BAHAGI 3 — HABANG SINISIRA NILA ANG AKING PANGARAP SA AUSTRALIA, NATUKLASAN KO ANG PLANONG MATAGAL NANG ITINAGO NG DALAWANG TAKSIL

Tatlong beses kong binasa ang email mula sa Melbourne.

Hindi dahil hindi ko naintindihan ang Ingles.

Kundi dahil hindi ko matanggap na umabot hanggang ibang bansa ang kasinungalingang ginawa ni Adrian.

Ang fellowship na pinaghirapan ko nang halos apat na taon ay biglang nanganganib.

Nasa harap ko ang laptop, bukas ang acceptance letter, at sa tabi nito ang bagong mensaheng nagsasabing may mga alegasyon ng academic misconduct laban sa akin.

Hindi pa binabawi ang appointment ko.

Ngunit pansamantala nilang ipinagpaliban ang final clearance habang hinihintay ang resulta ng imbestigasyon.

Mayroon akong sampung araw upang magsumite ng paliwanag.

Sampung araw.

Samantalang ang dalawang taong sumira sa pangalan ko ay malayang nakapapasok sa laboratoryo na para bang wala silang ginawa.

Tumawag si Camille.

– Sofia, nasaan ka?

– Nasa apartment.

– Pupuntahan kita.

– Camille, okay lang ako.

– Hindi ka okay. Naririnig ko sa boses mo.

Hindi ko na siya pinigilan.

Makalipas ang apatnapung minuto, dumating siya na may dalang mainit na lugaw, dalawang bote ng tubig, at isang folder.

Si Camille Reyes ang pinakamatalik kong kaibigan mula kolehiyo.

Nagtatrabaho siya ngayon bilang compliance analyst sa isang kumpanya sa Makati.

Hindi siya eksperto sa research, ngunit mahusay siyang maghanap ng butas sa mga dokumento.

Pagkaupo niya, agad niyang binuksan ang laptop.

– Una, huwag kang magpadala ng galit na email. Pangalawa, huwag kang mag-post sa social media. Pangatlo, itabi natin ang lahat ng ebidensiya.

Napatingin ako sa kaniya.

– Hindi mo ba ako tatanungin kung bakit hindi ko agad iniulat si Bianca?

Huminto siya sa pagta-type.

– Alam ko kung bakit.

– Bakit?

– Dahil masyado kang mabait sa mga taong hindi naman naging mabait sa iyo.

Hindi ko napigilang mapaluha.

Sa buong araw, iyon ang unang pagkakataong may nagsalita sa akin nang walang pagdududa.

Inilapag ni Camille ang kamay sa balikat ko.

– Hindi kita hahayaang mawalan ng kinabukasan dahil lang sa isang lalaking hindi marunong kumilala ng tama at mali.

Kinabukasan, nagtungo kami sa unibersidad.

Hindi upang makipag-away.

Kundi upang pormal na hilingin ang preservation ng lahat ng digital records na may kaugnayan sa proyekto.

Nagpadala ako ng sulat sa research committee, university legal office, at information technology department.

Hiniling kong panatilihin ang access logs, file histories, repository records, at mga kaugnay na email.

Nagbigay rin ako ng pahintulot na suriin ang sarili kong university account.

Wala akong itinatago.

Sa halip, marami akong gustong ilantad.

Dalawang araw ang lumipas bago ako tinawag ng aking adviser, si Professor Elena Ramos.

Siya ay isang respetadong researcher na mahigit dalawampung taon nang nagtuturo.

Pagpasok ko sa opisina niya, napansin kong pagod ang kaniyang mukha.

– Sofia, maupo ka.

Umupo ako sa tapat niya.

May isang makapal na folder sa mesa.

– Nabasa ko ang mga dokumentong ipinasa mo.

Tahimik akong naghihintay.

– At personal kong sinuri ang laboratory notebook mo.

Huminga siya nang malalim.

– May sapat na batayan para sabihing mas nauna ang trabaho mo kaysa sa manuscript ni Bianca.

Naramdaman kong lumuwag nang kaunti ang dibdib ko.

Ngunit hindi pa tapos ang kaniyang sasabihin.

– May isa pa kaming natuklasan.

Inilapit niya ang isang papel.

Isa iyong internal request form para sa conference travel grant.

Nakalagay ang pangalan nina Adrian at Bianca bilang principal presenters.

May kalakip na proposed budget na halos ₱420,000 para sa registration, airfare, accommodation, at iba pang gastusin.

Ngunit hindi iyon ang nakatawag ng pansin ko.

Ang pamagat ng kanilang proposed presentation ay halos eksaktong kapareho ng aking research.

Pati ang layunin, methodology, at expected outcomes ay mula sa aking project proposal.

– Professor, hindi ko po ito pinirmahan.

– Alam ko.

Itinuro niya ang isang bahagi ng form.

– Pero ginamit nila ang pangalan mo bilang collaborating researcher sa supporting documents.

Napalunok ako.

– Nang walang pahintulot ko?

Tumango siya.

– May electronic endorsement na ipinasa gamit ang project coordinator account.

Alam naming dalawa kung sino ang may hawak ng account na iyon.

Si Adrian.

Biglang bumalik sa alaala ko ang isang gabing nagtanong siya tungkol sa conference.

Nasa café kami sa Katipunan noon.

– Sofia, kung magkaroon ng pagkakataong makapunta sa international conference, isasama mo ba si Bianca?

Sinagot ko siyang depende sa contribution ng bawat researcher.

Hindi siya natuwa.

– Masyado kang mahigpit.

– Adrian, hindi ito field trip. Kailangan may malinaw na ambag sa research.

Tumahimik siya.

Ngayon ko lamang naunawaan kung bakit.

Hindi pala siya nagtatanong.

Sinusukat niya kung papayag akong ibigay kay Bianca ang isang pagkakataong hindi pa nito pinaghihirapan.

At nang malaman niyang hindi ako papayag, gumawa sila ng ibang paraan.

Paglabas ko sa opisina ni Professor Ramos, may naghihintay sa hallway.

Si Bianca.

Wala siyang kasamang Adrian.

Wala rin ang karaniwang malumanay na ngiti sa mukha niya.

– Ate Sofia, puwede po ba tayong mag-usap?

Tiningnan ko siya.

– Kung tungkol ito sa reklamo, sa committee tayo mag-usap.

– Sandali lang po. Please.

Lumapit siya.

– Alam ko pong galit kayo sa akin.

Hindi ako sumagot.

– Pero hindi naman po lahat ng nangyari ay kasalanan ko.

Napatingin ako sa kaniya.

– Ano ang ibig mong sabihin?

Kinagat niya ang labi.

– Si Kuya Adrian po ang nagsabing puwede kong gamitin ang materials ninyo.

Parang may kung anong humigpit sa dibdib ko.

– At sinabi rin ba niyang puwede mong ilagay ang pangalan mo bilang pangunahing may-akda?

Tahimik siya.

– Bianca, simpleng tanong lang iyon.

Biglang umiyak siya.

– Hindi ninyo naiintindihan. Kapag hindi ko nakuha ang scholarship, baka hindi na ako makapagpatuloy sa pag-aaral.

Dati, sapat na ang ganoong pangungusap para maawa ako.

Ngunit ngayon, iba na.

– Naiintindihan kong mahirap ang sitwasyon mo. Pero hindi ibig sabihin noon na puwede mong kunin ang trabaho ko.

Napatingin siya sa akin nang may galit.

– Madali para sa inyong sabihin iyan dahil hindi ninyo kailangang mag-alala sa pera!

Napangiti ako nang mapait.

Iyon din ang argumento ni Adrian.

Pareho silang naniniwalang ang kahirapan ng isa ay nagbibigay ng karapatang agawan ang iba.

– Bianca, nagtrabaho ako sa laboratoryo kahit may lagnat. Ilang beses akong natulog nang tatlong oras para matapos ang eksperimento. Hindi nabibili ng pera ang mga gabing iyon.

Hindi siya sumagot.

– At kung talagang gusto mong maging researcher, dapat alam mong ang unang responsibilidad natin ay ang katotohanan.

Tumalikod ako.

Ngunit bago ako tuluyang makalayo, may sinabi siya.

– Hindi naman po kayo ang gusto niyang makasama sa Australia.

Huminto ako.

Dahan-dahan akong lumingon.

– Ano?

Tumaas ang kaniyang baba.

– Matagal na po niyang sinasabi na kapag nakakuha siya ng international opportunity, ako ang isasama niya.

Hindi ako nagsalita.

Nagpatuloy siya.

– Akala ninyo po ba kayo lang ang may pangarap?

Sa sandaling iyon, naunawaan ko ang isang bagay.

Hindi lamang pala scholarship ang pinag-uusapan.

May sarili silang planong umalis.

At ang research ko ang gagamitin nilang tiket.

Nang gabing iyon, tumawag ang ina ni Adrian.

Si Tita Lourdes.

Matagal ko na siyang itinuturing na pangalawang ina.

– Sofia, anak, narinig ko ang nangyari sa unibersidad.

Mahina ang kaniyang boses.

– Tita, ayaw ko na pong pag-usapan si Adrian.

– Alam ko. Pero may gusto akong itanong.

Tumahimik ako.

– Totoo bang aalis ka ng bansa?

– Opo.

– At hindi mo sinabi sa anak ko?

– Hindi na po kailangan.

Matagal siyang hindi nagsalita.

Pagkatapos ay narinig ko ang kaniyang mahinang pag-iyak.

– Anak, pasensiya ka na. Hindi ko alam kung paano siya naging ganoon.

Napapikit ako.

– Hindi ninyo po kailangang humingi ng tawad para sa kaniya.

– May isang bagay akong dapat sabihin sa iyo.

Naramdaman kong bumilis ang tibok ng puso ko.

– Ano po iyon?

– Noong nakaraang buwan, narinig kong nag-uusap sila ni Bianca sa sala.

Mahigpit kong hinawakan ang telepono.

– Tungkol saan?

– May sinabi si Adrian na kapag nakuha nila ang conference grant, hindi na raw magiging problema ang pag-alis nila sa Pilipinas.

Napatingin ako sa bintana.

– At ano pa po?

Nag-atubili siya.

– Sinabi ni Bianca na kailangan muna nilang siguraduhing hindi ka makakahabol sa kanila.

Hindi ako nakapagsalita.

May kirot sa dibdib ko na hindi ko maipaliwanag.

Hindi na pala sapat na kunin nila ang research ko.

Kailangan pa nilang sirain ang pagkakataon kong magkaroon ng sariling kinabukasan.

Kinabukasan, nagkaroon ng panibagong pagdinig.

Naroon ang mga miyembro ng committee, ang aming adviser, ang university legal representative, at ang IT administrator.

Naroon din sina Adrian at Bianca.

Sa pagkakataong iyon, hindi na sila magkatabi.

May pagitan silang dalawang upuan.

Ipinakita ng IT administrator ang resulta ng kanilang pagsusuri.

May mga file na na-download gamit ang coordinator account ni Adrian.

May mga dokumentong na-upload sa shared workspace ni Bianca.

May mga pagbabago sa authorship metadata matapos ang orihinal na submission.

Ngunit malinaw rin ang sinabi ng administrator.

– Hindi sapat ang account logs lamang para patunayan kung sino ang pisikal na gumamit ng computer. Kailangan nating pagsamahin ito sa iba pang ebidensiya.

Tumango ang chairman.

Sumunod na ipinakita ang email correspondence.

May isang mensahe mula kay Adrian kay Bianca.

Nakasulat doon:

Use the revised dataset. Remove the old author information before submission.

Naramdaman kong nag-init ang mukha ko.

Hindi ko kailangang hulaan kung ano ang ibig sabihin niyon.

Tumayo si Adrian.

– Context po ang kulang! Ang tinutukoy ko ay formatting!

Ngunit may isa pang email.

Mula kay Bianca.

What if Sofia discovers that the conference abstract uses her original results?

At ang sagot ni Adrian:

I'll handle her. She trusts me.

Tahimik ang buong silid.

Hindi ko namalayang may luhang tumulo sa pisngi ko.

Hindi dahil umaasa pa akong mahal niya ako.

Kundi dahil ngayon ko nakita kung gaano niya sinamantala ang pagtitiwala ko.

Dalawampung taon akong naniwalang ligtas ako sa kaniya.

Ngunit para sa kaniya, ang tiwala ko ay isa lamang kahinaang maaari niyang gamitin.

– Sofia, hindi ganoon ang ibig sabihin niyan, bulong niya.

Tiningnan ko siya.

– Ano pa bang ibang ibig sabihin ng "She trusts me," Adrian?

Hindi siya nakasagot.

Biglang nagsalita si Bianca.

– Hindi ako ang nagplano nito!

Napalingon ang lahat.

Nanginginig ang kaniyang mga kamay.

– Si Adrian ang nagsabing hindi naman kailangan ni Sofia ang conference grant!

Tumayo si Adrian.

– Bianca, tumahimik ka!

– Ikaw ang nagsabing kapag napahiya siya sa panel, kusa siyang aatras!

– Sinungaling ka!

– Ikaw ang nagpadala ng complaint sa Melbourne!

Parang sumabog ang huling pangungusap sa gitna ng silid.

Nanigas ako.

Ang chairman ay agad na nagsalita.

– Ms. Salcedo, inuulit ko ang sinabi mo. Sinasabi mong si Mr. Villareal ang nagpadala ng reklamo sa international institute?

Umiiyak na si Bianca.

– Opo. Ginamit niya ang anonymous reporting form. Sinabi niyang kailangan lang ma-delay ang appointment ni Sofia.

Tumingin ako kay Adrian.

Sa unang pagkakataon, hindi niya ako matingnan nang diretso.

Ngunit bigla siyang naglabas ng sariling telepono.

– Kung ganoon, dapat malaman din ninyo kung sino ang gumawa ng pekeng supporting documents!

Napatigil si Bianca.

Ipinakita ni Adrian ang isang screenshot ng kanilang pag-uusap.

May mensahe mula kay Bianca na nagsasabing:

I can make the statement look official. Just send me the signature sample.

Napahawak ako sa gilid ng mesa.

Signature sample?

Anong lagda?

Ipinakita ng legal representative ang isa pang dokumentong natanggap nila noong umaga.

Isa iyong consent form na nagsasabing boluntaryo kong pinahintulutan ang paggamit ng aking research data para sa joint publication.

Nasa ibaba ang aking pangalan.

At may lagda.

Kamukhang-kamukha ng lagda ko.

Ngunit hindi ako ang pumirma.

Tumingin sa akin ang chairman.

– Ms. Mendoza, kailangan naming itanong ito nang direkta. Ikaw ba ang lumagda sa dokumentong ito?

Umiling ako.

– Hindi po.

Naramdaman kong nanginginig ang aking boses.

– Hindi ko pa nakita ang dokumentong iyan sa buong buhay ko.

Bumaling ang chairman kina Adrian at Bianca.

– Kung mapatutunayang pineke ang lagdang ito, mas seryoso na ang usapin kaysa sa plagiarism.

Nagsimulang umiyak nang malakas si Bianca.

Si Adrian naman ay tuluyang natahimik.

Ngunit bago matapos ang pagpupulong, nag-vibrate ang telepono ko.

Isang bagong email mula sa Melbourne.

May nakalakip na dokumento.

Binuksan ko iyon.

At nakita ko ang isang nakakagulat na detalye.

Ang reklamong ipinadala laban sa akin ay hindi lamang tungkol sa plagiarism.

May kasama rin itong alegasyong nilabag ko raw ang research confidentiality agreement.

At ang pangunahing ebidensiyang ginamit laban sa akin ay isang dokumentong may peke kong lagda.

Sa ilalim ng email, may malinaw na deadline.

Kung hindi ko mapapabulaanan ang reklamo bago ang final review, maaaring tuluyang kanselahin ang aking fellowship.

Tatlong araw na lamang ang natitira.

At sa parehong sandali, lumapit ang university legal representative sa akin.

– Sofia, may kailangan kang malaman bago ka umalis.

– Ano po iyon?

Tumingin siya sa dokumentong hawak niya.

– May nakatakdang malaking research funding release sa susunod na linggo. At kung hindi natin mapipigilan ang proseso, ang perang inilaan para sa proyekto mo ay maaaring mailipat sa proposal na isinumite nina Adrian at Bianca.

Napalunok ako.

– Magkano po?

Huminga siya nang malalim.

– Halos dalawang milyong piso.

At doon ko napagtanto na ang ginagawa nila ay hindi lamang simpleng pagtataksil.

May halos ₱2 milyon na nakataya, at ginagamit nila ang pangalan ko upang makuha iyon.

( Itutuloy sa BAHAGI 4…)