Iyon ang sinabi ng boyfriend ko habang hawak ang electric hair clipper sa araw ng aming graduation.

Pumayag akong ahitin niya ang buhok kong apat na taon kong inalagaan.

Pero ilang segundo bago kami kunan ng graduation picture, sabay-sabay nilang hinubad ang mga pekeng kalbong takip sa ulo nila.

At habang pinagtatawanan nila ako, hindi ko pa alam na ang buhok ko ay maliit na bahagi lamang ng planong ginawa nila para sirain ang kinabukasan ko.

Ako si Mara Villanueva, dalawampu’t dalawang taong gulang, graduating summa cum laude sa isang prestihiyosong unibersidad sa Quezon City.

Apat kaming magkakaibigan mula pagkabata—ako, ang boyfriend kong si Adrian Mendoza, at ang magkapatid na sina Carlo at Cedric Reyes.

Noong senior high school, nakilala namin si Bianca Salazar.

Tahimik siyang babae noon, laging mag-isa sa canteen. Ako ang unang lumapit sa kaniya.

“Dito ka na sa amin. Mas masaya kapag marami,” sabi ko.

Hindi ko akalaing darating ang araw na ako mismo ang magiging sobrang tao sa grupong binuo ko.

Sa loob ng apat na taon sa kolehiyo, halos wala akong naging buhay bukod sa pag-aaral at pagtatrabaho.

May cancer ang tatay ko.

Para maipagpatuloy ang chemotherapy niya, nagtrabaho ako bilang tutor sa umaga, service crew sa gabi, at online assistant tuwing weekend.

Samantala, ang apat kong kaibigan ay masayang sumasali sa mga school event, outing, at party.

Madalas akong hindi makasama.

Pero tuwing kailangan nila ng taga-print ng requirements, taga-reserve ng upuan, o tagaayos ng research presentation, ako ang una nilang tinatawagan.

Hindi ako nagreklamo.

Akala ko kasi, ganoon talaga kapag pamilya na ang turing mo sa mga kaibigan mo.

May isang pangarap kaming lima: makapasok sa Philippine Advanced Biomedical Research Institute sa Taguig.

Apat lamang ang kukuning bagong research fellows sa taong iyon.

Alam nilang desperado akong makapasok.

Hindi lang dahil pangarap kong maging scientist.

May medical assistance program ang institute para sa mga kwalipikadong dependent ng empleyado. Kapag natanggap ako, maaari kong maisama ang tatay ko sa espesyal na cancer treatment program.

Iyon ang dahilan kung bakit halos hindi ako natutulog sa loob ng apat na taon.

At iyon din pala ang dahilan kung bakit kailangan nila akong alisin.

Nagsimula ang lahat sa graduation pictorial.

“Mara, isang beses lang tayo gagraduate!” sigaw ni Carlo habang ipinapakita ang kaniyang makintab na ulo.

“Solidarity challenge!” dagdag ni Cedric.

Si Bianca naman ay tumawa at hinaplos ang kaniyang kalbong ulo.

“Girl, tingnan mo! Bagay naman sa akin, di ba?”

Nag-alangan ako.

Mahaba ang buhok ko hanggang baywang. Iyon ang buhok na madalas suklayin ng tatay ko noong bata pa ako.

Pero niyakap ako ni Adrian.

“Babe, promise, sabay-sabay tayong magsisimula ng bagong chapter.”

Kaya pumayag ako.

Narinig ko ang tunog ng clipper.

Isa-isang nahulog sa sahig ang mahahabang hibla ng buhok ko.

Nang matapos, halos hindi ko makilala ang sarili ko sa salamin.

“Okay lang,” bulong ko. “At least magkakasama kami.”

Pagkatapos, pumuwesto kami para sa larawan.

“Three, two, one!”

Biglang hinila ni Adrian ang kaniyang pekeng bald cap.

Sumunod sina Carlo, Cedric, at Bianca.

Bumagsak sa kanilang mga balikat ang kani-kanilang tunay na buhok.

“PRANK SUCCESSFUL!”

Nagtawanan silang apat.

Ako lamang ang tunay na kalbo.

Nakuha ng photographer ang eksaktong sandaling nakatulala ako habang halos mapaupo sa katatawa ang mga taong tinuring kong pamilya.

“Babe, huwag kang OA!” sabi ni Adrian. “Tutubo rin naman iyan!”

Tumakbo ako papunta sa isang bakanteng classroom.

Doon ako umiyak.

Pero hindi pa iyon ang pinakamasakit.

Habang nakaupo ako sa likod ng pinto, narinig ko ang kanilang mga boses sa hallway.

“Grabe, effective talaga!” natatawang sabi ni Cedric.

“Hindi na siya papasa sa final screening,” sagot ni Carlo. “May bagong professional appearance assessment ang institute.”

Nanlamig ang buong katawan ko.

Sumunod ang boses ni Bianca.

“Pero apat na taon niyang pinaghandaan iyon. Paano kung hindi makakuha ng treatment ang tatay niya?”

Saglit na natahimik ang lahat.

Pagkatapos, narinig ko ang boyfriend ko.

“Hindi natin problema iyon.”

Parang may humigpit sa dibdib ko.

“Apat lang ang slots,” patuloy ni Adrian. “Kung hindi natin gagawin ito, malamang si Bianca ang matatanggal. Mas mabuting si Mara na lang ang maghintay ng isang taon.”

“Paano kung magalit siya?” tanong ni Carlo.

Tumawa si Adrian.

“Saan naman siya pupunta? Wala siyang ibang kaibigan kundi tayo.”

Hindi ako makagalaw.

“Tsaka mahal na mahal niya ako. Kahit ano’ng gawin ko, babalik din iyan.”

Doon ko naintindihan ang lahat.

Hindi iyon simpleng prank.

Sinadya nilang sirain ang tsansa kong makapasok sa trabahong maaaring makapagligtas sa buhay ng tatay ko.

Dahan-dahan kong pinunasan ang mga luha ko.

Kinuha ko ang cellphone ko.

May isang mensahe akong hindi pa sinasagot mula sa research adviser kong si Dr. Elena Ramos.

Tatlong buwan na ang nakalipas, inalok niya ako ng posisyon sa isang international biomedical research project sa Switzerland.

Limang taon ang kontrata.

Dahil sa mahigpit na seguridad at pagiging kumpidensiyal ng proyekto, kailangan kong mamuhay sa isang restricted research facility at putulin ang personal na komunikasyon sa mga taong nasa labas.

Tinanggihan ko noon.

Ayokong iwan ang tatay ko.

Ayoko ring mahiwalay kay Adrian.

Pero ngayon, nag-type ako.

Ma’am, tinatanggap ko na po ang international research assignment. Handa po akong sumunod sa limang taong kontrata.

Pinindot ko ang send.

Pagkatapos, binuksan ko ang pinto.

Sabay-sabay silang tumingin sa akin.

“Mara?” gulat na tanong ni Adrian. “Narinig mo ba?”

Tumango ako.

Namula agad ang mga mata ni Bianca.

“Sorry talaga. Alam mo namang kailangan ko ang trabahong iyon. Kapag hindi ako natanggap, baka pauwiin ako ng parents ko sa probinsiya.”

Lumapit si Adrian at hinawakan ang balikat niya.

“Ako ang may kasalanan. Huwag mong sisihin si Bianca.”

Tumingin ako sa kamay niyang nakapatong sa balikat ng kaibigan ko.

Dati, sa akin nakapatong ang kamay na iyon.

“Magaling ka naman,” dagdag niya. “Next year, apply ka ulit.”

“Paano ang tatay ko?” mahinang tanong ko.

Hindi siya sumagot.

Si Cedric ang nagsalita.

“Hindi naman puwedeng lahat tayo matanggap. May kailangang magsakripisyo.”

Tumango ako.

“Tama kayo.”

Nagkatinginan silang apat.

“Kaya ibibigay ko na sa inyo ang pagkakataon.”

Napangiti si Bianca.

“Talaga, Mara?”

“Oo.”

Hindi nila alam na hindi lamang research slot ang isinusuko ko.

Pati silang apat.

Biglang nag-vibrate ang cellphone ko.

May nag-upload ng graduation picture namin sa class group chat.

Naka-zoom ang kalbo kong ulo.

“HAHAHA! Si Mara, parang bombilya!”

“Kaya pala laging extra sa barkada!”

“Four-ever friends talaga sila. Si Mara, taga-bitbit lang!”

Nakita kong nag-react ng laughing emoji ang apat.

Walang nagtanggol sa akin.

At sa sandaling iyon, naalala ko ang isang outing namin sa Tanay.

Umulan nang malakas. Apat lamang ang kasya sa sasakyan.

“Babe, ihahatid muna namin si Bianca,” sabi ni Adrian. “Babalikan ka namin.”

Naghintay ako hanggang gabi.

Walang bumalik.

Naglakad akong basang-basa sa madilim na kalsada bago ako nakasakay pauwi.

Kinabukasan, nadatnan ko silang masayang nag-aalmusal.

“Akala namin nakauwi ka na,” sabi lang ni Adrian.

Noon, pinatawad ko sila.

Ngayon, hindi na.

Muling nag-vibrate ang cellphone ko.

Mensahe mula kay Dr. Ramos.

Mara, naaprubahan ang espesyal mong kahilingan. Maaari mong isama ang iyong ama sa Switzerland para sa medical evaluation at posibleng treatment sa aming partner hospital.

Pero kailangan ninyong umalis bukas ng gabi.

Napahawak ako sa bibig ko.

Sa wakas, may pag-asa si Papa.

Kasunod noon, may isa pang mensahe.

At Mara, may mahalaga kang kailangang malaman tungkol sa apat na research slots dito sa Pilipinas.

Hindi pa pinal ang pagpili.

Ikaw ang may pinakamataas na evaluation score. At bilang pangunahing researcher na napili para sa international project, may bahagi ka sa final technical assessment ng apat na aplikanteng iyon.

Napatitig ako sa screen.

Pagkatapos, dumating ang huling mensahe.

Bukas, bago ka umalis, gusto kong makausap mo ang apat na kandidatong nagrekomenda na tanggalin ka sa shortlist.

May hawak kaming ebidensiya na maaaring magpabago sa buong resulta ng kanilang aplikasyon.

At sa unang pagkakataon mula nang ahitin nila ang buhok ko, napangiti ako.

Dahil ang apat na taong nagtawanan habang sinisira ang pangarap ko…

Ay sila ring apat na kailangang humarap sa akin kinabukasan para malaman kung may trabaho pa silang naghihintay.

PART 2 — WEBSITE

Hindi ako nakatulog nang gabing iyon.

Hindi dahil sa takot.

Kundi dahil sa unang pagkakataon matapos ang napakaraming taon, kailangan kong gumawa ng desisyong para sa sarili ko.

Kinabukasan, alas-siyete ng umaga, tumawag si Dr. Elena Ramos.

“Mara, may oras ka bang makipag-usap bago ang flight ninyo?”

“Opo, Ma’am.”

“May nakita ang recruitment committee na hindi normal sa application records.”

Tahimik akong nakinig.

“May anonymous complaint tungkol sa iyo. Sinasabi nitong hindi ka raw emotionally stable, hindi propesyonal, at may problema sa pagsunod sa laboratory protocols.”

Napapikit ako.

“Sino po ang nagreklamo?”

“Hindi pa namin maaaring sabihin ang pangalan. Pero may ipinadalang graduation photo bilang ebidensiya ng umano’y hindi propesyonal mong pag-uugali.”

Napahawak ako sa ulo ko.

Ang larawang pinagtawanan nila.

Ginamit pa pala para sirain ang pangalan ko.

“Ma’am, hindi ko po kusang pinili ang nangyari.”

“Alam namin. May video na ipinadala ang isang estudyanteng nakasaksi sa prank.”

Napatayo ako.

“May video po?”

“Oo. At may iba pang impormasyon na kailangan naming beripikahin. Gusto naming marinig ang panig mo.”

Pagkatapos ng tawag, pinuntahan ko ang tatay ko sa maliit naming inuupahang apartment sa Marikina.

Nakahiga siya sa lumang sofa, nakabalot sa manipis na kumot.

“Anak, bakit ganyan ang buhok mo?”

Ngumiti ako.

“Bagong style, Pa.”

Hindi siya tumawa.

Hinawakan niya ang ulo ko at marahang hinaplos.

“May nanakit ba sa iyo?”

Doon ako tuluyang napaiyak.

Ikinuwento ko ang lahat.

Ang prank.

Ang research slot.

Ang boyfriend kong mas piniling protektahan si Bianca.

At ang apat na taong tinuring kong pamilya ngunit handang isakripisyo ang kinabukasan ko.

Matagal na natahimik si Papa.

Pagkatapos, hinawakan niya ang kamay ko.

“Mara, noong bata ka, lagi mong sinasabi na gusto mong maging doktor o scientist para makapagligtas ng tao.”

Tumango ako.

“Pero hindi ko gustong iligtas mo ang lahat habang ikaw naman ang unti-unting nauubos.”

“Pa…”

“Kung kailangan mong lumayo para matupad ang pangarap mo, lumayo ka. Hindi mo kailangang manatili sa mga taong ginagawa kang maliit para lang maramdaman nilang malaki sila.”

Niyakap ko siya.

At sinabi kong maaari ko siyang isama sa Switzerland.

Nakita kong namuo ang luha sa mga mata niya.

“Talaga, anak?”

“Opo. May pag-asa pa tayo.”

Mahigpit niya akong niyakap.

Iyon ang unang pagkakataon sa loob ng dalawang taon na nakita kong ngumiti siya nang walang takot.

Bandang alas-diyes, sunod-sunod ang tawag ni Adrian.

Hindi ko sinagot.

Nagpadala siya ng mensahe.

Babe, nasaan ka? Graduation dinner natin mamaya. Huwag ka nang magdrama.

Sumunod ang mensahe ni Bianca.

Mara, sana okay ka na. Baka puwede kang magsuot ng wig mamaya para hindi awkward sa pictures.

Tinitigan ko iyon nang ilang segundo.

Pagkatapos, binura ko ang buong conversation.

Alas-dos ng hapon, pumunta ako sa research institute sa Taguig.

Nasa conference room na sina Adrian, Bianca, Carlo, at Cedric.

Nang makita nila ako, agad na ngumiti si Adrian.

“Ayan! Sabi ko naman babalik ka rin.”

Hindi ako sumagot.

Lumapit si Bianca.

“Mara, buti nandito ka. Sabi ng HR, may final evaluation daw. Kinakabahan ako.”

“Talaga?”

“Oo. Sana makapasa kaming apat.”

Napatingin ako sa singsing sa daliri niya.

Isang maliit na diamond ring na pamilyar na pamilyar sa akin.

Noong labingwalong taong gulang kami ni Adrian, ipinakita niya sa akin ang disenyo niyon.

“Pagkatapos ng graduation, ito ang ibibigay ko sa iyo,” pangako niya noon.

Ngayon, suot iyon ni Bianca.

“Maganda ang singsing mo,” sabi ko.

Biglang itinago niya ang kamay.

“Ah… props lang ito sa graduation play.”

Tumawa si Carlo.

“Oo nga, Mara. Huwag kang magselos.”

Tumingin ako kay Adrian.

“Kung ganoon, bakit sakto sa daliri niya ang singsing na ipinangako mo sa akin?”

Nawala ang ngiti niya.

“Mara, mamaya na natin pag-usapan.”

Umiling ako.

“Wala na tayong kailangang pag-usapan. Tapos na tayo.”

Napakunot-noo siya.

“Hindi ka seryoso.”

“Matagal na akong seryoso. Ngayon mo lang hindi kayang tanggapin.”

Bago siya makasagot, bumukas ang pinto.

Pumasok si Dr. Ramos kasama ang recruitment director at dalawang miyembro ng ethics committee.

“Good afternoon,” sabi ng director. “Please take your seats.”

Umupo silang apat.

Ako naman ay inalalayan ni Dr. Ramos papunta sa kabilang dulo ng mesa.

Napakunot-noo si Adrian.

“Ma’am, bakit po kasama si Mara sa panel?”

Sumagot ang director.

“Si Ms. Villanueva ang napiling junior research lead para sa aming international collaboration. Ang kaniyang technical evaluation ay isa sa mga dokumentong gagamitin namin sa final assessment.”

Biglang natahimik ang silid.

“Mara?” bulong ni Bianca.

Tumango si Dr. Ramos.

“Siya ang may pinakamataas na academic at research score sa inyong batch. Ang kaniyang international appointment ay naaprubahan bago pa ang graduation.”

Nakita kong namutla si Adrian.

“Pero… hindi ba mag-aapply siya rito?”

“Hindi na,” sagot ko.

Huminga nang malalim ang director.

“May mas mahalaga tayong pag-uusapan.”

Binuksan niya ang laptop.

Lumabas sa screen ang graduation video.

Nakita ang apat na nakasuot ng bald caps.

Nakita akong nakangiti habang inaahit ni Adrian ang buhok ko.

At nakita ang sabay-sabay nilang paghuhubad ng pekeng takip habang nagtatawanan.

Hindi na tumatawa si Carlo.

“Prank lang po iyon,” mabilis niyang sabi.

“Ang tanong,” sagot ng director, “ay kung bakit ginamit ang larawang ito sa anonymous complaint laban kay Ms. Villanueva.”

Walang sumagot.

Ipinakita ang isang dokumento.

Nakalagay roon na hindi raw ako angkop sa professional research environment dahil sa aking asal at hitsura.

May kalakip na larawan ng kalbo kong ulo.

“May nag-claim din,” patuloy ng director, “na kusa niyang ginawa ito upang makakuha ng atensiyon.”

Napatingin ako kay Bianca.

Nanginginig ang mga daliri niya.

“Hindi ako ang gumawa niyan,” bulong niya.

“Hindi pa kami nagtuturo ng sinuman,” sagot ng director. “Pero na-trace ng aming IT security team ang submission sa isang account na kaugnay ng isa sa inyong mga aplikasyon. May karapatan kayong magpaliwanag at magbigay ng ebidensiya.”

Tumayo si Adrian.

“Ma’am, baka misunderstanding lang po.”

“Mr. Mendoza, may isa pa kaming natanggap.”

Nag-play ang isang audio recording.

Boses ni Adrian.

“Apat lang ang slots. Mas mabuting si Mara ang maghintay. Kahit ano’ng gawin natin, babalik din iyan.”

Parang huminto ang oras.

Nang matapos ang recording, tumingin sa akin si Adrian.

“Mara, ikaw ang nag-record?”

Umiling ako.

“Hindi.”

Ipinaliwanag ni Dr. Ramos na isang estudyanteng nasa hallway ang nakarinig sa kanilang pag-uusap at nagbigay ng recording matapos makita ang kumakalat na graduation video.

Hindi ko alam na may ibang nakasaksi.

Akala ko, wala akong kakampi.

Ngunit may isang taong piniling huwag manahimik.

“Hindi pa ito pinal na desisyon,” sabi ng director. “Ngunit dahil sa posibleng coordinated misconduct at maling impormasyon sa recruitment process, pansamantalang ihihinto ang inyong applications habang iniimbestigahan ang pangyayari.”

Napahawak si Bianca sa mesa.

“Ma’am, kailangan ko po ang trabahong ito!”

“Lahat ng aplikante ay may pangangailangan,” sagot ng director. “Hindi iyon nagbibigay ng karapatang sirain ang pagkakataon ng iba.”

Biglang tumayo si Carlo.

“Si Adrian ang nagplano! Sinabi niyang kailangan naming tanggalin si Mara!”

“Carlo!” sigaw ni Adrian.

“Bakit? Totoo naman!”

Sumingit si Cedric.

“Alam naming hindi patas, pero sabi ni Adrian, papayag din naman si Mara!”

Nagsimulang magtalo ang tatlo.

Si Bianca ay tahimik na umiiyak.

Pagkatapos, tumingin siya sa akin.

“Mara, sorry. Natakot lang ako.”

Matagal ko siyang tinitigan.

“Bianca, naaalala mo ba noong una tayong nagkakilala?”

Tumango siya.

“Wala kang kasamang kumain. Kaya inanyayahan kita sa mesa namin.”

Humagulgol siya.

“Alam ko.”

“Hindi ko kailanman naisip na aagawin mo ang lugar ko. Kasi para sa akin, walang kailangang mawala para magkaroon ng puwang ang isa pa.”

Hindi siya makatingin sa akin.

“Pero ikaw, handa mong kunin ang kinabukasan ko para lang masiguro ang sa iyo.”

Wala siyang naisagot.

Pagkatapos ng meeting, kinausap ako ni Dr. Ramos sa labas.

“Mara, ang assessment mo ay para sa technical qualifications lamang. Hindi ikaw ang magpapasya sa disciplinary investigation.”

“Opo, Ma’am. Ayokong gumanti sa paraang ginawa nila sa akin.”

Ngumiti siya.

“Iyan ang dahilan kung bakit pinagkakatiwalaan ka namin.”

Ipinaliwanag niyang hindi awtomatikong diskwalipikado ang isang aplikante dahil lamang sa itsura o hairstyle. Ang ipinadalang reklamo, ang maling impormasyon, at ang posibleng panlilinlang ang seryosong usaping iniimbestigahan.

Doon ko naunawaan na hindi pala nila kailangang ahitin ang buhok ko para sirain ang pagkakataon ko.

Kailangan lamang nilang kumbinsihin akong wala na akong karapatang lumaban.

Paglabas ko ng gusali, hinabol ako ni Adrian.

“Mara, sandali!”

Huminto ako.

Namumula ang mga mata niya.

“Hindi ko alam na magiging ganito kalala.”

“Pero alam mong kailangan ko ang trabahong iyon para kay Papa.”

Hindi siya sumagot.

“Alam mong apat na taon akong nagpakahirap.”

“Mara, mahal kita.”

Napangiti ako nang malungkot.

“Hindi, Adrian. Mahal mo ang bersiyon ko na laging nagpapatawad.”

Hinawakan niya ang braso ko.

“Please. Huwag mong itapon ang lahat ng pinagsamahan natin.”

Dahan-dahan kong inalis ang kamay niya.

“Noong iniwan ninyo ako sa Tanay habang umuulan, hindi ko kayo iniwan.”

Napayuko siya.

“Noong hindi ninyo ako isinasama sa mga larawan, hindi ako nagreklamo.”

“Mara…”

“Noong ibinigay mo kay Bianca ang singsing na ipinangako mo sa akin, hindi mo man lang naisip ang mararamdaman ko.”

Nagsimulang tumulo ang luha niya.

“Pero noong kailangan kong pumili sa pagitan ng paggalang sa sarili ko at pananatili sa inyo, doon ko naintindihan na matagal na ninyo akong iniwan.”

“Pwede pa nating ayusin.”

Umiling ako.

“Hindi lahat ng nasira ay kailangang buuin muli.”

Pagkatapos, tuluyan akong lumakad palayo.

Kinagabihan, nasa Ninoy Aquino International Airport na kami ni Papa.

May dala akong isang maleta, mga medical record niya, at ang maliit na graduation photo na kami lamang dalawa.

Wala akong wig.

Wala akong sombrero.

Hindi ko na itinago ang kalbo kong ulo.

Habang naghihintay sa boarding gate, may dumating na mensahe mula kay Dr. Ramos.

Maayos na ang inyong travel clearance. Nakahanda rin ang medical team para sa initial assessment ng iyong ama.

Kasunod nito, sinabi niyang magpapatuloy ang patas na imbestigasyon sa apat na aplikante. Hindi pa tapos ang proseso at walang resulta ang dapat pangunahan.

Hindi ko na tinanong kung matatanggap sila.

Hindi na iyon ang sentro ng buhay ko.

Pagkaraan ng tatlong buwan sa Switzerland, nagsimula ang panibagong treatment plan ni Papa matapos ang masusing pagsusuri.

Hindi madali ang mga sumunod na buwan.

May mga araw na nanghihina siya. May mga gabing natatakot akong baka hindi sapat ang lahat ng ginagawa namin.

Pero unti-unti, naging mas maganda ang kaniyang pagtugon sa paggamot.

Samantala, nagsimula akong magtrabaho sa isang laboratoryong puno ng mga scientist mula sa iba’t ibang bansa.

Doon, walang nagtatanong kung bakit maikli ang buhok ko.

Ang mahalaga ay ang aking trabaho, integridad, at kakayahan.

Makalipas ang isang taon, nakatanggap ako ng update mula sa dating kaklase.

Hindi naituloy ang aplikasyon ng apat matapos ang disciplinary review. Nagkawatak-watak din ang kanilang samahan matapos ang magkakasunod na sisihan.

Hindi ko ipinagdiwang ang balita.

Sa halip, isinara ko ang mensahe at bumalik sa trabaho.

Pagkaraan ng dalawang taon, sa isang malamig na umaga, naglakad kami ni Papa sa isang maliit na parke malapit sa aming tinutuluyan.

Mas malakas na siya ngayon, bagaman patuloy pa rin ang kaniyang medical follow-up.

Huminto siya sa tabi ng isang puno.

“Anak, ang haba na ulit ng buhok mo.”

Hinawakan ko ang buhok kong umaabot na sa balikat.

Napangiti ako.

“Oo nga, Pa.”

“Naalala mo pa ba ang graduation ninyo?”

Tumango ako.

“Pero hindi na masakit tulad ng dati.”

Tumingin siya sa akin.

“Bakit?”

Dahan-dahan akong ngumiti.

“Kasi noong araw na iyon, akala ko nawala sa akin ang lahat.”

Hinawakan ko ang kaniyang kamay.

“Pero iyon pala ang araw na nagsimula akong piliin ang sarili ko.”

Niyakap niya ako.

At habang nakatayo kami sa ilalim ng malamig na sikat ng araw, naisip kong may mga taong dumarating sa buhay natin para samahan tayo.

May mga taong dumarating para turuan tayong magmahal.

At may mga taong kailangan nating mawala para matutunan nating hindi dapat nakasalalay sa kanila ang halaga natin.

Hindi ko kailanman nabawi ang buhok na nalaglag sa sahig noong graduation.

Pero nabawi ko ang tiwala ko sa sarili.

Nabawi ko ang pangarap ko.

At higit sa lahat, nabawi ko ang kinabukasang muntik ko nang isuko para sa mga taong hindi naman ako kayang piliin.

MENSAHE NG KUWENTO

Hindi lahat ng matagal mo nang kasama ay tunay na kaibigan. Hindi lahat ng nagsasabing mahal ka nila ay handang protektahan ang iyong mga pangarap.

Minsan, ang pinakamalaking tagumpay ay hindi ang makaganti sa mga taong nanakit sa iyo, kundi ang makaalis sa kanilang anino at makabuo ng isang buhay na hindi na nila kayang kontrolin.