Bahagi 3
Akala ko simpleng kuripot lang ang biyenan ko, pero nalaman kong sinadya niyang sirain ang heater habang bumibili siya ng bagong damit para sa anak niya

Pagkaalis ni Carlo nung tanghali na yun, hindi ako nakatulog. Nakaupo lang ako sa papag sa kwarto ni Nanay, hawak yung notebook na basa na ng luha sa gilid. Paulit-ulit kong binabasa yung sinulat ko kagabi. Yung tungkol sa heater, sa kamay ko, sa planggana.

Si Nanay, tahimik lang na naglagay ng mainit na salabat sa tabi ko. Hindi siya nagtanong ng marami. Kilala niya ako. Pag tahimik ako, mas malalim yung sugat.

Bandang alas-tres ng hapon, nag-message ulit si Carlo. “Pumunta ka dito bukas, kunin mo yung ibang gamit mo. Si Mama ayaw ka nang pabalikin hanggat hindi ka humihingi ng tawad.”

Parang sinampal ulit ako. Ako pa hihingi ng tawad?

Pero may parte sa utak ko na nagsasabi, sige, puntahan mo. Kunin mo yung gamit mo. Para matapos na.

Kinaumagahan, Disyembre 24, bisperas ng Pasko. Sumama si Nanay sa akin. Hindi para makipag-away, pero para may kasama ako. Pagdating namin sa bahay nila sa Quezon City, bukas yung gate. Amoy pa rin ng sebo yung kusina kahit naglinis na sila.

Nandoon si Aling Lilia, nakaupo, suot pa rin yung bagong beige sweater na natalsikan ko ng sebo. Kita pa yung mantsa sa manggas. Katabi niya si Trish, nakasimangot.

Pagkakita pa lang sa akin ni Aling Lilia, nagsalita na agad siya nang malakas.

“Ayan, dumating na ang prinsesa. Akala mo kung sino ka, binaboy mo kusina ko tapos ikaw pa may ganang umalis?”

Hindi ako sumagot. Dumiretso ako sa kwarto namin ni Carlo dati. Wala na yung ibang gamit ko. Yung mga damit ko na hindi ko nadala, nakatumpok sa sahig, parang basura.

Si Carlo, nakatayo lang sa pinto.

“Angela, sabi ni Mama, mag-sorry ka muna bago mo kunin yan.”

Doon ko naramdaman na mas malalim pa pala yung sugat. Hindi lang yung heater. Hindi lang yung pinggan.

Lumapit ako sa kusina. Tinitigan ko yung heater sa dingding. Yung maliit na box na tatlong buwan nang patay. May nakadikit na papel sa gilid, sulat-kamay ni Aling Lilia: “Wag galawin!”

Biglang nagsalita si Trish, hindi makatiis.

“Ate, ang arte mo kasi. ₱2,000 lang yun. Kung gusto mo pala ng mainit na tubig, edi sana bumili ka. Di yung binaboy mo pa yung sweater ni Mama na ₱3,500.”

Natigilan ako.

₱3,500 na sweater. Yung sweater na suot ni Aling Lilia ngayon.

Doon ko naintindihan lahat.

May pera sila. Hindi sila walang pera. Nagkaroon sila ng pera pambili ng bagong sweater ni Aling Lilia at bagong jacket ni Trish na nakasampay sa likod ng pinto, pero wala silang pera para sa ₱2,000 na heater na kamay ko ang nasisira.

Si Carlo, may bago ring cellphone case na mamahalin. Nakita ko nung isang linggo pa.

Kaya pala sinasabi ni Aling Lilia na “para matuto kang maghirap”. Hindi yun tungkol sa pagtitipid. Kontrol yun.

Gusto niyang makita akong nahihirapan. Gusto niyang ako lang yung naghihirap habang sila, komportable.

Lumapit si Nanay, hinawakan yung kamay ko na bitak-bitak pa rin. Pinakita niya kay Aling Lilia.

“Lilia, tingnan mo naman kamay ng anak ko. Anak mo rin siya nung kinasal siya sa anak mo. Hindi ka ba naawa?”

Sumimangot si Aling Lilia.

“Naartehan lang yan. Kami nga dati, naghuhugas sa poso, walang heater-heater.”

“Eh bakit kayo bumili ng ₱3,500 na sweater kung wala kayong pera sa heater?” Hindi ko na napigilan. Lumabas na lang sa bibig ko.

Natahimik si Aling Lilia. Saglit lang. Tapos sumigaw ulit.

“Anong pakialam mo sa pera ko! Pera ko yun! At bahay ko to! Kung ayaw mo ng patakaran ko, lumayas ka!”

Si Carlo, sa wakas, nagsalita. Pero hindi para ipagtanggol ako.

“Angela, tama na. Sobra ka na. Pera ni Mama yun. Wag mong pakialaman.”

Doon ko naramdaman yung pangalawang klase ng sakit. Yung sakit na alam mong hindi ka talaga kakampihan ng mister mo kahit kailan. Kasi yung bank account niya, joint pa rin sa nanay niya. Kasi yung sahod niya, kay Aling Lilia pa rin dumadaan bago mapunta sa kanya.

Umuwi kami ni Nanay na dala lang yung tumpok ng damit. Wala kaming nakuha na maayos na sagot.

Pagdating sa bahay, binuksan ko yung lumang cabinet namin. Nandoon pa yung resibo ng heater na pinagawa ko dati sa dati kong trabaho. ₱2,000 lang talaga. Isang beses na pagpa-check up lang ng ngipin ni Trish.

Naiyak ako ulit. Pero ibang iyak na. Hindi na iyak ng kawawa. Iyak ng taong nagising.

Si Nanay, nagluto ng sopas para sa Noche Buena. Kaunti lang, pero mainit. Habang kumakain kami, sinabi ko sa kanya,

“Nay, hindi na ako babalik doon.”

Tumango lang si Nanay.

“Anak, matagal ko nang alam. Hinintay ko lang na ikaw mismo magsabi.”

Gabi ng Disyembre 24, habang lahat ng kapitbahay namin sa Quezon City nag-iingay para sa Pasko, binuksan ko ulit yung notebook ko.

Dinagdagan ko ng sulat. “Nalaman ko ngayong araw: May pera sila para sa sweater na ₱3,500 pero wala para sa heater na ₱2,000. Hindi pala ako part ng pamilya. Kasambahay lang na walang sweldo.”

Tapos, sa ilalim, nagsulat ako ng isang maliit na desisyon. Maliit pero importante.

“Bukas, pupunta ako sa barangay. Hindi para makipag-ayos. Para itanong kung paano ko mapoprotektahan yung ₱50,000 ko at kung paano mag-file ng hiwalayan nang hindi na kailangang bumalik pa sa bahay na yun.”

Isinara ko yung notebook. Sa unang pagkakataon sa loob ng dalawang taon, hindi ko naisip kung anong lulutuin bukas para sa kanila. Ang naisip ko, anong lulutuin ko para sa sarili ko.

Tinext ko si Carlo ng isang maikling message. “Yung mga gamit na natira, pwede niyong itapon. Hindi ko na kukunin. Pero yung passbook ko, akin yun. Wag niyong galawin.”

At pinatay ko na yung cellphone ko.

Salamat sa pagbabasa hanggang dito 🙏 Nasa comments section na ng page ang susunod na bahagi. I-click ang “View all comments” para mabasa ang Bahagi 4 👇📖

Bahagi 4
Bumalik ako sa bahay ng biyenan ko para kunin ang huling gamit ko at doon ko sila hinarap para tapusin ang lahat at bawiin ang buhay ko

Disyembre 26, dalawang araw pagkatapos ng Pasko. Maaliwalas na ang Quezon City pero mabigat pa rin ang hangin sa dibdib ko.

Kailangan kong bumalik sa bahay nila Aling Lilia. Hindi para makipagbalikan. Kailangan kong kunin yung birth certificate ko at yung TOR ko na nasa ilalim pa ng aparador namin ni Carlo. Hindi ko nadala nung umalis ako kasi dali-dali lang ako.

Sumama ulit si Nanay. Sabi niya, samahan niya ako para may saksi. Sabi ng kapitbahay namin na tanod, mas maganda raw may kasama pag kukuha ng gamit para iwas gulo.

Pagdating namin, nandoon silang tatlo. Si Aling Lilia, si Carlo, at si Trish. Parang hinihintay talaga ako. Nakasarado yung kusina, pero amoy pa rin ng piniritong mantika.

Pagpasok ko pa lang, nagsalita na agad si Aling Lilia.

“Ano, nakapag-isip ka na ba? Luluhod ka ba at hihingi ng tawad para pabalikin kita? Kasi kung hindi, hindi mo makukuha yang mga papel mo.”

Tinitigan ko siya. Suot pa rin niya yung beige sweater na may mantsa ng sebo. Hindi niya na pala nalabhan. Parang sinasadya niyang ipakita sa akin.

“Nay, hindi ako pupunta dito para lumuhod. Pupunta ako dito para kunin yung akin. Yung birth certificate ko, yung TOR ko. Wala kayong karapatan pigilan ako.”

Sumabat si Trish, taas kilay.

“Ate, ang kapal ng mukha mo. Ikaw na nga tong nangbastos, ikaw pa matapang.”

Hindi ko siya pinansin. Dumiretso ako sa kwarto. Si Carlo humarang.

“Angela, mag-usap muna tayo.”

“Anong pag-uusapan natin, Carlo? Yung tatlong buwan na sira yung heater tapos ayaw ipagawa? O yung sinabi mo na maghugas lang ako ulit kahit nakita mong bitak-bitak na kamay ko?”

Tahimik si Carlo. Nakayuko.

Doon biglang sumabog si Aling Lilia. Lumapit siya, dala yung planggana na ginamit ko nung gabi ng Disyembre 23. Walang laman na.

“Alam mo ba kung magkano yung linis ng kusina na binaboy mo? ₱1,500 ang binayad ko sa labandera para linisin yang sebo mo! Tapos yang sweater ko, ₱3,500 to! Sinira mo! Bayaran mo!”

Doon na ako natawa. Hindi dahil nakakatawa. Dahil sa wakas, lumabas na yung totoo.

“Nay, yun na nga eh. May ₱1,500 kayo pang-linis ng sebo. May ₱3,500 kayo pang-sweater. May pang-jacket si Trish, may pang-cellphone case si Carlo. Pero nung sinabi kong yung heater ₱2,000 lang, sabi niyo wala kayong pera at kailangan kong matutong maghirap. Ano ba talaga? Wala kayong pera o gusto niyo lang talaga akong pahirapan?”

Natameme si Aling Lilia. Saglit. Tapos bigla niyang nasabi yung pinakatotoong sinabi niya sa buong dalawang taon.

“Oo! Gusto kong mahirapan ka! Para malaman mo na hindi ka prinsesa dito! Ako ang reyna sa bahay na to! Nung dumating ka, akala mo ikaw na may-ari? Hindi! Para matuto kang sumunod!”

Narinig yun ni Nanay. Narinig ni Trish. Narinig mismo ni Carlo.

Si Carlo, sa unang pagkakataon, tumingala. Tinitigan niya nanay niya.

“Ma, ano ba yang sinasabi mo?”

“Ano? Totoo naman! Sinira ko talaga yung heater! Ako nagpatay ng switch! Kasi ayoko na may mainit na tubig ka! Para ikaw lang maghugas! Para matuto yang asawa mo!”

Parang gumuho yung mundo ni Carlo. Kasi kahit siya, akala niya talaga sira lang. Hindi niya alam na sinadya pala ng nanay niya.

Si Trish, biglang natahimik. Kasi alam niya. Narinig niya dati si Aling Lilia na sinasabi yun habang nagluluto.

Ako, nanginginig ulit pero hindi na sa lamig. Sa galit na may kasamang linaw.

“Kaya pala,” sabi ko, mahinahon pero buong-buo. “Kaya pala tuwing sinasabi kong ipagawa, sabi mo wag. Hindi pala sira. Pinatay mo lang.”

Lumapit ako sa heater. Binuksan ko yung switch sa likod. May narinig akong maliit na click. Tapos umilaw yung pula. Buhay pa pala.

Gumagana.

Dalawang taon akong naghugas sa malamig na tubig dahil pinatay lang pala nila yung switch.

Tumingin ako kay Carlo.

“Carlo, narinig mo yun? Hindi sira. Pinatay lang ni Mama mo. Tatlong buwan mong hinayaan akong masira yung kamay ko para sa isang switch na pinatay lang.”

Hindi nakasagot si Carlo. Napaluhod siya sa sahig. Hindi dahil sa akin, pero dahil nahiya siya. Sa wakas.

Si Aling Lilia, nataranta. Alam niyang nahuli siya.

“Wala akong pakialam! Bahay ko to! Batas ko!”

Sabi ni Nanay, mahinahon pero matapang.

“Lilia, tama na. Dalawang taon mong pinahirapan anak ko. May ₱50,000 siyang naipon na hindi mo alam kasi kung nalaman mo, kukunin mo. Ngayon, kukunin na namin lahat ng gamit niya at aalis na kami. At hindi mo na siya makikita ulit.”

Kinuha ko yung birth certificate at TOR sa ilalim ng aparador. Maalikabok na pero nandoon pa. Kinuha ko rin yung notebook ko na naiwan ko sa drawer.

Bago ako lumabas, humarap ako kay Aling Lilia at kay Carlo.

“Yung heater, ₱2,000 lang. Yung sweater mo, ₱3,500. Yung respeto na dapat binigay niyo sa akin, hindi nabibili. Pero simula ngayon, hindi niyo na kailangang bilhin. Kasi hindi ko na kailangan.”

Lumapit si Aling Lilia, akmang hahablutin yung notebook ko.

“Ano yang sinusulat mo? Siniraan mo kami?”

Hinila ko pabalik.

“Hindi paninira to. Listahan to ng utang. At bayad na tayong lahat. Binayaran ko ng dalawang taon na paghuhugas sa malamig na tubig. Binayaran niyo ng isang plangganang sebo na hanggang ngayon hindi niyo pa malinis.”

Tumalikod na ako. Hinila ko si Nanay palabas.

Sa gate, lumingon si Carlo.

“Angela, paano na tayo?”

Tinitigan ko siya. Yung lalaking pinakasalan ko, na hindi man lang ako kayang ipagtanggol sa harap ng nanay niya.

“Carlo, yung hiwalayan na sinabi ni Mama mo nung Disyembre 23, ituloy na natin. Punta tayo sa barangay bukas. Pirmahan na natin.”

Hindi na siya nakasagot.

Pag-uwi namin ni Nanay, mainit yung bahay kahit maliit. Nagluto si Nanay ng ginisang sardinas. Simple lang, pero sabay kaming kumain.

Ginamot ni Nanay yung mga kamay ko. Nilagyan ng petroleum jelly at binalot ng malambot na tela. Sabi niya, gagaling din daw.

Kinabukasan, pumunta kami sa barangay hall ng barangay namin sa Quezon City. Nag-file ako ng blotter, hindi para makaganti, pero para may record na umalis ako nang maayos at kinuha ko lang yung akin. Sinamahan ako ng tanod na babae. Maayos silang kausap.

Pagkatapos, nagpunta ako sa dati kong pinapasukan na tindahan ng skincare. Sabi ng dati kong amo, pwede pa raw akong bumalik bilang reseller. Malakas daw benta ngayon ng bagong taon.

Hawak ko pa rin yung passbook na ₱50,000. Hindi na yun basta ipon. Yun yung simula ng bagong buhay ko.

Lumipas ang isang linggo. Unti-unting gumaling yung bitak sa mga kamay ko. Hindi na dumudugo. Nakakahugas na ako ng pinggan sa bahay ni Nanay na maligamgam ang tubig, hindi malamig.

Isang gabi, habang nag-aayos ako ng paninda kong lip tint sa maliit na lamesa, tinext ako ni Trish.

“Ate, si Mama nilalagnat. Hindi makabangon.”

Hindi ko na ni-replyan. Hindi dahil masama akong tao. Pero natuto na ako na hindi ko responsibilidad ayusin ang lahat ng sinira ng iba.

Si Carlo, nag-message din minsan. “Miss na kita.”

Ni-block ko na. Hindi dahil galit pa ako. Pero dahil kailangan kong protektahan yung kapayapaan na ngayon ko lang naramdaman.

Sa notebook ko, sinulatan ko yung huling linya para sa taon na yun.

“Disyembre 31, huling araw ng taon. Yung heater pala, hindi sira. Switch lang na pinatay. Parang yung pagmamahal nila, hindi nawala, pinatay lang para kontrolin ako. Pero yung mga kamay ko, gagaling. Yung ₱50,000 ko, buo pa. At yung buhay ko, sa wakas, mainit na ulit.”

Isinara ko yung notebook at tumingin sa bintana. Sa labas, may mga batang nagsisindi ng torotot para sa Bagong Taon. Maingay, magulo, pero masaya.

At sa unang pagkakataon sa loob ng dalawang taon, ngumiti ako nang hindi pinipilit. Hindi na malamig.

Salamat sa pagsama sa amin at pagbabasa ng kuwento hanggang dulo 🙏 Iwan sa comments ang iyong opinyon, reaksiyon o suhestiyon. Malaking tulong iyon para mapaganda pa namin ang mga susunod na kuwento. Huwag kalimutang i-follow ang page para hindi mo mapalampas ang mga bagong kuwento araw-araw 📖✨