Pagkatapos niyang ubusin iyon, tumingin siya diretso sa akin at nagsabi:
“Bukas, huwag kang pumasok sa trabaho.”
“At humanap ka ng gusaling lampas dalawampung palapag… dahil lulubog sa tubig ang kalahati ng Metro Manila.”
Akala ko baliw siya.
Hanggang 3:06 ng madaling-araw, may dumating na text mula sa numerong hindi ko kilala.
“Masyadong mababa ang sixth floor.”
Ako si Mara Villanueva, dalawampu’t siyam na taong gulang, at nagtatrabaho bilang marketing analyst sa Ortigas.
Noong gabing iyon, Martes, halos alas-diyes na ako nakalabas ng opisina dahil sa overtime.
Gutom na gutom ako kaya dumaan ako sa convenience store sa Shaw Boulevard. Kumuha ako ng dalawang packed meal kahit isa lang naman ang balak kong kainin.
Paglabas ko, napansin ko ang lalaking nakaupo malapit sa poste.
Mukha siyang nasa late fifties. Gusot ang buhok, mahaba ang balbas, at kupas na kupas ang suot niyang jacket.
Hindi ko alam kung bakit, pero iniabot ko sa kanya ang sobrang pagkain.
“Kuya, sa inyo na po.”
Hindi siya nagpasalamat.
Binuksan lang niya agad ang pagkain at nilamon iyon na parang ilang araw nang walang laman ang tiyan.
Paakyat na sana ako sa jeep nang tawagin niya ako.
“Miss.”
Lumingon ako.
Iba na ang tingin niya.
Kanina, mukha lamang siyang pagod na matanda.
Ngayon, napakalinaw ng mga mata niya.
“Bukas, huwag kang pumasok.”
Napatawa ako.
“Bakit po? May strike?”
Hindi siya ngumiti.
“Humanap ka ng mataas na lugar. Lampas twenty floors kung kaya. Maghanda ka ng tubig, pagkain, flashlight at power bank para sa tatlong araw.”
Unti-unting nawala ang ngiti ko.
“Bakit?”
Pinunasan niya ang bibig niya gamit ang manggas.
“Bago mag-alas-dos ng madaling-araw sa Huwebes, bibigay ang spillway control structure sa Upper Marikina watershed.”
Nanigas ako.
“Kapag nagkataon iyon habang tuloy-tuloy ang ulan sa kabundukan, mabilis ang pag-apaw. May ilang mabababang lugar na posibleng bahain nang higit sa inaasahan.”
Tinitigan ko siya.
“Engineer po ba kayo?”
Hindi niya sinagot.
Sa halip, sinabi niya:
“Kung ayaw mong maniwala, huwag. Pero binigyan mo ako ng pagkain nang hindi mo ako tinanong kung sino ako.”
Tumayo siya.
“Kaya binigyan din kita ng babala.”
Pag-uwi ko sa condo sa Mandaluyong, nadatnan ko ang roommate kong si Nico Santos na naglalaro sa sala.
“Naku, Ate Mara, mukha kang nakakita ng multo.”
“May nakilala lang akong kakaiba.”
Hindi ko ikinuwento ang lahat.
Baka pagtawanan lang niya ako.
Natulog ako bandang alas-dose.
Pagdating ng 3:06 a.m., nag-vibrate ang cellphone ko.
Unknown number.
Isang mensahe lang.
MASYADONG MABABA ANG SIXTH FLOOR.
Nawala ang antok ko.
Umupo ako agad.
Sixth floor ang unit namin.
Walang ibang nakakaalam na nakatira ako sa sixth floor maliban sa pamilya, mga kaibigan at ilang katrabaho.
Tinawagan ko ang numero.
“Sorry, the number you have dialed is not in service.”
Tatlong beses kong inulit.
Pareho.
Kinabukasan, pumasok pa rin ako.
Maliwanag ang araw.
Walang senyales ng sakuna.
Pero hindi ako mapakali.
Sa opisina, imbes na reports ang buksan ko, nag-search ako tungkol sa Upper Marikina watershed, mga dam, flood control projects at lumang engineering reports.
Doon ko nakita ang pangalan:
Engr. Ruben Salazar.
Dating hydraulic engineer.
Labing-isang taon nagtrabaho sa isang government flood-control project bago nag-resign matapos makipagtalo tungkol sa maintenance findings.
May lumang forum post siyang nakita ko.
Tatlong taon na ang nakalipas.
Nakasaad doon na may bahagi ng isang flood-control structure na “nangangailangan ng agarang reassessment bago ang isang extreme rainfall event.”
Sa comments, pinagtatawanan siya.
“Doomsday engineer.”
“Papansin.”
“Gusto lang manira ng proyekto.”
Pero nang makita ko ang lumang litrato niya sa isang conference article…
Napalunok ako.
Mas maayos ang buhok.
Walang balbas.
Nakasuot ng polo.
Pero siya iyon.
Ang pulubing binigyan ko ng pagkain kagabi.
Pagsapit ng lunch break, may bagong weather advisory.
Isang low-pressure area na inaasahang lalakas ang habagat.
Possible torrential rain sa Rizal at eastern Metro Manila.
Nagsimula nang kumabog ang dibdib ko.
Tinawagan ko si Nico.
“May favor ako.”
“Ano?”
“Pagkatapos ng work, sasamahan mo akong bumili ng emergency supplies.”
Tumawa siya.
“Zombie apocalypse?”
“Bahala ka nang pagtawanan ako. Basta samahan mo ako.”
Alas-sais, nasa supermarket kami.
Bumili ako ng bottled water, canned goods, crackers, noodles, gamot, batteries, flashlight, raincoat, whistle, first-aid kit at apat na malalaking power bank.
“Grabe, Ate,” sabi ni Nico. “Magbubukas ka ba ng sari-sari store?”
Hindi ko siya sinagot.
Pagkatapos, gumawa ako ng mas kakaibang desisyon.
Tinawagan ko ang pinsan kong si Bea na nakatira sa isang thirty-second-floor condo sa BGC.
“Bea, puwede ba kaming makitulog sa inyo bukas?”
“Bakit?”
“May dahilan ako. Mahirap ipaliwanag.”
Natahimik siya sandali.
“Sige. Dalhin mo si Nico.”
Kinagabihan, ipinakita ko kay Nico ang lumang article tungkol kay Engr. Salazar.
Doon siya tumigil sa pagtawa.
“Siya talaga iyong nakita mo?”
“Oo.”
“Sigurado ka?”
“Isang daang porsiyento.”
Bandang alas-onse, bumuhos ang ulan.
Alas-dose, mas lumakas.
Alas-una, may advisory na suspendido ang klase sa ilang lungsod.
At eksaktong 1:43 a.m., may pumasok na emergency notification sa cellphone ko.
RED RAINFALL WARNING.
Napatingin kami ni Nico sa isa’t isa.
“Baka tama siya,” bulong niya.
Hindi pa ako nakakasagot nang muling nag-vibrate ang cellphone ko.
Unknown number.
Ang parehong numerong hindi umiiral.
Binuksan ko ang text.
“HINDI NA AABOT ANG ORAS MO.”
Kasunod noon, may pangalawang mensahe.
“HUWAG KANG DADAAN SA EDSA.”
At bago pa ako makapagtanong kung ano ang ibig sabihin noon—
Biglang namatay ang kuryente sa buong gusali.
Makalipas ang sampung segundo, nagsimulang tumunog ang emergency alarm sa hallway.
At mula sa labas ng bintana, narinig namin ang sigawan ng mga tao sa ibaba.
Tumakbo si Nico sa bintana.
Pagtingin niya sa kalsada, namutla siya.
“Ate Mara…”
Dahan-dahan siyang lumingon sa akin.
“Umaakyat na ang tubig.”
PARTE2
Lumapit ako sa bintana.
At doon ko unang naramdaman na posibleng hindi na kami humaharap sa simpleng baha.
Ang kalsadang kanina ay may mga kotse at motorsiklo ay halos naging ilog na.
Mabilis ang agos.
May mga basurahan, kahoy at plastic barriers na inanod.
Sa loob lamang ng ilang minuto, lumampas ang tubig sa gulong ng mga nakaparadang sasakyan.
“Pack everything!” sigaw ko.
Hindi na nagtanong si Nico.
Isinilid namin sa dalawang backpack ang tubig, gamot, biscuits, power banks, flashlight at mahahalagang dokumento.
Ang problema—sixth floor kami.
At sinabi ni Engr. Salazar na hindi iyon sapat.
Sinubukan naming bumaba.
Pagbukas ng fire exit, nagsisigawan na ang mga residente.
“Hindi gumagana ang elevator!”
“May tubig na sa lobby!”
“Umakyat kayo!”
May lalaking galing fourth floor na hingal na hingal.
“Hanggang second floor na ang tubig!”
Nanlamig ang mga kamay ko.
Hindi kami makakaalis sakay ng kotse.
Hindi na rin kami makakarating sa BGC.
Doon ko naalala ang kabilang tower.
Magkadugtong ang dalawang gusali ng condo sa pamamagitan ng covered bridge sa ika-labingwalong palapag.
“Sa Tower B!” sabi ko kay Nico.
“May access doon papuntang eighteenth floor!”
Umakyat kami kasama ang ilang residente.
May matandang babae sa ninth floor na hirap sa hagdan.
Tinulungan ni Nico siyang umakyat habang dala ko ang bag niya.
Sa eleventh floor, may ina namang may kasamang pitong taong gulang na anak.
“Nasaan ang asawa ninyo?” tanong ko.
“Na-stranded sa Pasig.”
“Sama kayo sa amin.”
Habang pataas kami nang pataas, patuloy ang ulan.
At bawat ilang minuto, may panibagong emergency alert.
Flash flood.
River overflow.
Evacuate low-lying areas.
Pero para sa libo-libong tao, huli na ang mga babala.
Pagdating namin sa eighteenth floor, halos tatlumpung residente na ang nagtipon.
Doon may enclosed bridge patungo sa kabilang tower, na may apatnapu’t dalawang palapag.
Tinulungan kami ng security na makatawid.
“Sa roof deck ba?” tanong ni Nico.
Umiling ako.
“Hindi muna. Higher floor lang.”
Dahil walang elevator, umakyat kami hanggang twenty-eighth floor kung saan may function room.
Doon kami pansamantalang nanatili.
Mula sa bintana, kitang-kita ang lawak ng baha.
Maraming ilaw ang unti-unting nawawala.
Ang dating highway ay hindi na makilala.
Makalipas ang halos dalawang oras, may biglang kumatok sa pinto.
Pagbukas ng guard—
may isang basang-basang lalaki sa labas.
Nakasumbrero.
May dalang lumang backpack.
At halos mawalan ako ng hininga nang iangat niya ang mukha.
Siya.
Ang lalaking binigyan ko ng packed meal.
“Engr. Salazar?”
Napatingin sa akin si Nico.
Ang lalaki naman ay napapikit sandali.
“Kaya mo pala akong hanapin.”
“Paano kayo nakarating dito?”
“Hindi mahalaga.”
“Importanteng-importante!”
Lumapit ako sa kanya.
“Kayo ba ang nagpapadala ng texts?”
Umiling siya.
Hindi iyon ang sagot na inaasahan ko.
“Hindi ako.”
“Pero kayo lang ang nagsabi sa akin tungkol sa baha.”
“Hindi ako ang nag-text.”
“Kung hindi kayo, sino?”
Hindi siya agad sumagot.
Sa halip, inilabas niya mula sa bag ang isang maliit na waterproof case.
May mga photocopy ng engineering reports, mapa at lumang sulat.
“Ako ang dating lead hydraulic specialist sa isa sa mga proyekto sa watershed,” sabi niya.
“Tatlong taon akong nagsumite ng reports na may problema sa drainage galleries at slope monitoring.”
“Bakit walang ginawa?”
“May ginawa.”
Mapait siyang ngumiti.
“May inspection. May committee. May meeting. May report na nagsabing manageable.”
“Pero hindi?”
“Hindi para sa rainfall na ganito.”
Napatitig ako sa mapa.
“Alam n’yo bang mangyayari ngayong gabi?”
“Hindi eksakto.”
Iyon ang unang pagkakataong nagulat ako sa sagot niya.
“Ano?”
“Wala akong kapangyarihang hulaan ang hinaharap, Mara.”
“Pero sinabi n’yo sa akin ang oras.”
“Dahil kahapon, nakita ko ang public rainfall forecast at nakatanggap ako ng impormasyon mula sa dati kong kasamahan na mabilis nang tumataas ang upstream level.”
“Tinantiya ko ang worst-case window.”
Napahawak ako sa noo.
Ibig sabihin…
Walang mahika.
Walang propesiya.
Isang engineer lang na matagal nang walang naniniwala.
“Pero iyong text?”
Tahimik siya.
“Hindi talaga kayo?”
“Hindi.”
Sabay naming tiningnan ang cellphone ko.
Parang mas nakakatakot tuloy.
Kung hindi siya ang nagpapadala…
Sino?
Maya-maya, nagsalita si Engr. Salazar.
“May anak akong babae.”
Hindi ko alam kung bakit niya biglang sinabi iyon.
“Anong pangalan?”
“Angela.”
Napakurap ako.
“Dati siyang telecom systems engineer.”
May inilabas siyang lumang litrato.
Isang babaeng nakangiti, nakasuot ng ID lace.
“Siya ang tumulong sa akin noon na gumawa ng automated emergency messaging prototype gamit ang data mula sa rainfall sensors at flood models.”
“Prototype?”
“Kapag lumampas sa threshold ang ilang data points, awtomatikong nagse-send ng alerts sa mga naka-enroll na numero.”
“Teka…”
Nanigas ako.
“Paano napunta ang number ko roon?”
Tumingin siya sa akin.
“Hindi ko alam.”
Pagkatapos ay napansin niya ang numero sa screenshot ng message.
Biglang nagbago ang mukha niya.
“Kilala ko ang prefix na iyan.”
“Ano?”
“Test gateway.”
“Kanino?”
“Kay Angela.”
Nanikip ang dibdib ko.
“Nasaan siya ngayon?”
Hindi sumagot agad si Engr. Salazar.
Pagkatapos ay tahimik niyang sinabi:
“Patay na ang anak ko dalawang taon na.”
Walang nagsalita.
Ang tanging tunog ay ulan sa salamin.
Ipinaliwanag niyang nasawi si Angela sa isang aksidente.
Hindi naipagpatuloy ang prototype.
Akala niya matagal nang deactivated ang system.
“Pero paano nito nalaman ang floor ko?” tanong ko.
Doon nagsalita si Nico.
“Ate… noong lumipat tayo rito, nag-register ka ba sa disaster preparedness app ng building?”
Napatitig ako sa kanya.
Oo.
Ginawa ko iyon noong nakaraang taon.
Name.
Phone number.
Unit number.
Emergency contact.
Tumango si Engr. Salazar.
“Kung nakakonekta pa ang lumang test gateway sa ilang public at private emergency databases, posibleng nakakuha ito ng location information mula sa registered profile mo.”
“Pero bakit ako lang?”
Hindi namin agad nalaman.
Hanggang kinabukasan.
Nang humina ang ulan at nakapag-establish ng emergency communications, may dumating na tawag sa cellphone ni Engr. Salazar.
Dating colleague niya.
“Ruben!”
Malakas ang boses kahit naka-speaker.
“Buhay ka?”
“Oo.”
“May kakaiba kaming nakita sa monitoring system.”
“Ano?”
“May old flood-alert program na nag-activate kagabi. Prototype ni Angela.”
Napatingin si Salazar sa akin.
“Kanino nag-send?”
“Hindi namin alam ang buong listahan. Pero mukhang may test filter.”
“Ano’ng filter?”
“People located inside projected deep-flood zones.”
Humigpit ang hawak ko sa phone.
“Then bakit hindi lahat?”
Sumagot iyong lalaki.
“May secondary criterion.”
“Ano?”
“Recipients na registered sa buildings below a certain elevation… pero may recent device-location activity na puwedeng ma-verify.”
Biglang napaupo ako.
Ibig sabihin, hindi ako pinili dahil espesyal ako.
Pinili ako dahil nakita ng isang lumang emergency system na nasa panganib ako.
Isang program na ginawa ng anak ng lalaking pinakain ko.
Isang programang ang ama mismo ay akala niyang patay na.
Halos mapatawa ako sa absurdong pagkakataon.
Kung hindi ako bumili ng sobrang pagkain…
Kung hindi ko iyon ibinigay kay Engr. Salazar…
Kung hindi niya ako binalaan…
Malamang hindi ko seseryosohin ang anonymous messages.
At kung hindi ako naghanda ng emergency supplies, mas mahirap sana ang sitwasyon namin.
Tatlong araw kaming nanatili sa mataas na bahagi ng tower kasama ang ibang residente.
Iyong mga binili kong pagkain na pinagtawanan ni Nico ay pinaghati-hatian namin.
Ang bottled water ko ay ipinainom sa matandang tinulungan namin.
Ang biscuits ay ibinigay namin sa bata.
Ang power banks ay ginamit ng mga tao para makontak ang pamilya nila.
At si Engr. Salazar?
Halos hindi natulog.
Tinulungan niya ang building management na basahin ang flood maps at tukuyin kung kailan ligtas bumaba.
Nang dumating ang rescue teams, isa siya sa mga huling umalis.
Pagkalipas ng dalawang linggo, unti-unting bumalik sa normal ang lungsod.
Maraming lugar ang napinsala.
Maraming pamilya ang nawalan ng gamit.
Pero mas maaga ring nakapag-evacuate ang ilang komunidad matapos mapansin ng disaster teams ang abnormal data at maglabas ng malawakang alerts.
Naging laman ng balita ang dating engineer na ilang taong pinagtawanan online.
Hindi dahil tama ang bawat hula niya.
Kundi dahil malinaw na matagal na niyang hinihingi na seryosohin ang mga panganib.
May nag-interview sa kanya sa TV.
“Engr. Salazar, pakiramdam n’yo ba vindicated kayo?”
Umiling siya.
“Hindi ito paligsahan kung sino ang tama.”
“Kung gusto mong maging tama matapos ang isang sakuna, mali ang dahilan mo.”
“Ang mahalaga, sa susunod, mas handa tayo.”
Pagkatapos noon, may isang bagay pa akong nalaman.
Hindi pala literal na homeless si Engr. Salazar.
Matapos mamatay ang anak niya at magkawatak-watak ang pamilya, iniwan niya ang dati niyang buhay.
Palipat-lipat siya sa shelters at simbahan.
Paminsan-minsan, natutulog sa kalye.
Hindi dahil wala siyang kaalaman.
Kundi dahil nawalan siya ng dahilan para gamitin iyon.
Hanggang sa gabing binigyan ko siya ng walumpung pisong pagkain.
Makalipas ang isang buwan, bumalik siya sa consultancy work.
Tinanggap siya bilang technical adviser ng isang independent disaster-resilience group.
At nang una siyang sumweldo ulit, pinuntahan niya ako sa opisina.
May dala siyang convenience-store paper bag.
“Ano ’to?” tanong ko.
“Bayad ko.”
Binuksan ko iyon.
Dalawang packed meal.
Napatawa ako.
“Isa lang ibinigay ko sa inyo noon.”
“Alam ko.”
“Bakit dalawa?”
Umupo siya sa tapat ko.
“Isa para sa ’yo.”
“At isa para sa susunod na taong makita mong gutom.”
Hindi ako agad nakapagsalita.
Bago siya umalis, may huli siyang sinabi.
“Hindi mo kailangang maging bayani para makapagligtas ng tao, Mara.”
“Minsan sapat na iyong hindi mo nilampasan ang taong nasa harap mo.”
Simula noon, hindi na ako tumatawa kapag may emergency drill sa opisina.
May go-bag na rin ako sa bahay.
At si Nico, na dati ay nagsabing matutulog lang siya kapag may delubyo?
Siya na ngayon ang pinakamakulit tuwing may weather alert.
“Ate Mara, charged ba ang power banks?”
“At may bottled water tayo?”
Hanggang ngayon, nasa cellphone ko pa rin ang screenshot ng unang mensahe.
Masyadong mababa ang sixth floor.
Hindi na muling nag-text ang numerong iyon.
Nang tuluyang suriin ng mga IT specialist ang lumang emergency system ni Angela Salazar, natuklasan nilang nagkaroon ito ng automated restart dahil sa isang server migration.
Pagkatapos ng baha, permanenteng isinara ang lumang gateway.
Pero bago iyon mangyari, nakapagpadala ito ng ilang daang warnings.
May ilan na hindi pinansin.
May ilan na huli nang nabasa.
At may ilan na nakatulong para mailigtas ang buong pamilya.
Kabilang ako roon.
Pero sa tuwing naaalala ko ang gabing iyon, hindi iyong misteryosong text ang pinaka-tumatatak sa isip ko.
Kundi iyong walumpung pisong packed meal.
Isang bagay na maliit.
Halos walang halaga.
Isang desisyong ginawa ko nang hindi pinag-isipan.
Dahil kung hindi ko iyon ginawa, hindi ako babalaan ni Engr. Salazar.
Kung hindi niya ako binalaan, hindi ko seseryosohin ang text.
Kung hindi ko iyon sineryoso, baka hindi ako nakapaghanda.
At baka hindi ko rin natulungan ang iba nang dumating ang tubig.
Minsan, iniisip natin na kailangang napakalaki ng isang kabutihan bago ito magkaroon ng halaga.
Hindi pala.
May mga pagkakataong ang isang simpleng pagkain, isang basong tubig, isang sandaling pakikinig, o isang maliit na malasakit ang nagiging unang domino ng isang pangyayaring hindi natin kailanman mahuhulaan.
