Bahagi 3: Nakatagpo ko sa fire exit ang guardiyang inutusan ng manager na harangan kami, at sa wakas ay inamin ng teller kung bakit labing-walong taon niyang hinanap ang pamilya ko sa gitna gulo

Yung guard na lumapit sa amin hindi yung matandang guard na laging bumabati ng “Good afternoon, ma’am.”

Bata pa ito.

Mga 30s.

Matangkad, kalbo.

Naka-uniporme pero yung sapatos hindi pang-guard.

Pang-porma.

Tumigil siya sa tapat namin.

“Ma’am Andrea, pinapatawag ka ni Sir Tan sa office. May problema raw sa vault.”

Tinitigan siya ni Andrea.

“Hindi ako pwedeng umalis. May kausap akong kliyente.”

Ngumiti yung guard, pero hindi umabot sa mata.

“Sabi ni Sir Tan, urgent daw. Iwanan mo muna si ma’am.”

Hinawakan ni Andrea ang braso ko nang mahigpit.

“Si Kuya Roger ang duty guard ngayon. Sino ka?”

Doon nagbago ang mukha ng lalaki.

Nawala ang ngiti.

“Ma’am, huwag na kayong mahirapan.”

At mula sa likod ng pinto ng CR, lumabas pa ang isa pang lalaki.

Naka-polo, may ID ng bangko pero walang pangalan.

Manager.

Si Mr. Tan mismo.

Yung branch manager na lagi kong nakikita kapag nagwi-withdraw ako ng malaki.

Mataba, laging pawisan.

“Andrea, anong ginagawa mo diyan? Bakit mo tinatago ang kliyente?”

Sabi ni Mr. Tan, pero hindi siya galit kay Andrea.

Galit siya dahil nahuli namin siya.

“At ikaw, Mrs. Lim. Bakit nandito ka? Tapos na transaction mo, di ba? Lumabas ka na. Naghihintay ang asawa mo.”

Gusto kong sumigaw.

Gusto kong tumakbo pabalik sa lobby.

Pero hinarangan kami ng dalawang lalaki.

Doon nagsalita si Andrea.

Malakas.

Para marinig ng CCTV na may mic.

“Sir Tan, si Mrs. Lim ang beneficiary ng Box 317. At yung taong nagpakita ng pekeng SPA kaninang umaga ay wanted sa kasong estafa at falsification of public documents. Kung pipilitin ninyong palabasin si Mrs. Lim ngayon, isasama ko sa report ang pangalan mo.”

Namutla si Mr. Tan.

Pero ngumisi yung guard.

“Ang tapang mo naman, Andrea. Akala mo ba hindi namin alam na anak ka ni Pio Cruz? Yung auditor na tumakas dahil nagnakaw sa fund ng mga Santos?”

Doon sumabog si Andrea.

“Hindi nagnakaw ang tatay ko! Tatay mo ang nagnakaw! At tatay ng babaeng to!”

Tumingin siya sa akin, umiiyak na.

“Mara, makinig ka. Labing-walong taon akong naghintay.”

“2005, nagtayo ng micro-lending fund ang nanay mo, si Elisa Santos, para sa mga mananahi sa Taytay. Malaki ang pondo, galing sa DSWD at sa isang NGO sa Japan. Tatay ko ang inutusan ng DBP para i-audit ang fund.”

“Habang nag-audit siya, nakita niyang may 47 million pesos na nawawala. Hindi naka-record. Ang pumirma sa lahat ng withdrawal slips ay tatay mo, si Roberto Santos. Kasabwat ang warehouse manager.”

“Sinabi ng tatay ko kay Elisa, sa nanay mo. Sabi ng nanay mo, haharapin niya si Roberto.”

“Isang linggo pagkatapos, nasunog ang bodega. Namatay ang nanay mo. At idineklarang patay din ang tatay mo. At ang tatay ko, biglang nawala. Nag-iwan lang ng sulat: ‘ Pio, umalis ka na. Mapanganib sila. Kapag bumalik si Roberto, protektahan mo ang anak ni Elisa.'”

“Akala ng lahat, tumakas ang tatay ko dahil guilty siya. Pero hindi. Nagtago siya. Dahil natakot siya na papatayin din siya.”

“Namatay ang tatay ko limang taon na ang nakalipas sa Cavite. Sakit sa puso. Pero bago siya mamatay, ibinigay niya sa akin lahat ng photocopy ng audit report, at yung duplicate key ng Box 317. Sabi niya, yung box na yun lang ang makakapagpatunay na inosente siya at na biktima ang nanay mo.”

“Hinintay kitang dumating sa branch na to ng tatlong taon. Kasi alam kong dito nakalagay ang box. At alam kong babalik si Roberto para kunin ang laman.”

Naiyak na ako.

Hindi na dahil sa takot.

Dahil sa galit.

Ang buong buhay ko, akala ko trahedya ang nangyari sa pamilya ko.

Aksidente.

Pero pinatay pala ang nanay ko.

At ang tatay ko, binenta ang pamilya niya para sa 47 milyon.

At ngayon, bumalik siya para kunin pa ang natitira.

“Ano ang laman ng Box 317?” tanong ko.

“Original land titles ng 3 hektaryang lupa sa Silang, Cavite. At isang USB at isang ledger. Nandun lahat ng ebidensya na yung sunog ay sinadya. At nandun din ang pera.”

“Anong pera?”

“Yung 47 million, hindi nila nagastos lahat. Tinago ng nanay mo sa dollar account. At naka-attach sa box ang access. Kaya kailangan nila ng pirma mo. Kasi ikaw lang ang legal heir.”

Doon ko naintindihan.

Kaya kailangan nila ako.

Kaya pinatransfer ni Carlo ang 8.8 milyon.

Hindi para sa bahay.

Para i-test kung buhay pa ang account ko at kung pipirma ako nang walang tanong.

At yung SPA na peke, gagamitin para buksan ang box at ilipat ang dollar account.

At ako, pagkatapos nun, wala nang silbi.

Biglang bumukas ang main door ng fire exit.

Pumasok si Carlo.

Kasama ang dalawang lalaki kanina.

At sa likod nila, si Roberto Santos.

Tatay ko.

Buhay.

Nakatayo.

Nakatingin sa akin.

“Mara, anak.”

Sabi niya, parang wala lang.

Parang hindi siya nawala ng labing-walong taon.

“Ang tagal mo. Halika na, umuwi na tayo. Nag-aalala ang asawa mo.”

At ngumiti si Carlo.

Yung ngiti na dati akala ko ay pagmamahal.

Ngayon, nakikita ko na.

Ngiti ng taong nagbenta na ng asawa niya.

Hinawakan ni Andrea ang kamay ko.

Bumulong.

“Mara, kahit anong mangyari, huwag mong ibibigay ang fingerprint mo. At huwag kang pipirma ulit.”

Dahil sa likod ni Mr. Tan, nakita ko, hawak na niya ang portable fingerprint scanner at ang SPA na peke.

Alas-kwatro na.

Oras na para buksan ang Box 317.

Bahagi 4: Sa tulong ng NBI at ng lumang audit report ng ama ng teller, nabawi ko ang lahat, nakulong ang dapat makulong, at sa wakas ay natutunan kong magsimula ulit nang hindi takot

Tinitigan ko si Roberto Santos.

Hindi ko siya tinawag na Papa.

“Buhay ka.”

Sabi ko.

Ngumiti siya.

Yung peklat sa may tainga niya, gumalaw.

“Mara, alam kong galit ka. Pero hindi mo naiintindihan. Kailangan kong umalis noon. Baon kami sa utang. Yung fund ng nanay mo, hindi naman niya pera yun. Pera yun ng gobyerno. Kinuha ko lang yung para sa atin.”

“At sinunog mo si Mama?”

Natahimik siya.

“Si Mama mo, gusto akong isumbong. Hindi ko siya sinunog. Naipit siya. Aksidente yung sunog.”

“Aksidente na sinadya mong takpan ng pekeng bangkay? Kaninong bangkay yung nasa kabaong?”

Doon siya napatingin kay Mr. Tan.

Si Mr. Tan ang sumagot.

“Mara, huwag ka nang maraming tanong. Pirmahan mo na lang ito at ibigay ang thumbmark mo para matapos na. Para sa pamilya mo rin ito.”

Lumapit si Carlo sa akin.

Hinawakan ang kamay ko.

“Mara, please. May utang ako. 12 million sa casino sa Entertainment City. Kung hindi ko mabayaran, papatayin nila ako. Sabi ni Tito Roberto, kapag nakuha natin ang laman ng box, hati tayo. Makakabili pa tayo ng bahay sa Alabang. Makakabawi tayo.”

Tito.

Tito na ang tawag niya sa tatay kong dapat patay na.

Tinulak ko siya.

“12 million? Kaya mo akong i-transfer ng 8.8 million na ipon ko sa account ng kabit mong kumpanya?”

“At ikaw?”

Tumingin ako kay Roberto.

“Labing-walong taon akong umiyak sa puntod na walang laman. Pinalitan ko pa ang apelyido ko dahil nahihiya akong maging Santos. Tapos ngayon babalik ka para nakawan ulit ako?”

Doon na nagbago ang mukha ni Roberto.

Nawala ang peke niyang ngiti.

“Bastos ka na, Mara. Mana ka talaga sa nanay mo. Matigas ang ulo.”

Seninyasan niya yung guard na kalbo.

“Kunin niyo ang kamay niya. I-thumbmark niyo.”

Hinila ako ng guard.

Sumigaw ako.

Sumigaw din si Andrea.

Pero bago pa nila mahawakan ang kamay ko, biglang may malakas na kalabog mula sa loob ng bangko.

BOOGSH!

Bumukas ang fire exit door mula sa labas.

Hindi pala na-lock ni Mr. Tan nang maayos.

At pumasok ang limang lalaking naka-NBI vest.

“NBI! Lahat kayo, dumapa!”

Si Andrea pala, hindi lang silent alarm ang pinindot niya kaninang umaga.

May kaibigan siyang IT sa head office ng BDO sa Ortigas.

Nang mag-error ang silent alarm, tinawagan niya ang kaibigan niya at pinadala ang picture ni Roberto at ang kopya ng SPA na peke sa Viber.

Yung kaibigan niya, tumawag sa Anti-Fraud Division, at yung Anti-Fraud Division, may direktang linya sa NBI Cybercrime at Anti-Organized Crime.

At yung pekeng guard na kalbo?

Hindi pala guard.

Siya si Pio Cruz Jr., kapatid ni Andrea.

Naka-undercover bilang reliever guard sa branch na yun ng isang buwan, hinihintay din si Roberto.

Plano pala nilang magkapatid ito.

Nang makita ni Mr. Tan ang NBI, biglang tumakbo papuntang vault.

Pero nahuli siya agad.

Si Roberto Santos, sinubukang tumakbo palabas sa parking, pero nadulas sa sahig na kakamop lang ng janitor.

Si Carlo, nakaupo na lang sa sahig, umiiyak.

“Mara, sorry. Sorry. Hindi ko sinasadya. Natakot lang ako.”

Hindi ko siya pinansin.

Nilapitan ako ng NBI.

“Ma’am Mara Lim, kayo po ba ang legal heir ni Elisa Santos? May warrant po kami para buksan ang Box 317 kasama kayo para makuha ang ebidensya.”

Pumunta kami sa vault.

Kasama si Andrea at ang NBI.

Binuksan namin ang box 317 gamit ang duplicate key ni Andrea at ang master key ng bangko na dinala ng head office.

Pagbukas…

Hindi lang titulo ng lupa sa Silang.

May tatlong bundle ng lumang passbook.

Isang ledger na kulay pula na may sulat-kamay ng nanay ko.

Isang USB na may label na “ELISA BACKUP 2005”

At isang maliit na jewelry box.

Pagbukas ko ng jewelry box, nandun yung wedding ring ng nanay ko at isang bracelet na may nakaukit: “Para kay Mara, 7th Birthday – Mama”

Doon ako tuluyang naiyak.

Hindi dahil sa pera.

Dahil naalala ko, binili niya yun bago siya namatay, pero hindi niya na naibigay sa akin dahil nasunog ang lahat.

Inabot ng NBI ang USB sa forensic team.

Pagkalipas ng dalawang linggo, lumabas ang resulta.

Laman ng USB at ledger: kopya ng lahat ng withdrawal slips na may pirma ni Roberto, CCTV footage ng bodega bago masunog na kuha pala ng tatay ni Andrea na dumalaw kay Mama noon, at sulat-kamay ni Mama na nagsasabing kung may mangyari sa kanya, si Roberto ang may gawa.

Yung bangkay na ginamit para pekein ang pagkamatay ni Roberto?

Isang unclaimed cadaver mula sa isang ospital sa Manila na binayaran ni Mr. Tan na dating liaison officer ng funeral parlor.

Kinasuhan si Roberto Santos ng parricide, arson, estafa, falsification, at money laundering.

Si Mr. Tan, tinanggal sa bangko at kinasuhan ng pagtulong sa money laundering at obstruction.

Si Carlo DeGuzman, kinasuhan ng estafa at attempted falsification. Nakulong siya ng 6 na taon dahil umamin at tumestigo laban kay Roberto para mabawasan ang sentensya. Naghiwalay kami. Na-annul ang kasal namin matapos ang dalawang taon.

Yung 8.8 milyon na na-transfer ko?

Na-freeze agad ng AMLC dahil na-flag ng NBI. Naibalik sa akin pagkatapos ng tatlong buwan.

Yung 47 milyon pesos na nasa dollar account ni Mama na may interes na umabot na ngayon ng halos 71 milyon?

Na-award sa akin bilang legal heir. Pero hindi ko ginalaw.

Ibinigay ko ang kalahati sa micro-lending fund ni Mama na binuhay ulit ni Andrea at ng kapatid niya sa Taytay, para sa mga mananahi.

Yung kalahati, ginamit ko para magtayo ng maliit na cafe at flower shop sa Silang, malapit sa lupa na minana ko.

Pinangalanan kong “Elisa’s Garden Cafe”.

Si Andrea Cruz?

Na-promote bilang Branch Operations Officer sa BDO Head Office. At naging matalik kong kaibigan.

Minsan, pumupunta siya sa cafe ko tuwing Linggo, kasama ang nanay niya.

Sabi ng nanay niya, sa wakas daw, nalinis na ang pangalan ng asawa niyang si Pio Cruz.

Ako?

Hindi na ako si Mara Lim na takot at laging sumusunod sa asawa.

Bumalik ako sa pagiging Mara Santos.

Mara Elisa Santos.

At sa unang pagkakataon sa labing-walong taon, nang pumunta ako sa puntod ng nanay ko sa Manila Memorial, hindi na lungkot ang dala ko.

Dala ko ang bracelet niya, suot ko na.

At bulong ko sa kanya:

“Ma, tapos na. Nakuha na natin ang hustisya. Pahinga ka na.”

At umuwi ako sa Silang, kung saan naghihintay ang bago kong buhay, hindi na nakatali sa nakaraan, kundi itinayo sa ibabaw ng katotohanan.