Bahagi 3
Akala ko limang taon kitang minahal nang tahimik, pero ikaw pala itong nagbibilang ng bawat sentimong inambag ng pamilya ko para masolo ang condo
Nang lumabas kami ng Quezon City Hall, tanghaling tapat na. Hawak ko ang kulay asul na folder na may certificate of divorce. Si Carlo, nasa likod ko pa rin, hindi makasunod ang paa. Paulit-ulit niyang sinasabi, “Liza, nagbibiro ka lang di ba? Hindi mo naman talaga ipapa-file yan?”
Tinitigan ko siya. Sa pitong taon, ngayon lang siya nataranta nang ganyan. Dati kapag nag-aaway kami, siya ang kalmado, ako ang umiiyak sa banyo. Ngayon, baliktad. Ako yung kalmado, siya yung pinagpapawisan kahit naka-aircon ang hallway.
“Liza, alam kong mali ako sa relo. Pero huwag naman ganito. Isang relo lang yun. Babawiin ko, isosoli ko kay Rose kung gusto mo. Huwag lang tayo umabot sa ganito.”
Hindi ko sinagot. Nag-book ako ng Grab pauwi ng Project 6. Naiwan siya sa hagdan ng City Hall, hawak pa rin ang kalahati ng papeles.
Pag-uwi ko sa condo, tahimik. Yung nilaga kagabi, nasa ref pa, hindi niya ginalaw pagkatapos ng dalawang subo. Yung kinainan niyang plato, andun pa rin sa lababo. Dati ako lahat nagliligpit. Ngayon, iniwan ko lang.
Naupo ako sa sahig ng sala. Binuksan ko ang laptop at inopen ang folder na matagal ko nang tinatago. “Carlo-Rose.” Nandun lahat. Screenshots ng chat nila na nakita ko nung 2019, nung sinabi niyang magkaibigan lang sila pero good morning at good night araw-araw. Nandun ang resibo ng hotel sa Tagaytay noong birthday ko, dalawa ang guest, pero sinabi niyang client meeting. Nandun ang transfer niya ng ₱150,000 kay Rose nung 2019, ang sabi ay tulong sa ospital ng tatay nito.
Lahat ng yun, tiniis ko. Sabi ko sa sarili ko, baka ako lang ang paranoid. Baka ako lang ang selosa. Baka normal lang talaga na may ex na close pa rin. Pero kagabi, nung sinabi niyang yung pera ng relo ay profit share niya at wala akong karapatang magtanong, doon ako natauhan. Conjugal property yun. Pero mas masakit, yung tono niya. Parang ako pa ang mukhang pera.
Alas tres ng hapon, tumawag ang mama ko. Umiiyak.
“Liza, totoo ba yung sinabi ni Carlo sa akin? Maghihiwalay na kayo? Anak, pitong taon kayong magkasama, huwag naman padalos-dalos. Baka napagod ka lang.”
Hindi ko sinabi kay mama ang tungkol sa relo. Ayoko nang dagdagan pa ang isipin niya. Sabi ko lang, “Ma, pagod na talaga ako. Hindi na ako masaya. Gusto ko nang tapusin nang maayos.”
Tahimik si mama sa kabilang linya, tapos sinabi, “Yung condo, nasayo pa ba? Yung pera na binigay namin ng papa mo, nakuha mo ba?”
Doon ako napaiyak. Hindi dahil sa hiwalayan, kundi dahil kahit kailan, ang magulang ko ang nag-aalala kung may matitira ba sa akin. Samantalang ang asawa ko, inaalala kung paano ako tatawaging madiskarte.
Maya-maya, sunod-sunod na ang tawag ni Carlo. Hindi ko sinagot. Nag-text siya. “Liza, umuwi ka. Pag-usapan natin. Hindi ko kayang mawala ka.”
Tapos, “Liza, yung pera sa renovation, ako na magbabayad. Huwag mo nang isipin.”
Tapos, “Liza, yung relo, nabenta ko na. Hindi na suot ni Rose. Maniwala ka.”
Binlock ko ang number niya. Hindi dahil galit ako. Kundi dahil alam kong kapag sinagot ko, babalik na naman ako sa dati. Yung dati na nagpapaliwanag ako, siya ang naiinis, tapos ako pa ang hihingi ng sorry.
Kinabukasan, pumunta ako sa banko sa Makati. Dala ko ang certificate. Pinahiwalay ko ang joint account namin. Nasa ₱4.1 milyon ang laman, hati dapat. Pero nung chineck ng teller, may malaking withdrawal dalawang linggo na ang nakaraan. ₱3.2 milyon. Eksaktong halaga ng relo. Tumawag ako sa manager, pinatrace ang transaction. Ang receiving account ay isang luxury boutique sa Greenbelt.
Doon ko narealize, hindi profit share. Kinuha niya sa conjugal savings namin. Yung savings na para sana sa pang-down ng maliit na pwesto na pangarap kong coffee shop. Yung perang sinabi kong huwag galawin.
Nanginig ang kamay ko habang hawak ang bank statement. Hindi na ito tungkol sa selos. Pagnanakaw na ito sa tiwala. Sa pamilya namin.
Pumunta ako sa opisina ng abogado sa BGC. Si Atty. Maya. Kaibigan ko nung college. Binigay ko sa kanya ang lahat. Ang agreement, ang bank statement, ang screenshots.
Tiningnan niya ako at sinabing, “Liza, may laban ka. Pero tanungin kita, gusto mo ba talagang habulin yung ₱3.2 milyon? O gusto mo nang tuluyang makalaya?”
Sabi ko, “Gusto kong makalaya. Pero gusto ko ring malaman niyang hindi ako tanga. Na hindi niya pwedeng kunin lahat at ako pa ang magmukhang masama.”
Tumango si Atty. Maya. “Then we will reserve that right. Pero unahin natin ang titulo ng condo. Siguraduhin nating mailipat nang buo sayo. Kasi yang si Carlo, hindi pa tapos yan.”
Tama siya. Alas sais ng gabi, may kumatok sa condo ko. Si Carlo, lasing, may dalang bulaklak. Yung mura lang, galing sa palengke. Sabi niya, “Liza, patawarin mo ako. Mahal kita. Si Rose, wala na yun. Na-realize ko, ikaw lang pala.”
Tinitigan ko siya sa peephole. Hindi ko binuksan. Sinabi ko, “Carlo, tapos na tayo. May papel na tayo. Umuwi ka na.”
Umiyak siya sa labas. Naririnig ng mga kapitbahay. Dati, mahihiya ako. Dati, pagbubuksan ko siya para lang tumahimik. Ngayon, hinayaan ko siyang umiyak. Kasi sa pitong taon, ilang beses akong umiyak mag-isa sa banyo habang siya nasa labas kasama si Rose? Ilang beses?
Bandang hatinggabi, umalis siya. Naiwan ang bulaklak sa doormat. Hindi ko kinuha. Hinayaan kong malanta doon.
Kinabukasan ng umaga, nagising ako nang magaan. Sa unang pagkakataon sa loob ng mahabang panahon, ako lang ang gumising sa kama. Walang kailangang ipagluto, walang kailangang intindihin kung may sundo ba si Rose sa airport. Nagluto ako ng itlog at sinangag para sa sarili ko. At habang kumakain, nag-decide ako ng isang maliit pero mahalagang bagay. Ipapagawa ko na yung renovation na matagal ko nang pinangarap, pero para sa sarili ko na lang, hindi para sa “atin”.
Tinawagan ko ang contractor. “Kuya, tuloy na natin yung kitchen island. Yung kulay puti na gusto ko.”
At sa unang pagkakataon, hindi ako nagdalawang-isip kung magugustuhan ba ni Carlo ang kulay. Dahil bahay ko na ito. Buhay ko na ulit ito.
Pero hindi pa pala tapos ang lahat. Kasi nang hapon, may dumating na sulat galing sa barangay. May reklamo raw si Carlo na hindi ko binabayaran ang buong diperensya ng condo gaya ng napagkasunduan. Gusto niyang habulin ang kalahati ng condo na matagal ko nang binabayaran kasama ang pamilya ko.
Doon ko naintindihan. Ang pag-iyak niya kagabi ay hindi pagsisisi. Plano pala.
Salamat sa pagbabasa hanggang dito 
Nasa comments section na ng page ang susunod na bahagi. I-click ang “View all comments” para mabasa ang Bahagi 4 
Bahagi 4
Akala ko tapos na ang panloloko mo sa akin pero pati titulo ng condo namin sa Quezon City gusto mo pang angkinin kahit pera ng nanay ko ang pinambayad doon
Nakatanggap ako ng patawag mula sa barangay ng Project 6. Nakalagay sa papel, petitioner: Carlo Dela Cruz. Tungkol daw sa hindi patas na hatian ng conjugal property. Natawa ako nang mahina. Hindi patas? Ang condo na binili ng pera ng nanay ko, na may malinaw na bank transfer na nakapangalan sa akin, na may deed of donation pa mula sa kanila noong 2018, sasabihin niyang hati dapat?
Pumunta ako sa barangay hall kinabukasan, kasama si Atty. Maya. Nandun si Carlo, naka-polo, mukhang bagong gising pero maayos. Kasama niya ang isang lalaking matanda, siguro tito niya. Pagkakita sa akin, ngumiti siya na parang wala kaming pinagdaanan.
“Liza, buti pumunta ka. Ayoko sanang umabot sa ganito, pero kasi, di ba sabi sa agreement, magbabayad ka ng diperensya? Wala pa akong natatanggap. At saka yung condo, conjugal yun, dapat hati tayo. Hindi pwedeng sayo lang.”
Tiningnan ko siya. Ganun pa rin ang tono niya. Yung parang siya pa ang biktima, ako pa ang may utang. Yung tono na ginamit niya nung sinabi niyang “Kailangan ba talagang kwentahin pa natin yan nang ganyan katingi?”
Umupo si Atty. Maya at inilabas ang folder. Makapal. Nandun lahat ng ebidensya.
“Mr. Dela Cruz,” sabi ni Atty. Maya, kalmado pero matalim, “Bago po tayo mag-usap tungkol sa diperensya, linawin lang natin. Ang sinasabi ninyong conjugal property na condo sa Quezon City ay may pinanggalingan. Narito ang bank transfer ng ₱8.5 milyon mula sa magulang ni Liza noong March 2018, bago pa ikasal. Narito ang deed of donation, na nagsasaad na exclusive property ito ni Liza. Narito rin ang mga resibo ng pagbabayad ng amortizations na galing sa personal account ni Liza, hindi sa joint account. At narito ang inyong pinirmahang kasunduan noong November 2020, na nagsasabing ang condo ay mapupunta kay Liza at siya ay magbabayad lamang ng kaukulang diperensya base sa appraisal, hindi hati.”
Namutla si Carlo. Hindi niya inaasahan na kumpleto ako.
“At tungkol sa diperensya,” dagdag ni Atty. Maya, “Handa pong magbayad si Liza ng ₱1.8 milyon base sa appraisal ng licensed appraiser, hindi base sa presyong gusto ninyo. Pero bago yan, may mas malaki tayong isyu.”
Inilabas ni Atty. Maya ang bank statement na may withdrawal na ₱3.2 milyon.
“Mr. Dela Cruz, maaari niyo po bang ipaliwanag kung bakit kayo nag-withdraw ng ₱3.2 milyon mula sa joint account ninyo, dalawang linggo bago kayo bumili ng relo para sa ibang tao, nang walang pahintulot ni Liza? Alam niyo po ba na ang paggamit ng conjugal funds para sa luho ng third party nang walang consent ng asawa ay pwedeng maging grounds for reimbursement at psychological abuse under VAWC?”
Tahimik ang buong barangay hall. Yung tanod na kumukuha ng minutes, napatingala.
Si Carlo, hindi makatingin sa akin. Yung tito niya, biglang tumayo.
“Carlo, totoo ba ito? Pati ba naman savings ng asawa mo ginalaw mo para sa babaeng yan?”
Doon lang siya nagsalita, nauutal.
“Hindi… hindi ko ninakaw. Profit share ko yun. Sa akin yun. Karapatan ko yun.”
“Karapatan?” Hindi na ako nakatiis. Tumayo ako. Sa unang pagkakataon sa pitong taon, tinaasan ko siya ng boses sa harap ng ibang tao.
“Carlo, pitong taon kitang sinamahan. Nung nagsisimula ka pa lang sa logistics company mo, ako nag-aayos ng resibo mo sa gabi. Nung wala kang pambayad sa BIR, ako humiram sa nanay ko. Nung sinabi mong masakit sikmura mo, ako naghihimay ng baka ng tatlong oras. Tapos sasabihin mong karapatan mong gastusin ang pera natin sa ex mo? Nasaan ang karapatan ko? Nasaan ang respeto sa akin bilang asawa mo?”
Umiyak ako, pero hindi yung iyak na mahina. Yung iyak na galit. Yung iyak na matagal nang pinipigilan.
“Akala mo ba hindi ko alam? Alam ko lahat, Carlo. Yung good morning niyo, yung paghatid mo sa kanya sa airport nung birthday ko, yung hotel sa Tagaytay. Lahat tiniis ko dahil mahal kita. Dahil akala ko magbabago ka. Pero hindi. Mas lumala ka pa. Binili mo siya ng relo na mas mahal pa sa lahat ng regalo na binigay mo sa akin sa buong pagsasama natin!”
Napayuko si Carlo. Ang mga kamay niya, nanginginig.
“At ngayon, pagkatapos mong pirmahan ang hiwalayan na akala mo laro lang, babalik ka at aangkinin mo pa yung bahay na pinaghirapan ng pamilya ko? Carlo, hindi mo na ako maloloko. Tapos na yung Liza na tahimik lang at umiiyak sa banyo.”
Lumapit ang lupon ng barangay. Sabi ng kapitan, “Mr. Dela Cruz, malinaw po ang ebidensya ni Ma’am Liza. Kung itutuloy niyo pa itong reklamo, sa korte na po ito mapupunta at mas lalaki pa ang gastos. At base sa mga dokumento, may pananagutan pa kayo sa ₱3.2 milyon na kinuha sa joint account. Payo namin, ayusin niyo na nang maayos.”
Si Carlo, tuluyang naupo. Tinakpan ang mukha. Yung tito niya, umiling at lumabas.
“Liza,” bulong niya, “Patawarin mo ako. Hindi ko alam kung anong pumasok sa isip ko. Si Rose, wala na kami. Blocked na siya. Hindi ko na siya kinakausap. Akala ko kasi, kapag binigyan ko siya ng magandang regalo, mapapatunayan kong successful na ako, na hindi siya nagkamali dati na pinili ako. Pero mali ako. Ikaw ang nawala.”
Tinitigan ko siya. Wala na akong nararamdamang awa na gaya ng dati. Ang naramdaman ko ay pagod, pero may kasamang linaw.
“Carlo, hindi mo ako kailangang patawarin. Kailangan mo lang tanggapin na tapos na tayo. Yung diperensya na ₱1.8 milyon, ibibigay ko sayo, base sa appraisal, hindi dahil may utang ako sayo, kundi dahil gusto kong tapusin ito nang malinis. Pero yung condo, akin yun. At yung ₱3.2 milyon na kinuha mo sa joint account, nireserba ko ang karapatang habulin. Kung gusto mong kasuhan kita, kaya ko. Pero pagod na ako, Carlo. Gusto ko na lang mamuhay nang payapa.”
Tumango siya, umiiyak pa rin. “Sige, Liza. Pumapayag na ako. Ayoko nang makipag-away.”
Pumirma kami ng kasunduan sa barangay. Nakalagay doon, tinatanggap niya ang hatian, ang condo ay mapupunta sa akin, at magbabayad ako ng diperensya base sa appraisal sa loob ng 60 araw. At malinaw na nakasulat, wala na siyang iba pang habol.
Paglabas ng barangay hall, umuulan nang mahina. Walang payong si Carlo. Gusto ko sanang i-offer ang payong ko, pero hindi ko ginawa. Dahil alam kong kapag ginawa ko yun, babalik na naman ako sa dati. Sa pag-aalaga sa taong hindi ako inalagaan.
Naglakad akong mag-isa papuntang kanto, hawak ang payong kong puti. Sumakay ako ng tricycle pauwi.
Pagdating sa condo, ginawa ko ang unang bagay na matagal ko nang gustong gawin. Binuksan ko lahat ng bintana. Pinalitan ko ang kurtina na kulay gray na pinili ni Carlo, ng kulay dilaw na gusto ko. Binuksan ko ang maliit na Bluetooth speaker at pinatugtog ang paborito kong kanta.
Tapos, tinawagan ko ang contractor.
“Kuya, bukas simulan na natin yung kitchen island ha? At saka yung maliit na coffee nook sa may bintana. Gusto kong doon ako magkakape tuwing umaga.”
Bandang gabi, nag-message si mama.
“Anak, kumusta ka?”
Sumagot ako, “Ma, ayos na ako. Tapos na. Sa wakas, bahay ko na talaga itong bahay. At buhay ko na ulit itong buhay.”
Nag-reply si mama ng puso.
Sa gabing yun, natulog ako nang mahimbing. Walang nilagang kailangang bantayan, walang notification na kailangang ikatakot, walang relo na kailangang ikumpara ang sarili ko. Sa pagtulog ko, nanaginip ako na nasa maliit na coffee shop ako, ako ang barista, at lahat ng taong pumapasok ay ngumingiti sa akin, tinatawag akong “Ma’am Liza”.
At alam kong, bukas, paggising ko, hindi na ako ang dating Liza na naghihintay kung kailan siya pipiliin. Ako na ang pipili para sa sarili ko.
Salamat sa pagsama sa amin at pagbabasa ng kuwento hanggang dulo Iwan sa comments ang iyong opinyon, reaksiyon o suhestiyon. Malaking tulong iyon para mapaganda pa namin ang mga susunod na kuwento. Huwag kalimutang i-follow ang page para hindi mo mapalampas ang mga bagong kuwento araw-araw 
