“May boyfriend ka na?” mahina niyang tanong. Hindi ko agad sinagot dahil mas lalo niyang pinatunayang hindi niya alam kung ano na ang nangyari sa buhay ko. “Adrian, pitong taon na tayong hindi nagkikita. Maraming puwedeng magbago sa ganoong kahabang panahon.” Umupo siya sa bakanteng silya nang hindi man lang ako humihiling.

Napatingin si Patricia sa akin, tila nagtatanong kung gusto kong paalisin siya. Bahagya akong umiling dahil may mga bagay na nais ko ring matapos ngayong araw. Sa pitong taon, hindi ko kailanman hiniling na magkaroon kami ng pagkakataong mag-usap. Pero ngayong nasa harapan ko siya, naisip kong baka ito na ang tamang oras para tuluyang isara ang isang mahabang kabanata.

“Akala ko babalik ka pagkatapos mong makatapos,” sabi ni Adrian. “Noon, sinabi mong kaya mong maghintay kahit gaano katagal.” Napatingin ako sa kaniya at hindi napigilang mapailing. “Totoo iyon. Pero sinabi ko iyon bago mo ibinigay sa ibang babae ang pagkakataong ipinangako mong para sa atin.”

Huminga siya nang malalim bago muling nagsalita. Ipinaliwanag niyang noon ay naniniwala siyang kaya kong makapasok sa isang magandang paaralan kahit walang espesyal na tulong. Samantalang si Camille raw ay nangangailangan ng pagkakataong hindi nito kayang makuha nang mag-isa. Nakinig ako hanggang matapos siya dahil iyon din ang paliwanag na narinig ko pitong taon na ang nakalipas.

“Kung ganoon, bakit hindi mo ako tinanong?” mahinahon kong sagot. “Bakit kailangan mong baguhin ang application ko nang ikaw lang ang nagdesisyon? Bakit mo ipinangako ang kasal para tanggapin ko ang isang desisyong hindi naman akin?” Napakurap siya, at sa unang pagkakataon, wala siyang kaagad na naisagot.

Naalala ko ang gabing nalaman kong naisumite na ang application ko sa art school. Nasa mesa pa noon ang mga papel na ilang linggo kong pinaghandaan. May sarili akong mga pangarap, at hindi lamang iyon ang makasama si Adrian. Gusto kong subukin ang kakayahan ko sa pinakamahuhusay na paaralang kaya kong abutin. Ngunit dahil nagtiwala ako sa kaniya, hinayaan kong siya ang tumulong sa pag-aayos ng mga papeles ko.

Hindi ko sinasabing siguradong matatanggap ako sa unibersidad na gusto ko. Maaaring pumasa ako, maaari ring hindi. Pero ang desisyong iyon ay dapat nanggaling sa akin. Iyon ang pagkakataong inalis sa akin ni Adrian nang piliin niyang siya ang magtakda kung saan ako nararapat.

“Akala ko mas madali para sa iyo kapag hindi ka napasailalim sa pressure,” sabi niya. “Alam kong magaling ka sa sining, Andrea. Gusto ko lang na magtagumpay ka sa larangang bagay sa iyo.” Napatingin ako sa kaniya nang matagal. “Ang problema, Adrian, hindi mo nakita ang pagkakaiba ng pagtulong sa akin at pagkontrol sa buhay ko.”

Bahagyang bumukas ang kaniyang bibig, ngunit wala siyang masabi. Sa tabi ko, marahang pinisil ni Patricia ang aking kamay. Hindi siya nakisali, pero sapat na ang presensiya niya para iparamdam na hindi ko kailangang harapin nang mag-isa ang pag-uusap na iyon. Noon, si Adrian ang taong palagi kong hinahanap kapag nahihirapan ako. Ngayon, natututo akong maging matatag kahit siya mismo ang dahilan ng sakit na nararamdaman ko.

Maya-maya, may mahinang boses na narinig mula sa likuran namin. “Adrian, kanina ka pa hinahanap sa loob.” Paglingon ko, nakita ko si Camille na nakatayo ilang hakbang mula sa mesa. Nakatingin siya sa amin, at halatang hindi komportable sa tagpong nadatnan niya. Tumayo si Adrian, ngunit hindi siya umalis.

“Camille, kailangan lang naming mag-usap,” sabi niya. Tumango ang babae, saka tumingin sa akin. “Andrea, alam kong matagal na tayong hindi nagkita. Hindi ko rin alam kung paano kita kakausapin pagkatapos ng nangyari noon.” Hindi ko inaasahan ang paglapit niya, pero pinili kong makinig.

“Alam mo ba kung gaano kahalaga sa akin ang pagkakataong iyon?” tanong ko. Napayuko siya at marahang tumango. “Alam ko. Alam ko ring ang tingin ng lahat, ikaw ang isasama ni Adrian.” Nanginginig ang boses niya habang idinadagdag na noong una ay hindi rin siya makapaniwalang siya ang pinili.

“Pero tinanggap mo,” sabi ko. Hindi ko iyon sinabi para ipahiya siya kundi para malinaw naming harapin ang nangyari. Tumango siyang muli. “Oo. Tinanggap ko dahil pangarap ko talagang makapasok doon. At noon, mas inisip ko ang pagkakataong ibinigay sa akin kaysa sa magiging epekto nito sa iyo.”

Sa unang pagkakataon, narinig kong direkta niyang inamin ang bahagi niya sa nangyari. Wala siyang mahabang paliwanag o dahilan para sisihin ako. Nakita kong nahihirapan siyang tumingin nang diretso sa aking mga mata. Ngunit kahit gaano pa katapat ang sinabi niya, hindi nito mababago ang naging desisyon nila.

“Hindi ko hinihinging ibalik ninyo ang pitong taon,” sabi ko. “Hindi rin ako nandito para hingin ang naging buhay mo, Camille. Ang gusto ko lang ay maintindihan ninyo na may taong nasaktan dahil sa ginawa ninyong desisyon.” Tahimik siyang tumango, habang si Adrian ay nanatiling nakatayo sa pagitan naming dalawa.

“Pero Andrea, naging maayos naman ang buhay mo, hindi ba?” biglang tanong ni Adrian. “Nakapag-aral ka sa abroad. Mukhang maganda ang trabaho mo ngayon.” Hindi ko alam kung bakit mas masakit pakinggan ang sinabi niyang iyon kaysa sa una niyang paliwanag. Parang dahil nakaahon ako sa sakit na idinulot niya, naniniwala siyang hindi na mahalagang kilalanin ang pagkakamali niya.

“Hindi ibig sabihin na naging maayos ang buhay ko ay tama ang ginawa mo noon,” sagot ko. “At hindi dahil nakaya kong mag-isa, wala na akong karapatang masaktan.” Napatingin siya sa sahig. Sa pagkakataong iyon, hindi ko na hinintay ang susunod niyang dahilan.

Kinuha ko ang cellphone ko para tingnan ang oras. May mensahe mula kay Daniel na nagtatanong kung nakapagpahinga na ba ako mula sa biyahe. Napangiti ako nang mabasa iyon. Napansin ni Adrian ang pagbabago sa mukha ko, at lalo siyang nanahimik.

“Siya ba?” tanong niya, habang nakatingin sa cellphone ko. “Ang taong nagbigay sa iyo ng singsing?” Tumango ako. Hindi ko kailangang ipaliwanag kung gaano kaiba ang pakiramdam na may taong nagtatanong muna bago magdesisyon para sa akin. Ngunit sa sandaling iyon, naisip kong dapat niyang malaman ang katotohanan.

“Si Daniel ang asawa ko,” sinabi ko.

Parang natigilan ang buong katawan ni Adrian. Maging si Camille ay napatingin sa singsing ko bago ibinalik ang tingin sa mukha ko. Hindi ko alam kung ano ang inaasahan nilang marinig, ngunit malinaw na hindi iyon ang sagot na kanilang inihanda ang sarili.

“Kasal ka na?” halos pabulong na tanong ni Adrian. “Kailan pa?” Hindi ko piniling sagutin kaagad ang ikalawang tanong. Sa halip, tiningnan ko siya nang diretso at sinabing, “Matagal na akong may sariling pamilya. Hindi ko kailangang humingi ng pahintulot mo para magpatuloy sa buhay.”

Napahawak siya sa likod ng silya. Ilang segundo siyang tahimik bago nagsalita muli. “Pero Andrea, nang umalis ka, akala ko galit ka lang. Akala ko kapag lumipas ang panahon, makakapag-usap pa tayo at maaayos ang lahat.” Hindi ko napigilang mapabuntong-hininga dahil ngayon ko lamang narinig kung gaano kalayo ang naging pananaw namin sa paghihiwalay.

Para sa akin, tapos na ang lahat nang mawala ang tiwala ko sa kaniya. Para sa kaniya, tila isa lamang iyong problemang puwedeng ipagpaliban hanggang handa na siyang ayusin. Hindi niya napansin na habang naghihintay siya sa sarili niyang pagkakataon, ako naman ay natutong mabuhay nang wala siya. At ngayon, hindi na maaaring baguhin iyon ng kaniyang pagsisisi.

“Adrian, hindi ako umalis para parusahan ka,” sabi ko. “Umalis ako dahil kailangan kong mahanap ang sarili kong direksiyon. Sa sobrang tagal kong iniisip kung ano ang gusto mo, halos nakalimutan kong may sarili rin akong pangarap.” Unti-unting lumambot ang ekspresyon niya, ngunit hindi na iyon sapat para baguhin ang damdamin ko.

Nagpaalam si Patricia na magbabayad muna siya ng pagkain namin sa counter. Naiwan akong nakatayo sa harap nina Adrian at Camille. Hindi ko na naramdaman ang parehong takot na bumalot sa akin nang una ko silang makita sa hallway. Sa halip, mas naging malinaw kung ano ang kailangan kong gawin.

“May gusto sana akong sabihin bago tayo maghiwalay,” sabi ko. “Ayoko nang dalhin ang nangyari noon sa natitira pang mga taon ng buhay ko. Pero hindi ibig sabihin noon na maaari tayong bumalik sa dati.” Tumango si Camille habang si Adrian ay patuloy na nakatingin sa akin.

“Gusto kong humingi ng tawad,” sabi ni Camille. “Hindi ko hihilinging patawarin mo agad ako. Alam kong hindi sapat ang isang salita para mabawi ang nawala sa iyo.” Sa pagkakataong iyon, pinakinggan ko siya nang walang galit. “Salamat sa pag-amin. Pero kailangan ko pa rin ng distansiya.”

Unti-unting lumingon sa akin si Adrian. “Andrea, puwede ba kitang makita ulit? Kahit minsan lang, para makapag-usap tayo nang maayos?” Narinig ko ang pakiusap sa boses niya. Ngunit sa halip na maawa, naramdaman ko ang bigat ng responsibilidad na manatiling tapat sa buhay na pinili ko.

“Hindi na tayo kailangang magkita nang tayo lang,” sagot ko. “May asawa ako, at may sarili na akong buhay. Kung may gusto ka pang sabihin tungkol sa nakaraan, sabihin mo na ngayon.” Nanatili siyang tahimik, tila naghahanap ng mga salitang matagal niyang hindi nasabi.

Pagbalik ni Patricia, kinuha ko na ang aking bag. Hindi ko balak pahabain ang gabing dapat sana ay simpleng pagkikita lamang namin ng isang kaibigan. Ngunit bago kami umalis, muling tinawag ni Adrian ang pangalan ko. Napahinto ako at humarap sa kaniya.

“Kung noon ko pa alam na tuluyan kitang mawawala, hindi ko sana ginawa iyon,” sabi niya. Hindi ko alam kung iyon ba ang pinakamalapit niyang pag-amin sa kaniyang pagkakamali. Ngunit sapat na iyon para maunawaan kong sa wakas ay nakikita na niya ang naging halaga ng kaniyang desisyon.

Tumingin ako sa kaniya at mahinahong sumagot. “Adrian, hindi mo dapat kailangang mawala ako bago mo matutunang igalang ang gusto ko.” Pagkatapos, hinawakan ko ang braso ni Patricia at naglakad papunta sa labasan.

Nang makarating kami sa pintuan ng restaurant, tumunog ang cellphone ko. Si Daniel ang tumatawag. Huminto ako, humarap kay Patricia, at sinabi sa kaniyang sasagutin ko muna ang tawag bago kami umalis. Sa pagkakataong iyon, nagpasya akong ikuwento sa asawa ko ang lahat ng nangyari ngayong gabi.

Bahagi 4

“Hello, mahal. Nakakain ka na ba?” Iyon ang unang tanong ni Daniel nang sagutin ko ang tawag. Sa simpleng pangungusap na iyon, biglang gumaan ang pakiramdam ko. Lumayo ako nang kaunti sa pintuan ng restaurant habang naghihintay si Patricia. “Oo, pero may gusto akong ikuwento sa iyo.”

Napansin agad ni Daniel ang seryosong tono ko. Hindi siya nagtanong nang sunod-sunod o nagmadaling magbigay ng opinyon. Hinayaan niya akong magsalita tungkol sa hindi inaasahang pagkikita namin ni Adrian at Camille. Tahimik siyang nakinig habang ikinukuwento ko ang mga sinabi namin sa isa’t isa.

“Masakit pa rin pala kapag nakita mo nang personal ang mga taong naging dahilan ng pinakamalaking pagkadismaya mo,” inamin ko. “Pero ibang-iba na ang nararamdaman ko ngayon. Hindi na ako naghihintay ng paliwanag para makapagpatuloy.” Sandaling tumahimik si Daniel bago marahan niyang sinabi, “Masaya akong pinili mong sabihin sa akin.”

Napatingin ako sa singsing sa kamay ko. Hindi minsan sa aming pagsasama nagtanong si Daniel tungkol sa nakaraan ko, ngunit hindi niya ako pinilit magkuwento nang higit sa kaya ko. Alam niyang may dati akong relasyon na nagtapos sa masakit na paraan. Alam din niyang may mga alaalang hindi madaling ikuwento, kahit sa taong pinagkakatiwalaan mo.

“Hindi ka ba nagagalit?” tanong ko. Mahina siyang natawa bago sumagot. “Bakit naman ako magagalit dahil nagkaroon ka ng buhay bago tayo nagkakilala? Ang mahalaga, okay ka ngayon.” Nang marinig ko iyon, mas lalo kong naunawaan kung bakit siya ang pinili kong makasama habang buhay.

Hindi palaging perpekto ang relasyon namin ni Daniel. May mga pagkakataong hindi kami nagkakasundo, lalo na kapag pareho kaming abala sa trabaho. Ngunit kapag may mahalagang desisyon, hindi siya nauunang pumili para sa akin. Nakikinig siya, nagtatanong, at nirerespeto ang sagot ko kahit magkaiba ang aming opinyon.

“Uuwi ka na ba?” tanong niya. Sinabi kong kasama ko pa si Patricia at babalik na rin kami sa kani-kaniyang lugar. Bago matapos ang tawag, mahinahon niyang sinabi, “Mag-ingat ka. At kung kailangan mo pang pag-usapan ang nangyari, nandito lang ako.” Napangiti ako at sumagot, “Alam ko. Salamat, mahal.”

Pagkatapos kong ibaba ang cellphone, lumapit si Patricia sa akin. Napansin niyang mas kalmado na ang mukha ko. “Si Daniel ba iyon?” tanong niya. Tumango ako at sinabing naikuwento ko na ang hindi inaasahang pagkikita namin. Ngumiti siya nang marinig na maayos kaming nag-usap.

“Ang laki na talaga ng ipinagbago mo, Andrea,” sabi niya habang naglalakad kami papunta sa parking area. “Noong high school, kapag nalulungkot si Adrian, ikaw agad ang gumagawa ng paraan para mapasaya siya. Minsan, nakakalimutan mo nang isipin kung masaya ka rin ba.” Napatahimik ako dahil may katotohanan ang sinabi niya.

Noon, iniisip kong ang pagmamahal ay nangangahulugang handa kang magsakripisyo para sa taong mahalaga sa iyo. Kapag may gusto si Adrian, sinusubukan kong intindihin kung bakit iyon ang pinakamahusay. Kapag may pangarap siya, ginagawa kong pangarap ko rin. Hindi ko namalayang unti-unting lumiliit ang puwang para sa mga bagay na gusto ko mismo.

“Hindi ko naman pinagsisisihang minahal ko siya,” sinabi ko kay Patricia. “Totoo ang naramdaman ko noon. Pero sana mas maaga kong natutuhan na hindi kailangang isuko ang sarili para patunayang nagmamahal ka.” Tumango siya at mahigpit akong niyakap.

Akala namin ay tuluyan nang matatapos ang gabi roon. Ngunit bago kami makalapit sa sasakyan, narinig namin ang mabilis na mga yabag mula sa likuran. Paglingon ko, nakita kong papalapit si Adrian. Ilang hakbang sa likuran niya si Camille, na halatang sinusubukang kausapin siya.

“Andrea, sandali!” tawag ni Adrian. Napahinto si Patricia at tumingin sa akin, naghihintay ng magiging desisyon ko. Hindi ako tumakbo palayo o umiwas. Sa halip, humarap ako sa kaniya dahil may huling bagay na kailangan kong malinaw na sabihin.

Huminto si Adrian ilang hakbang mula sa amin. Halatang nagmamadali siya, ngunit pinilit niyang ayusin ang paghinga bago magsalita. “Hindi ko kayang matapos nang ganito lang ang pagkikita natin.” Napatingin ako sa kaniya. “Ano pa ba ang gusto mong mangyari, Adrian?”

“Gusto kong maintindihan kung paano mo ako tuluyang nakalimutan,” sagot niya. “Pitong taon tayong hindi nagkita, pero para bang wala na akong halaga sa iyo.” Napailing ako dahil hindi niya pa rin lubos na naiintindihan ang nangyari. “Hindi kita nakalimutan. Ang pagkakaiba, hindi ko na ginawang sentro ng buhay ko ang alaala mo.”

Humakbang siya palapit, ngunit hindi niya ako hinawakan. “Akala ko, kapag nagkita tayong muli, may pagkakataon pa akong ayusin ang lahat.” Napatingin siya sa singsing ko. “Bakit, Andrea? Hindi ba sinabi mong ako lang ang lalaking pakakasalan mo habang buhay?”

Sa loob ng ilang segundo, para akong bumalik sa panahon ng aming kabataan. Naalala ko ang dalawang batang magkahawak-kamay na nangangarap makapag-aral sa magandang unibersidad. Naalala ko ang mga pangakong binitiwan namin noong naniniwala pa kaming kayang lampasan ng pag-ibig ang lahat. Ngunit malinaw din sa akin kung bakit hindi natupad ang mga pangakong iyon.

“Oo, sinabi ko iyon,” sagot ko. “At noong sinabi ko iyon, buong puso akong naniniwala.” Nagtagpo ang aming mga mata. “Pero nang piliin mong magdesisyon para sa akin at ibigay sa iba ang pagkakataong inaakala kong sabay nating haharapin, may nabago sa pagitan natin.”

“Hindi naman kita piniling saktan,” mabilis niyang sagot. “Gusto ko lang tulungan si Camille. Akala ko maiintindihan mo dahil alam kong mabuti kang tao.” Hindi ko napigilang mapabuntong-hininga. “Adrian, ang pagiging mabuting tao ay hindi nangangahulugang kailangan kong tanggapin ang lahat ng desisyon mo.”

Nanatili siyang nakatayo, hindi makapagsalita. Nagpatuloy ako habang nakatingin sa kaniya. “Hindi ko hiniling na huwag mong tulungan si Camille. Ang gusto ko noon, kausapin mo ako nang tapat at bigyan mo akong pagkakataong magdesisyon para sa sarili ko.” Tumango siya nang napakabagal, na para bang ngayon lamang niya lubos na naunawaan ang pagkakaibang iyon.

“Akala ko, kapag nangako akong pakakasalan kita pagkatapos nating makapagtapos, magiging sapat na iyon,” sabi niya. Halos pabulong na ang kaniyang boses. “Akala ko hindi magbabago ang pagmamahal mo.” Tiningnan ko siya at mahinahong sumagot, “Hindi puwedeng gawing kapalit ng respeto ang pangako ng kasal.”

Lumapit si Camille, ngunit nanatili siyang may kaunting distansiya sa aming dalawa. “Adrian, tama na,” mahina niyang sinabi. “May asawa na si Andrea. Kailangan nating respetuhin iyon.” Napalingon si Adrian sa kaniya, at napansin kong hindi rin madali para kay Camille ang sabihin ang mga salitang iyon.

“Camille, hindi ko sinusubukang sisihin ka sa lahat,” sabi ko. “Alam kong may sarili kang pangarap noon. Pero sana maintindihan mo rin kung bakit hindi naging madali para sa akin ang nangyari.” Tumango siya, at bahagyang namula ang kaniyang mga mata.

“Naiintindihan ko na ngayon,” sagot niya. “Noong tinanggap ko ang pagkakataon, ang iniisip ko lang ay makapasok sa unibersidad. Hindi ko inisip na may isang taong nawalan ng pagkakataong pumili.” Huminga siya nang malalim. “Pasensiya na, Andrea. Hindi ko na maibabalik ang dati, pero hindi ko na idadahilan ang pangarap ko para balewalain ang sakit na naidulot namin.”

Tahimik akong nakinig. Hindi ko inaasahang maririnig ko ang ganoong pag-amin mula sa kaniya. Ngunit alam kong kahit gaano katapat ang paghingi ng tawad, hindi nito awtomatikong binubura ang nakaraan. “Salamat,” sabi ko. “Hindi ko kailangang manatiling galit para malaman kong hindi na dapat maulit iyon.”

Muling tumingin sa akin si Adrian. “Paano naman ako?” tanong niya. “May magagawa pa ba ako para mapatawad mo ako?” Sa unang pagkakataon ngayong gabi, nakita kong hindi na lamang siya naghahanap ng dahilan para ipagtanggol ang sarili. Ngunit hindi rin ibig sabihin noon na maaari niyang hilinging ibalik ko ang lahat.

“Ang magagawa mo ay tanggapin ang naging desisyon ko,” sagot ko. “Huwag mo nang subukang ibalik ang relasyon na matagal nang natapos. At kung may taong magtitiwala sa iyo sa hinaharap, huwag mong isipin na alam mo ang pinakamabuti para sa kaniya nang hindi mo siya kinakausap.” Hindi ko tinaasan ang aking boses, pero malinaw ang bawat salita.

Napayuko si Adrian. Ilang sandali ang lumipas bago niya sinabi, “Tama ka. Ako ang nagdesisyon noon, pero ikaw ang pinagbayad ko sa naging bunga.” Nang muling mag-angat siya ng tingin, basa na ang kaniyang mga mata. “Pasensiya na, Andrea. Hindi ko na hahayaang maging dahilan ang pagsisisi ko para guluhin ang buhay mo.”

Hindi ako sumagot kaagad. Pinagmasdan ko ang lalaking minsang naging pinakamahalagang tao sa buhay ko. Noon, gagawin ko ang lahat para hindi siya makita nang ganoon kalungkot. Ngunit ngayon, alam kong hindi ko responsibilidad na alisin ang lahat ng sakit na dulot ng sarili niyang mga desisyon.

“Salamat sa pagsasabi niyan,” sagot ko. “Sana maging mas mabuti ang mga susunod mong desisyon.” Pagkatapos ay iniabot ko ang kamay ko kay Patricia. “Kailangan na naming umalis.”

Hindi na humarang si Adrian. Nanatili lamang siyang nakatayo sa tabi ni Camille habang naglalakad kami palayo. Sa huling pagkakataong lumingon ako, nakita kong magkasama silang nakatayo sa ilalim ng ilaw ng parking area. Hindi ko alam kung ano ang magiging buhay nila pagkatapos ng gabing iyon, at hindi ko na kailangang malaman.

Sa biyahe pauwi, mas tahimik kaysa dati si Patricia. Paminsan-minsan ay sinusulyapan niya ako, tila nag-aalalang baka bigla akong maiyak. Ngunit ang totoo, hindi ko naramdaman ang pangangailangang umiyak. Para bang isang lumang sugat ang sa wakas ay naalisan ng bigat na matagal nitong dinadala.

“May pinagsisisihan ka ba sa sinabi mo?” tanong niya. Napaisip ako sandali bago umiling. “Wala. Sa unang pagkakataon, nasabi ko ang lahat nang hindi sinusubukang protektahan ang damdamin ni Adrian.” Ngumiti si Patricia at sinabing iyon ang pinakamahalagang pagbabago na nakita niya sa akin.

Pagdating ko sa tinutuluyan ko, agad akong nagpadala ng mensahe kay Daniel. Sinabi kong ligtas na akong nakabalik at salamat sa pakikinig kanina. Hindi nagtagal, sumagot siya at tinanong kung gusto kong mag-video call bago matulog. Tinanggap ko ang tawag at nakita ko ang pamilyar niyang ngiti sa screen.

“Kumusta ka na?” tanong niya. Ngumiti ako at sinabing mas maayos na ang pakiramdam ko. Hindi niya ako pinilit magbigay ng karagdagang detalye. Sa halip, ikinuwento niya ang mga simpleng nangyari sa araw niya, at napansin kong unti-unting nawawala ang bigat na dala ko mula sa restaurant.

Maya-maya, tinanong niya kung handa na ba akong bumalik sa trabaho kinabukasan. Sinabi kong oo, marami pa akong kailangang gawin para sa kasalukuyan kong proyekto. Napangiti ako nang maalala kung gaano kalayo na ang narating ko mula noong batang babae akong halos sumuko sa mga pangarap dahil sa isang nabigong pag-ibig. Hindi naging madali ang pitong taong lumipas, ngunit bawat hakbang ay nagdala sa akin sa buhay na mayroon ako ngayon.

Bago matapos ang tawag, sinabi ko kay Daniel ang isang bagay na matagal ko nang gustong sabihin. “Salamat dahil hindi mo ako pinipilit maging ibang tao para mahalin mo ako.” Saglit siyang natahimik bago ngumiti. “Hindi mo naman kailangang maging ibang tao, Andrea. Ikaw ang pinili kong mahalin.”

Pagkatapos naming magpaalam, lumapit ako sa bintana. Makikita mula roon ang mga ilaw ng lungsod na minsan kong iniwan nang mabigat ang dibdib. Pitong taon na ang nakalipas, umalis ako dahil pakiramdam ko ay wala na akong lugar sa kinabukasang pinangarap ko. Ngayon, nakabalik ako hindi para habulin ang nawala kundi para harapin ang buhay na ako mismo ang bumuo.

Kinaumagahan, nagpadala ako ng mensahe kay Patricia upang pasalamatan siya sa pagkakaibigang nanatili sa kabila ng mahabang panahon. Napag-usapan naming magkita muli bago ako bumalik sa ibang bansa. Sa pagkakataong iyon, gusto kong makasama siya nang walang alaalang kailangang harapin at walang lumang relasyon na kailangang pag-usapan.

Hindi na ako nagpadala ng mensahe kay Adrian. Hindi ko rin hinanap ang kaniyang pangalan sa social media o binuksan muli ang usapan tungkol sa amin sa lumang group chat. Nagpasya akong panatilihin ang distansiyang sinabi ko sa kaniya. Hindi iyon paghihiganti, kundi paraan ng paggalang sa sarili kong kapayapaan.

Sa mga sumunod na araw, ibinalik ko ang atensiyon sa trabaho, sa mga kaibigang matagal ko nang hindi nakita, at sa mga simpleng bagay na nagpapasaya sa akin. May mga sandaling naaalala ko pa rin si Adrian, ngunit hindi na ako dinadala ng mga alaalang iyon sa parehong sakit. Tinanggap kong may mga taong magiging mahalagang bahagi ng ating nakaraan kahit hindi na sila kabilang sa ating hinaharap.

Nang dumating ang araw ng pag-alis ko, maaga akong nakarating sa airport. Habang naghihintay sa boarding area, napatingin ako sa singsing sa aking daliri. Naalala ko ang tanong ni Adrian kung bakit hindi ko tinupad ang pangakong siya lamang ang pakakasalan ko habang buhay. Ngayon, alam ko na ang pinakasimpleng sagot.

Ang isang pangakong binitiwan sa murang edad ay hindi dapat maging tanikala habang buhay. Maaari tayong magmahal nang buong puso at kalaunan ay matutuhang umalis kapag hindi na tayo nirerespeto. Maaari rin tayong masaktan nang matindi at makahanap pa rin ng bagong pagkakataong maging masaya.

Tumawag si Daniel habang nagsisimula nang pumila ang mga pasahero. Masaya niyang sinabi na naghihintay na siya sa aking pag-uwi. Tumawa ako at sinabing may mga kuwento akong ibabahagi kapag nagkita na kami. Bago ko ibaba ang tawag, sinabi kong mahal ko siya, at narinig ko ang pamilyar niyang sagot.

Pagkatapos, tumayo ako, inayos ang aking bag, at sumama sa pila papunta sa eroplano. Hindi ko na kailangang malaman kung saan napunta ang mga pangarap na minsan naming binuo ni Adrian. May sarili na akong mga pangarap, may taong tunay na gumagalang sa akin, at may buhay na pinili kong tahakin.

At sa unang pagkakataon matapos ang maraming taon, hindi ko na naramdaman na may iniwan akong bahagi ng sarili ko sa nakaraan—dahil sa wakas, buo na akong humaharap sa mas maliwanag at mas masayang kinabukasan.

Salamat sa pagsama sa amin at pagbabasa ng kuwento hanggang dulo 🙏 Iwan sa comments ang iyong opinyon, reaksiyon o suhestiyon. Malaking tulong iyon para mapaganda pa namin ang mga susunod na kuwento. Huwag kalimutang i-follow ang page para hindi mo mapalampas ang mga bagong kuwento araw-araw 📖✨