Bahagi 3
Akala ko simpleng utang lang ang problema namin, pero nang sinamahan ako ni Papa sa SEC, doon ko nalaman na Ponzi pala ang solar investment ni Carlo

Sumama si Papa sa akin kinabukasan sa SEC office sa Ortigas. Dala ko yung malabong picture ng kontrata na may pulang tatak. Si Papa, kahit senior na, ang linis pa mag-ayos ng papeles.

Habang nasa jeep kami, tahimik lang siya. Tapos sabi niya, “Anak, hindi kita sisisihin. Kahit sino pwedeng maloko pag pagod na at gustong makatulong.” Doon ako naiyak ulit, pero hindi na dahil sa galit.

Pagdating sa SEC, pinila namin yung verification. Yung staff, tinignan yung pangalan ng company na nasa tatak. Umiling siya. Sabi niya, revoked na since last year pa, walang secondary license para kumuha ng investment sa tao.

Wala silang record ng solar project na suportado ng gobyerno. Ang meron lang, listahan ng mga taong nag-complain na parehong script ang sinabi sa kanila. 57% annual, monthly payout, gobyerno daw.

Lumabas kami ni Papa na mabigat ang paa ko. Hindi lang ₱180,000 ang nawala, yung tiwala ni Carlo sa sarili niya ang nadurog. Pero at least malinaw na, hindi kami nag-iisip lang nang sobra.

Pag-uwi namin sa Quezon City, naabutan namin si Carlo na nakaupo sa sahig ng sala, katabi ang anak namin na nagdo-drawing. Nang makita niya kami, tumayo siya agad. “Ano sabi?” tanong niya.

Sinabi ni Papa nang diretso pero mahinahon. “Iho, scam yan. Classic Ponzi. Yung sinasabi niyang hintayin yung next batch, ibig sabihin yung pera ng bagong biktima ang ibabayad sa nauna. Wala nang babalik na buo.”

Hindi sumagot si Carlo. Umupo lang siya ulit sa sahig. Yung anak namin, lumapit sa kanya at niyakap siya sa leeg. Doon siya tuluyang umiyak, tahimik pero nanginginig ang balikat.

Ako, masakit pa rin. Pero hindi na ako yung babaeng nanginginig sa galit nung nakaraang gabi. Kailangan may mag-isip nang maayos sa bahay na ito. At ako yun sa ngayon.

Hapon na nang dumating ulit ang biyenan ko, mag-isa. May dala siyang ulam. Sabi niya, “Liza, pag-usapan natin. Wag mo naman masyadong sermonan si Carlo.”

Pinaupo ko siya. Sabi ko, “Ma, hindi ko po siya sinesermonan. Pero kailangan niyo pong malaman, yung ₱30,000 na winithdraw niya para sa credit card, at yung ₱180,000 na nawala, pera po namin yun sa pambayad ng condo. Kung itutuloy natin yung pagbayad ng ₱13,000 sa kapatid niya, saan tayo kukuha?”

Tahimik siya. Tapos biglang sabi niya, “Eh di ba may sinabi si Boss Dante na may babalik pa?” Halatang naniniwala pa rin siya.

Sabi ni Papa, “Mare, kung may babalik pa, bakit hindi na ma-withdraw ngayon? Yan ang laging sinasabi sa Ponzi.” Doon lang natahimik ang biyenan ko. Hindi na siya sumagot, pero kita sa mukha niya na nasaktan siya, hindi dahil sa pera, kundi dahil gumuho yung plano niyang maikasal na yung bunso niyang si Jomar.

Kinagabihan, kinausap ko si Carlo nang kami na lang. Hindi na kami sumigaw. Sabi ko, “Carlo, hindi kita iiwan. Pero kailangan baguhin natin ang sistema.”

Tinanong niya kung anong ibig kong sabihin. Sabi ko, una, wala nang tagong bank account. Lahat ng sahod, kita, utang, ilalagay natin sa isang listahan na pareho nating makikita. Pangalawa, walang bibitawang malaking pera nang hindi tayo parehong pumipirma.

Pumayag siya agad. Pero kita ko sa mata niya na nahihiya siya nang sobra. Sabi niya, “Liza, paano yung bahay ni Jomar? Anong sasabihin ni Mama?”

Sabi ko, “Hindi natin responsibilidad yun. May sarili siyang pensyon na ₱5,000, may trabaho si Jomar, may trabaho ang hipag mo. Kung gusto nilang bumili ng bahay, dapat kaya nila. Hindi natin isasangla ang bahay ng anak natin para sa kasal ng iba.”

Doon siya napatingin sa anak namin na tulog sa kwarto. Tumango siya.

May isa pa akong desisyon na ginawa nung gabing iyon, maliit pero importante. Kinuha ko yung titulo ng lupa ng condo namin at yung mga papeles ng bangko, nilagay ko sa envelope at dinala kinabukasan sa bahay ni Papa para itago muna. Hindi dahil hindi ako nagtitiwala kay Carlo, pero dahil kailangan may safe na lugar habang magulo pa ang isip namin.

At bago matulog, nag-message ako kay Boss Dante gamit ulit ang phone ni Carlo. Sabi ko, “Boss, bukas pupunta kami sa barangay hall para magtanong tungkol sa refund process. Gusto ni Papa makita ang SEC registration mo.” Pagka-send ko, binlock ko na siya sa phone ni Carlo para hindi na niya kami ma-manipulate pa.

Kinabukasan, nag-reply siya sa isang bagong number. Sabi niya, “Mare, wag mo gawing malaki. Mapapahiya lang asawa mo sa barangay. Bigyan mo pa ako ng dalawang linggo.”

Doon ko lalong napatunayan, wala talaga siyang maipapakita.

Nung araw na iyon, hindi pa tapos ang problema. May tumawag sa akin na collector ng credit card company. Sabi niya overdue na yung ₱30,000 na binayaran ni Carlo galing sa withdrawal, kasi minimum lang pala ang nabayaran niya at lumobo na ang interest.

Naupo ako sa sahig ng kusina, hawak ang phone. Si Carlo, nakatayo sa pinto, narinig lahat. Lumapit siya at kinuha ang phone sa kamay ko at siya mismo ang nakipag-usap sa collector. “Ako po ang may-ari ng card, maghahanap po kami ng paraan this week,” sabi niya.

Pagkababa niya ng phone, sabi niya, “Liza, ayusin natin ito nang hindi ibinebenta agad ang condo. Maghahanap ako ng extra shift.”

Tumingin ako sa kanya. Sa unang pagkakataon sa loob ng maraming buwan, hindi siya yung umiiwas. Kaharap ko siya, kahit takot.

At doon ko naisip, baka hindi pa huli ang lahat. Basta hindi na kami uulit sa parehong butas. Kinabukasan, nag-schedule ako ng meeting sa aming mag-asawa at sa biyenan ko at kay Jomar sa sala namin. Kailangan malinaw na ang lahat bago pa lumala.

Salamat sa pagbabasa hanggang dito 🙏 Nasa comments section na ng page ang susunod na bahagi. I-click ang “View all comments” para mabasa ang Bahagi 4 👇📖

Bahagi 4
Hinarap ko si Boss Dante at ang biyenan ko sa mismong sala namin, at sa wakas sinabi kong hindi na nila pwedeng galawin ang bahay ng anak ko

Dumating ang araw ng Sabado, alas-dyes ng umaga. Nasa sala namin lahat. Si Papa, ako, si Carlo, ang biyenan ko, at si Jomar na bayaw ko. Wala si Boss Dante, pero nasa loudspeaker siya ng phone dahil pinilit ni Jomar na tawagan.

Gusto ni Jomar na ayusin daw. Sabi niya, “Ate Liza, baka naman may pag-asa pa, sayang yung ₱180,000.”

Sabi ko, “Jomar, hindi sayang lang, delikado. Ponzi yan. Yung pera na hinihintay mo na ₱13,000 kada buwan, pera sana ng anak ko sa school.”

Doon nagsalita si Boss Dante sa speaker. Maingay ang background niya, parang nasa palengke. “Mare, wag kayong maniwala sa SEC. Marami kaming kausap na taga-gobyerno. Yung company na naka-cancel, lumang company lang yun, may bago kaming company.”

Sabi ni Papa, mahinahon pero matalim, “Anong pangalan ng bagong company? Saan ang SEC registration number? Kung suportado ng gobyerno, dapat may DOE certification kayo.”

Natahimik si Boss Dante. Tapos sabi niya, “Ay sir, hindi ko dala yung papeles ngayon eh.”

Sabi ko, “Boss Dante, simpleng tanong lang. Nasaan yung ₱180,000 ni Carlo? Na-withdraw mo na ba? Na-transfer mo na ba sa bagong investor?”

Biglang tumaas ang boses niya. “Mare, wag mo akong paratangan! Kayo ang nagbigay ng pera nang kusa!”

Doon na sumabog si Carlo. Tumayo siya, nanginginig. “Boss Dante, sinabi mo sa akin sigurado! Sinabi mo may monthly na ₱9,000! Sinabi mo hindi na mahihirapan si Mama! Sinungaling ka!”

Unang beses kong narinig si Carlo na sumigaw nang ganoon sa ibang tao, hindi sa akin. Yung biyenan ko, napahawak sa dibdib niya.

Sabi ng biyenan ko, “Dante, anak ng kaibigan kita. Sabi mo safe!”

Sumagot si Boss Dante, “Mare, safe naman talaga! Maghintay lang kayo ng next batch!”

Sabi ko, “Anong next batch? Aminin mo na, wala nang pera. Yung next batch na sinasabi mo, pangtakip lang sa butas ng nauna. Yan ang sinabi mo mismo sa akin nung nagkita tayo sa hotel lobby.”

Natahimik ang speaker. Tapos binaba ni Boss Dante ang tawag.

Tahimik ang buong sala. Si Jomar, umiiyak na. Sabi niya, “Kuya, sorry. Hindi ko alam na galing pala doon yung pera na ibabayad niyo sa bahay namin. Akala ko may ipon si Mama.”

Tiningnan ko si Jomar. Bata pa siya, 26 lang, nagtatrabaho sa BGC bilang staff. Yung hipag ko, nasa probinsya pa. Gusto lang nilang magsimula.

Sabi ko sa kanya, hindi galit, pero malinaw, “Jomar, naiintindihan kita. Pero hindi niyo bahay ang dapat unahin kung hindi niyo pa kaya. Umuupa muna kayo. Yung ₱13,000 na hulog, hindi kaya ng pensyon ni Mama na ₱5,000. At hindi namin kaya punan yung ₱9,000 na kulang buwan-buwan habang may sarili kaming condo na hinuhulugan at anak na pinapaaral.”

Umiyak ang biyenan ko. Sabi niya, “Liza, gusto ko lang naman maging maayos kayong lahat. Gusto ko lang makasal na si Jomar.”

Lumapit ako sa kanya at hinawakan ang kamay niya. “Ma, maiintindihan po namin kung gusto niyong tumulong kay Jomar. Pero hindi po sa paraang itataya ang bahay namin. Kung gusto niyo siyang tulungan, tulungan niyo siya sa kaya niyo lang, hindi sa pangako na galing sa scam.”

Doon siya napayuko. Sabi niya, “Patawarin mo ako, Liza. Pinilit ko si Carlo.”

Tumingin si Carlo sa Mama niya. Sabi niya, “Ma, pagod na ako. Hindi ko na kaya na ako lagi ang sasalo. Mahal kita, pero kailangan ko unahin ang asawa at anak ko.”

Yun yung pinakamatapang na narinig kong sinabi ni Carlo sa buong pitong taon namin.

Pagkatapos ng meeting na iyon, may ginawa akong tatlong bagay na hindi ko na ipinaalam kay Boss Dante.

Una, pumunta kami ni Papa sa barangay hall namin sa Quezon City at nag-file ng blotter at nagpa-assist para sa formal complaint sa DTI at sa SEC. Hindi para makaganti, pero para may record at hindi na siya makapangloko ng iba pa sa barangay namin.

Pangalawa, kinausap namin ang bangko. Yung joint account namin, nilagyan namin ng hold na kailangan pareho kaming pipirma bago makapag-withdraw ng malaki. Yung secret account ni Carlo na may ₱13,000 pa, sinara na namin at nilipat sa joint account para transparent na lahat. Yung credit card na may ₱30,000 na utang, kinausap ni Carlo ang HR nila para sa salary deduction na mas mababa ang interest kaysa sa credit card.

Pangatlo, kinausap ko si Jomar nang kami lang. Sabi ko, kung gusto niya talagang bumili ng bahay, tutulungan ko siyang mag-compute ng kaya niya. Pero hindi na kami maglalabas ng pera. Ang binigay ko sa kanya, listahan ng mga murang rent-to-own sa Cavite at yung contact ng kaibigan kong ahente na honest.

Lumipas ang dalawang linggo. Walang bumalik na ₱180,000. Pero may dumating na sulat galing sa SEC na natanggap na nila ang complaint namin at iniimbestigahan na si Boss Dante at ang grupo niya.

Isang gabi, umuwi si Carlo galing sa extra shift sa opisina. Pagod na pagod siya, pero may dala siyang maliit na cake na galing sa panaderya sa kanto. Sabi niya, “Liza, first time kong hindi nagsinungaling sa timesheet ko. Sinabi ko sa boss ko na kailangan ko ng extra shift dahil may pinagdadaanan kami, at pumayag siya.”

Natawa ako, pero naiyak din. Kumain kami ng cake na tatlo ng anak namin sa sahig ng sala, kasi hindi pa namin naibabalik yung center table na sinira nung nabasag yung baso.

Sabi ng anak namin, “Mama, bakit sa sahig tayo kumakain?” Sabi ko, “Kasi mas masaya pag magkakatabi tayo, anak.”

Kinabukasan, dumating ang biyenan ko ulit. Pero iba na ang dala niya. Hindi na pandesal na may sermon. May dala siyang adobong manok na siya mismo ang nagluto. Sabi niya, “Liza, Carlo, kain tayo. Hindi na ako mamimilit kay Jomar. Sinabihan ko na siya na mag-ipon muna sila ng hipag mo.”

Kumain kami nang sabay-sabay. Tahimik lang, pero hindi na yung tahimik na mabigat tulad nung gabing inanunsyo niya yung ₱13,000. Tahimik na may respeto.

Pagkatapos kumain, nilabas ni Carlo yung envelope na may titulo ng lupa ng condo namin na kinuha ko sa bahay ni Papa. Sabi niya, “Ma, hindi namin ibebenta ang condo. Dito pa rin titira ang apo mo. Pero tutuparin ko pa rin ang pagiging panganay sa tamang paraan, hindi sa maling paraan.”

Tumango ang biyenan ko. Sa unang pagkakataon, hindi siya nangatwiran.

Ngayon, tatlong buwan na ang nakalipas. Hindi pa rin nababalik yung ₱180,000, at malamang hindi na talaga. Pero bayad na namin yung ₱30,000 na credit card dahil sa extra shift ni Carlo at sa pagtitipid namin. Yung secret account, wala na. Lahat ng pera namin, kita naming dalawa.

Si Jomar at hipag niya, nangungupahan muna sa isang maliit na apartment sa Novaliches, nag-iipon. Paminsan-minsan dumadalaw sila sa amin, at si Carlo, tinuturuan si Jomar mag-budget gamit ang notebook na bigay ni Papa.

At ako, natuto akong hindi na manahimik pag may nararamdaman akong mali. Natuto akong magtanong, kahit nakakahiya, kahit baka isipin nilang matatakutin ako.

Kagabi, bago matulog, tinanong ako ni Carlo, “Liza, galit ka pa ba sa akin?”

Sabi ko, “Hindi na galit. Nasaktan, oo. Pero mas mahalaga, natuto tayo.”

Niyakap niya ako. Yung anak namin, nasa gitna namin, mahimbing na natutulog.

At sa unang pagkakataon sa loob ng pitong taon, nakatulog ako nang mahimbing na hawak ang titulo ng bahay namin na nasa drawer lang sa tabi, alam kong bukas, amin pa rin ang tahanang ito at mas buo na kami kaysa dati.

Salamat sa pagsama sa amin at pagbabasa ng kuwento hanggang dulo 🙏 Iwan sa comments ang iyong opinyon, reaksiyon o suhestiyon. Malaking tulong iyon para mapaganda pa namin ang mga susunod na kuwento. Huwag kalimutang i-follow ang page para hindi mo mapalampas ang mga bagong kuwento araw-araw 📖✨