Bahagi 3
Akala ko tapos na ang lahat nang harangin niya ako sa tapat ng inuupahan kong apartment sa Project 8, pero may tinatago pala siyang katotohanan tungkol sa gabi ng pag-alis ko noon.

Natulala ako sa tanong ni Enzo.

“Bakit kamukha ko si kuya?”

Si Carlo naman, nabitawan niya yung hawak niyang cellphone, nahulog sa sahig ng hallway. Hindi niya pinansin. Nakatitig lang siya kay Enzo.

“Enzo, anak…” Garalgal ulit yung boses niya.

Agad kong binuhat si Enzo at ipinasok sa loob ng apartment. Maliit lang yung inuupahan ko, isang kwarto lang na may maliit na sala at kusina. Pero malinis. Pinunasan ko lahat ng alikabok tuwing umaga bago pumasok sa trabaho sa isang logistics company sa Quezon City.

“Enzo, punta ka muna sa kwarto, mag-drawing ka muna ha,” sabi ko.

Tumango si Enzo, pero bago pumasok, lumingon ulit siya kay Carlo na nakatayo pa rin sa pinto.

Hindi ko sinara yung pinto. Hinayaan kong nakabukas nang bahagya.

“Umalis ka na, Carlo. Pagod na yung bata.”

“Grace, please. Hindi ko kaya umalis nang hindi tayo nagkakaintindihan.”

Pumasok siya ng isang hakbang, pero hindi lumagpas sa doormat. Alam niya yung boundary ko.

“Anong gusto mong intindihin? Na hindi mo siya apelyido? Oo, Reyes siya. Enzo Reyes. Kasi ako yung nagdala sa kanya ng siyam na buwan. Ako yung nanganak habang wala ka. Ako yung nagpuyat, ako yung nagpa-check up.”

Umupo ako sa maliit na sofa. Nanginginig pa rin yung kamay ko.

Alam mo ba kung paano ako nabuhay sa Laguna? Nung umuwi ako, buntis na akong tatlong buwan. Si Ate Lani, may dalawang anak na, pero tinanggap pa rin kami. Sa maliit na bahay nila sa San Pablo, dun ako natulog sa sala. Yung kapatid kong si Junjun, araw-araw bumabyahe mula Calamba papuntang Manila para mag-deliver, tapos pag-uwi mag-aabot ng ₱500 para sa gatas.

Yung ₱3,000 na hiniram ko kay Ate Lani pamasahe, hanggang ngayon hindi ko pa nababayaran nang buo. Hinuhulog-hulugan ko ₱200 kada buwan.

Nanganak ako sa public ospital. Walang aircon, puno yung ward. Si Ate Lani lang yung nasa tabi ko. Nung umiyak si Enzo sa unang beses, wala akong ibang naisip kundi, paano ko bubuhayin to mag-isa?

Pero nabuhay kami. Nagtrabaho ako sa isang maliit na sari-sari store habang karga si Enzo. Nung isang taon na siya, bumalik ako ng Quezon City. Nag-apply ako nang nag-apply. Na-hire ako bilang admin assistant. Maliit lang ang sahod, ₱22,000, pero sapat na para sa upa na ₱6,500 at sa baon ni Enzo sa preschool.

Lahat yun, ginawa ko nang wala ka.

“Alam ko,” sabi ni Carlo. Umupo siya sa sahig, sa tapat ng pinto, parang ayaw niyang dumihan yung loob ng bahay ko. “Araw-araw kong iniisip yun. Alam mo ba nung gabi na umalis ka, bumalik ako sa cafe? Hinanap kita. Sinundan kita hanggang sa labas, pero nakasakay ka na ng jeep.”

“Wala ka dun. Naghintay ako ng limang segundo sa pinto,” sabi ko, halos pabulong.

“Nataranta ako, Grace. Paglabas ko, wala ka na. Tinawagan kita, naka-off yung cellphone mo. Akala ko galit ka lang, babalik ka rin kinabukasan.”

Naka-off yung cellphone ko kasi lowbat ako at wala akong pamasahe para mag-stay sa city. Hindi niya alam yun.

“Yung studio, totoo bang nalugi?” tanong ko.

Tumango siya. “Oo. Yung dalawang kliyente na malaki, umatras kasi hindi ko naasikaso nung mga araw na stress ako dahil sa atin. Napilitan akong magsara ng maliit na opisina sa Makati. Lumipat ako sa co-working space. Baon ako sa ₱200,000 na utang sa kaibigan ko. Pero ngayon, okay na. Nabayaran ko na. May bago na ulit akong studio sa BGC, maliit pero kumikita na.”

“Congratulations,” sabi ko, walang emosyon.

“Grace, hindi ako pumunta dito para magyabang. Gusto ko lang sabihin na, kung alam ko lang na buntis ka talaga at tutuloy mo, hindi kita hahayaang umalis.”

“Buntis talaga ako. Pinakita ko sa’yo yung papel. Anong akala mo, nagbibiro ako?”

“Akala ko… akala ko ginagamit mo lang para madaliin ang kasal. Kasi alam mong ayaw ko pa. Ang immature ko. Ang sama ko.”

Doon siya umiyak. Hindi yung pa-cute na iyak. Yung tahimik na iyak ng lalaking matagal nang pinipigilan.

“Yung bracelet,” sabi ko, napansin ko ulit yung kahon sa bulsa niya.

Dahan-dahan niyang kinuha. Luma na, pero pinakinis pa rin.

“Regalo mo sa akin nung 4th anniversary natin. Sabi mo, isuot ko kapag kinakabahan ako. Hindi ko hinubad nung mga panahong wala ka. Kahit nalugi ako, suot ko pa rin.”

Hindi ako nakasagot. Naalala ko yung bracelet na yun. Binili ko sa Greenhills gamit yung unang sweldo ko, ₱1,500 lang. Sabi niya corny, pero isinuot niya.

“Grace, hindi ako humihingi na patawarin mo ako agad. Hindi rin ako humihingi na ibigay mo sa akin si Enzo. Gusto ko lang… gusto ko lang makita siya minsan. Gusto ko lang malaman na okay kayo.”

Lumabas si Enzo sa kwarto, may dalang drawing.

“Mama, tapos na ako.”

Drawing ng pamilya. May mama, may bata, at may isa pang figure na malabo.

“Sino to, anak?” tanong ko.

“Si Papa. Sabi ni Lola sa Laguna, may papa ako pero nasa Manila nagwo-work.”

Parang sinaksak ako.

Si Ate Lani pala, kinukwento kay Enzo na may papa siya.

Tumingin ako kay Carlo, umiiyak na rin siya nang tuluyan.

“Enzo,” sabi ni Carlo, dahan-dahang lumapit pero lumuhod sa malayo para hindi matakot si Enzo. “Gusto mo ba minsan maglaro tayo?”

Tumingin si Enzo sa akin, naghihintay ng permiso.

Doon ko narealize, hindi na lang ito tungkol sa akin. Tungkol na rin ito kay Enzo. Hindi ko pwedeng itago habambuhay kung sino ang tatay niya.

Pero hindi ibig sabihin na ibibigay ko lahat.

Isang maliit na desisyon lang muna.

“Carlo, makikinig ka ba sa akin?” sabi ko.

Tumango siya agad.

“Pwede kang dumalaw. Dito lang sa labas ng building, o sa playground ng barangay tuwing Sabado. Isang oras lang. Pero hindi mo pwedeng kunin si Enzo nang hindi ako kasama. At hindi mo pwedeng baguhin ang apelyido niya. Reyes siya. Enzo Reyes. Hanggang sa siya mismo ang magdesisyon paglaki niya.”

“At isa pa, hindi mo kailangang magbigay ng pera para bilhin ang loob namin. Kung gusto mong tumulong, tulong lang. Hindi bayad.”

Tumango si Carlo nang mabilis, parang bata.

“Oo, Grace. Kahit ano. Kahit isang oras lang sa isang linggo, okay na sa akin.”

Tumayo ako, kinuha yung drawing ni Enzo at idinikit sa ref.

Sa likod ko, narinig kong bumuntong-hininga si Carlo.

“Grace, yung number mo… yun pa rin ba?”

“Hindi na. Bago na. Pero ibibigay ko sa’yo yung bago para kay Enzo lang.”

Kinuha ko yung cellphone ko at tinype yung number.

Nang iabot ko, nagdikit yung mga kamay namin sandali.

Malamig pa rin yung kamay niya, kagaya nung huli kaming nagkita sa cafe.

Pero ngayon, ako na yung bumitaw una.

Salamat sa pagbabasa hanggang dito 🙏 Nasa comments section na ng page ang susunod na bahagi. I-click ang “View all comments” para mabasa ang Bahagi 4 👇📖