus paakyat ng Kennon Road, umiyak ako.

Hindi dahil sa lungkot.

Dahil sa wakas, yung apat na bakanteng upuan sa buhay ko, iniwan ko na.

Pagdating sa Teachers Camp, Baguio, ibang mundo.

Lamig, hamog, alas-singko pa lang gising na lahat.

Anim na buwan.

Walang cellphone ng dalawang buwan sa simula.

Walang Jollibee.

Puro ensayo.

6 AM to 8 PM.

Paltos sa daliri, sugat sa braso.

May mga araw na gusto ko nang sumuko.

May isang gabi, habang nag-aayos ako ng bow string, tumawag si Kuya Miguel, palihim.

“Andi, kumusta ka?”

“Buhay pa.”

“Si Mama… galit pa rin. Pero si Elise, hindi nanalo sa Division. Na-ospital siya dahil sa hika after ng performance. Sinisisi ka ni Mama.”

Napatawa ako.

“So kasalanan ko pa rin na hindi siya nanalo?”

“Hindi… gusto ko lang sabihin, yung allowance na pinapadala ni Mama dati para sayo, kinuha na niya. Pinang-enroll daw kay Elise sa private dance workshop sa Alabang. 35k daw.”

Doon ako mas nasaktan.

Yung perang pinag-ipunan ko? Yung DOST allowance na naka-save sa joint account namin ni Mama?

Kinuha nila.

Pero hindi na ako nagulat.

Isang buwan bago matapos ang training, may final selection.

Top 3 lang kukunin para sa SEA Games pool.

Kalaban ko, mga anak ng mayayaman, may sariling coach, may imported Hoyt bows.

Ako, second-hand na Win&Win.

Pero nung tinawag ang pangalan ko…

“Andrea Sofia Reyes, Rank 2, Women’s Recurve, Philippine National Team Reserve to SEA Games 2027!”

Napaiyak si Coach.

Ako, napaluhod sa damuhan ng Baguio.

Doon ko naalala ang debut ko.

Walang naglagay ng pin sa akin noon kundi teacher ko.

Ngayon, sa dibdib ko, may patch na…

PILIPINAS.

Pero hindi pa tapos ang kwento.

Isang linggo bago kami ibaba sa Manila para sa awarding, nakatanggap ako ng tawag.

Hindi galing sa pamilya ko.

Galing sa isang reporter ng ABS-CBN Sports.

“Andrea, may kumakalat na post sa TikTok. Kapatid mo raw si Elise Reyes? Sinasabi ng nanay mo sa interview sa barangay na pinabayaan mo raw ang kapatid mong may sakit para lang sa ambisyon mo. May video pa si Elise na umiiyak.”

At sa background ng video…

Nakita ko si Josh.

Hawak pa rin ang kamay ni Elise.

Doon ko na-realize, kahit nasa Baguio ako, sinusubukan pa rin nilang hilahin ako pababa para lang maging kontrabida sa kwento nila.